Θεωρία

Για τα επιτεύματα της Σοσιαλιστικής Επανάστασης
13/02/09

Εκλογές στη Σοβιετική Ενωση

του Κώστα Καράγιωργα - Λιάσκοβα

Μέσα στις αναρίθμητες εκλογικές συνελεύσεις της Μόσχας, ζητούσα μια που το κυριότερό της χαρακτηριστικό να είναι η πλειοψηφία των γυναικών. Βρήκα κάτι καλύτερο: Μια φάμπρικα κλωστοϋφαντουργίας, όπου η παμψηφία σχεδόν είναι γυναίκες. Εδώ θα δούμε κατά πόσο ενδιαφέρουν πραγματικά οι εκλογές τις μοσχοβίτισσες εργάτριες, πώς χρησιμοποιούνε τα δημοκρατικά δικαιώματα που τους έδοσε από την πρώτη στιγμή η Οχτωβριανή επανάσταση και τί εντολές θα δώσουν στους αντιπροσώπους που θα βγάλουν.

Το κρύο είναι κοφτερό και γι' αυτό και το τραμ παραφορτωμένο ως εκεί που δεν παίρνει. Εννιά η ώρα το βράδυ μας βγάζει μπρος στο εργοστάσιο "Νόγκιν". Δουλεύουν σ' αυτό 3.700 γυναίκες και μόνο καμμιά πενηνταριά άντρες. Οι μισές απ' τις εργάτριες είναι κάτω από 25 χρονώ, το εργοστάσιο είναι λοιπόν όχι μόνο "γυναικείο" αλλά και νεολαιϊστικο. Αλλά όλες οι εργάτριες, χωρίς καμμιά εξαίρεση, που έχουν συμπληρώσει τα 18 έχουν εκλογικά δικαιώματα και το εργοστάσιο αποτελεί ξεχωριστό εκλογικό τμήμα. Οι "εκλογίνες" διαιρέθηκαν σε πέντε εκλογικές συνελεύσεις, η συμμετοχή ήταν 100%. Απόψε είναι η τελευταία εκλογική συνέλευση που θα παρευρεθούμε. Πρέπει να είναι παρόντες 358 εργάτριες και 8 άντρες. Λείπουν μονάχα 11 που βρίσκονται άρρωστες στο νοσοκομείο. Ολα αυτά μας τα διηγείται στη σκάλα γρήγορα-γρήγορα και λάμποντας από περηφάνια η γραμματέας της εργοστασιακής οργάνωσης της νεολαίας, μια κοπέλα όλο ζωή και κίνηση.

Η συνέλευση γίνεται στο μεγάλο εστιατόριο. Μόλις βρισκόμαστε μέσα καταλαβαίνουμε ότι εδώ οι γυναίκες δίνουν το δικό τους τόνο. Οχι μόνο είναι πιο καθαρά, έχει μεγάλα μπουκέτα λουλούδια και στον τοίχο φιγουράρει ο σύντροφος Τέλμαν δυό μέτρα ψηλός, σ' ένα ωραίο πορτραίτο. Αλλά εδώ βασιλεύει χαρά και ενθουσιασμός, η εκλογική τους συνέλευση είναι "πανηγυρική". Ως που να αρχήσει η συνέλευση η μουσική (ολόκληρη η ορχήστρα από γυναίκες του εργοστασίου) παίζει και τα κορίτσια χορεύουν καυκασιανούς χορούς. Θυμήθηκα ότι και στο χωριό μου κάποτες πήγαιναν οι οπαδοί ενός κόμματος (οι βασιλικοί ή βενιζελικοί) χορεύοντας με νταούλια και πίπιζες για να ψηφίσουν. Αλλά στο δρόμο απάντησαν το άλλο κόμμα (βενιζελικούς ή βασιλικούς) κι έγινε το μεγάλο κακό. Ξαπλώθηκε κι ένας νεκρός, βρίσκεται πια χρόνια στη γη αλλά κανένας τώρα δε θυμάται για ποιόν άραγε πέθανε, για το Βενιζέλο ή το βασιλιά...

Ο αντιπρόσωπος της εκλογικής επιτροπής της συνοικίας Ντζερτζίνσκι, όπου ανήκει το εργοστάσιο ανοίγει τη συνέλευση. Χάρη στην εκλογή του προεδρείου (όλες γυναίκες) έχουμε την ευκαιρία να δούμε από κοντά και να πιάσουμε και κουβέντα με τις καλύτερες ουντάρνικες της φάμπρικας. "Η φάμπρικα είναι δική μας" μου λένε όλες και η συντρόφισσα Αλεξέγεβνα που δουλεύει 11 χρόνια και τώρα είναι μαστόρισσα, μου το κάνει πιο λιανά: "Η φάμπρικα είναι στα χέρια μας, εμείς τη διευθύνουμε, εμείς την ελέγχουμε. Γραμματέας του κόμματος είναι γυναίκα, της νεολαίας γυναίκα, του συνδικάτου γυναίκα. Μονάχα ο πρόεδρος της εργοστασιακής επιτροπής είναι άντρας, ένας πολύ καλός σύντροφος". Χωρίς να θέλω σκέφτομαι, πάλι καλά που δεν τον πετάνε κι αυτόν έξω...

Στο επίσημο προεδρείο βγαίνουν και οι σύντροφοι Τέλμαν (που στο όνομά του οι εργάτριες τραγούδησαν όρθιες ολόκληρη της Διεθνή), Δημητρόφ και ο αρχηγός της Κομμουνιστικής - Λενινιστικής Νεολαίας της Σοβιετικής Ενωσης Κοσάρεφ. Πάλι το τραγούδι της νεολαίας. Οι Ρώσοι τραγουδάνε καλά και μουσικά, άντρες και γυναίκες.

Οταν τέλειωσε ο αντιπρόσωπος του μοσχοβίτικου σοβιέτ την έκθεσή του για το "τί έκανε το σοβιέτ μέσα σε τριάμιση χρόνια" (αν μπορούσε ο Κοτζιάς να κάνει το ένα χιλιοστό απ' αυτά για την Αθήνα θα τον έκαναν οι αστοί άγιο) παίρνουν το λόγο οι εργάτριες. Μια μας λέει ότι "δεν είμαστε περήφανες γιατί έχουμε στα χέρια μας το εργοστάσιο, αλλά γιατί το εργοστάσιο βαδίζει καλά. Από 4 χρόνια τώρα εκτελούμε το πλάνο της παραγωγής 100%. Κάθε 24ωρο δίνουμε στη παραγωγή 105.000 κάλτσες αντρικές και γυναικείες" και αραδιάζει και άλλα νούμερα για την παραγωγή της φάμπρικας.

Μια άλλη κάνει τον απολογισμό του παρελθόντος, που για μας είναι πολύτιμο, γιατί μας δείχνει πώς θα πάνε τα πράγματα και στην ερχόμενη εκλογική περίοδο: "Από τις εκατοντάδες εκλογικές εντολές που έδινε το παληό μας "Νακάζ" μονάχα οχτώ δεν εκπληρώθηκαν. Αλλά να ξαίρουν οι νέοι εκλεχτοί μας ότι την ερχόμενη περίοδο ούτε μια εντολή δεν πρέπει να μείνει ανεκπλήρωτη".

Τί ήταν αυτές οι παληές εντολές που εκπληρώθηκαν σχεδόν όλες; Να μερικές: Να διπλασιαστούν οι βρεφικές "φάτνες". Να διπλασιαστούν οι παιδικοί κήποι (τριπλασιάστηκαν). Στο σκολειό που πάνε τα παιδιά των εργατριών της φάμπρικας να τρώνε τα παιδιά ζεστό φαϊ (15% πληρώνει το κράτος, 40% οι γονιοί, τα υπόλοιπα η φάμπρικα. Για κάθε παιδί κοστίζει κάθε μέρα 70 καπίκια). Να γίνει κατασκήνωση πιονέρηδων. Να διπλασιαστεί το ρεστωράν του εργοστασίου και να γίνει "πολιτισμένο" κλπ. κλπ.

Αλλά όλα αυτά είναι "παρελθόν" και πραγματικότητα. Ας δούμε τα σχέδια για το μέλλον, το νέο κατάλογο των εκλογικών εντολών, το "Νακάζ" που θα πρέπει να γίνει πραγματικότητα στην ερχόμενη διετία.

Η συνέλευση ζητάει την τελική διατύπωση των εντολών αυτών, που άλλωστε έχουν πλατειά μελετηθεί σε πολλές μικρότερες τμηματικές συνελεύσεις. Χίλιες διακόσιες νέες εντολές δίνουν οι εργάτριες της φάμπρικας "Νόγκιν" στους αντιπροσώπους των που θα βγουν στο σοβιέτ. Οι εντολές αυτές ενδιαφέρουν ολόκληρη την πόλη της Μόσχας, τη συνοικία (ραγιόν) Ντερτζίνσκι, όπου βρίσκεται η φάμπρικα και την ίδια φάμπρικα (αυτές είναι και η μεγάλη πλειοψηφία).

Οι εργάτριες κλωστοϋφαντουργίας στην Αθήνα, στον Πειραιά, στους Ποδαράδες ας δούνε τί απαιτήσεις έχουν από τη ζωή, το κράτος τους, τους αντιπροσώπους τους (ας πούμε τους "βουλευτές" και "δημάρχους" των) οι συναδέλφισσές τους εργάτριες της Μόσχας: Να χτιστεί νέο σκολειό για τα παιδιά τους, να ασφαλτοστρωθούν και οι υπόλοιποι δρόμοι της συνοικίας ("συνοικία" μεγάλη σαν την Αθήνα) Ντερτζίνσκι. Να γίνει κοντά στο εργοστάσιο μια "πισίνα" για κολύμπι κλειστή (για κολύμπι και το χειμώνα). Η παιδική πολυκλινική να οργανώσει ώρες υποδοχής και το βράδυ. Τα λεωφορεία να μη σταματάνε την κυκλοφορία τους τη νύχτα αλλά να συνεχίζουν αραιά δρομολόγια όλη τη νύχτα. Να αυξηθούν οι βρεφικές "φάτνες" τόσο ώστε να εξυπηρετούν όλες τις μαννάδες που δουλεύουν στη φάμπρικα. Να αποχτήσουν τηλέφωνο στο σπίτι τους όλες οι εργάτριες. Να οργανωθεί η μεταφορά των τροφίμων κλπ. από τα μαγαζιά στο σπίτι της εργάτριας με τηλεφωνική παραγγελία. Να αυξηθούν οι θέσεις στα σπίτια υγείας και ανάπαυσης. Να ιδρυθούν κι άλλα μπάνια και να δουλεύουν όλα αυτά που υπάρχουν...

Και ο κατάλογος προχωράει-προχωράει...Καθώς βλέπετε δεν ζητάνε και λίγα. Αλλά δεν αμφιβάλλουν ούτε στιγμή ότι μπορούν όλα να πραγματοποιηθούν. Και την αμφιβολία αυτή δεν την έχουν διόλου και οι ουντάρνικες που μέσα σε θύελλα ενθουσιασμού εκλέγονται στο σοβιέτ. Ανάμεσα σ' αυτές είναι δύο νέα κορίτσια (μια της νεολαίας και μια εχτός κόμματος). Αυτή που είναι στη νεολαία παίρνει το λόγο. Μιλάει σφιχτά, δεμένα, σταράτα και σα στο σπίτι της: "Φυσικά δεν έχετε αμφιβολία ότι θα κάνουμε το καθήκον μας και έχετε δίκιο να μην αμφιβάλλετε. Αλλά να μην ξεχνάτε ότι αν δεν βοηθήσετε εσείς οι ίδιες δεν θα γίνει τίποτα. Γιατί το κράτος είσαστε σεις"!

Ποιά κοπέλα είκοσι χρονών σαν αυτή θα μπορούσε να πει στους Ποδαράδες "Το κράτος είμαστε εμείς;" Καμμιά, γιατί το κράτος είναι του Χαρίλαου και του Κανελλόπουλου. Αλλά θα βρεθούν πολλές να πουν: "Το κράτος να γίνουμε εμείς!".

* Ο Κώστας Καραγιώργης-Λιάσκοβα ήταν απεσταλμένος του "Ριζοσπάστη" στην ΕΣΣΔ.

Απόσπασμα από το βιβλίο: "Τί είδαμε στη Σοβιετική Ενωση - Αναμνήσεις-Εντυπώσεις", Εκδ. "Πολιτικές και Λογοτεχνικές εκδόσεις", 1968, σελ. 82-85.

 

 

Είδα το μέλλον

Της Ρόζας Ιμβριώτη

Προμηθεϊκό έργο

Τα χρόνια θα περάσουν κι' εμείς

θα χαθούμε για πάντα. Θα μας ξεχάσουν.

Θα ξεχάσουν τη μορφή μας, το πώς είμασταν.

Αλλά κείνοι που θα 'ρθούν ύστερα από μας

δε θα γνωρίσουν τα βάσανά μας.

Θα ζήσουν μέσα στη χαρά.

Η ευτυχία κι η ειρήνη θα βασιλέψουν στη γη.

Τότε θα θυμηθούν και μας

και θα μας ευλογούν οι ζωντανοί.

Τσέχοφ.

Πείστηκα μέσα στη Σοβιετική Ενωση, όπου έζησα τους τελευταίους τέσσερις μήνες, ότι η ευτυχία κι η ειρήνη θα 'ρθούν στον κόσμο πολύ πιο γρήγορα παρά όσο φαντάστηκε ο μεγάλος συγγραφέας. Πριν τρία χρόνια, που είχα βρεθεί πάλι στη Μόσχα, είχα οραματιστεί το μέλλον, τώρα το είδα χειροπιαστό. Είναι αναμφισβήτητη πραγματικότητα ότι ο Σοβιετικός άνθρωπος γίνεται πλάστης του νέου κόσμου, όπως τον σχεδίασε η Οχτωβριανή Επανάσταση. Κι' ακόμα γίνεται ο αρχιτέκτονας της ψυχής του νέου ανθρώπου, όπως σκάλισε τα χαρακτηριστικά του η Οχτωβριανή Επανάσταση. Κοιτάζω έκθαμβη το προμηθεϊκό τούτο έργο.

Γιορτάζεται η 42η επέτειο με έντονα ειρηνικό τόνο. Κάθε φορά ο γιορτασμός αυτός έχει ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό. Και τούτη τη φορά η παρέλαση ήταν μια εκδήλωση έντονης πίστης στο μέλλον. Ηταν το γιορτάσι ενός ολόκληρου λαού που χαίρονταν τα κόπια του. Ενός λαού που το έβλεπε κανείς ότι ήταν σίγουρος για την ευτυχία του και που δεν έχει τίποτα να φοβηθεί για το μέλλον.

Αυτός ο σίφουνας του ενθουσιασμού του έδινε την βεβαιότητα για τη νίκη. Ο λαός αυτός αποφασίζει άμεσα για όλα τα μεγάλα προβλήματα. Ετσι, όταν καταρτίστηκε το επτάχρονο σχέδιο πριν ένα χρόνο, που ήταν το πραχτικό πρόγραμμα της δραστηριότητας ολόκληρου του λαού για 7 χρόνια, το είχαν εγκρίνει 70 εκατομμύρια άτομα από τη μιαν άκρη της χώρας στην άλλη σε 968.000 συγκεντρώσεις, συζητήσεις. Ακόμα 650 χιλιάδες άτομα ή οργανώσεις έστειλαν προτάσεις και υποδείξεις που συζητήθηκαν, κι οι σωστές γίνηκαν αποδεκτές. Ετσι κυβέρνηση και λαός βρέθηκαν σε στενότατη επαφή.

Το εφτάχρονο σχέδιο γίνηκε φυσικά υπόθεση του λαού και του καθενός χωριστά. Αυτό αποτέλεσε τη δύναμη να ξεπεραστούν όλα τα εμπόδια. Η πραγματοποίησή του από τον πρώτο κιόλας χρόνο είναι θαυμαστή. Μέσα στο 1959 θαυματούργησε η λαϊκή πρωτοβουλία.

Γι' αυτό τα χαρωπά πρόσωπα, γι' αυτό η χαρά κι' η περηφάνια κι' η δύναμη όχι η στρατιωτική, αλλά του λαού ήταν μεγάλες. Είχε κανείς την εντύπωση ότι ο σοβιετικός λαός προχωρούσε με βήμα γίγαντα προς τον τελικό του σκοπό κι' όλη αυτή η άπειρη δύναμη στέκεται ο στυλοβάτης της ειρήνης σ' ολόκληρο τον κόσμο.

Σαν άλλος Προμηθέας τούτος ο λαός βάζει τελεία και παύλα στο χάος της ανθρώπινης κοινωνίας και δημιουργεί ένα νέο κόσμο. Το σύνθημα που ρίχτηκε στις παραμονές του εφτάχρονου σχεδίου! "να μάθουμε να εργαζόμαστε και να ζούμε σαν κομμουνιστές", έκρυβε μέσα του μιαν ολόκληρη επανάσταση στον τρόπο ζωής. Εδώ κρύβονταν η μεταμόρφωση της εργασίας σε πηγή χαράς και τιμής για τον καθένα, σε ανάγκη της ζωής του.

Περνούσαν οι χιλιάδες οργανώσεις επιχειρήσεις, κομμουνιστικές ομάδες εργασίας, κολχόζ, σοβχόζ και περήφανα έδειχναν με στατιστικές, με προπλάσματα, με γραφικές παραστάσεις, με τσιτάτα, ακόμα και με τραγούδια ότι κιόλας στον πρώτο χρόνο του εφτάχρονου σχεδίου όχι μόνο εξεπλήρωσαν το χρονιάτικο πλάνο, αλλά το ξεπέρασαν κατά 20-30-40%. Αυτή η συμμετοχή που ήταν ολόψυχη έγκριση της πολιτικής της κυβέρνησης θα μου μείνει αξέχαστη. Αυτή η άμιλλα γίνεται ένα θαυμάσιο κίνητρο. Στο τέλος του περασμένου Απρίλη 150 χιλιάδες κολλεκτίβες συναγωνίζονταν για το δικαίωμα να ονομαστούν "ομάδες πληρώματα της κομμουνιστικής εργασίας" και 8.373 το είχαν κιόλας πετύχει. Τούτο είναι απόδειξη ότι κάτι νέο διαποτίζει όλη τη ζωή των Σοβιετικών ανθρώπων. Κι αυτό το νέο δεν είναι μόνον γιατί δημιουργούν την υλική βάση μιας νέας κοινωνίας περισσότερο δίκαιας, παρά ακόμα και για το ότι από τώτα κιόλας διαπλάθουν τον άνθρωπο που θα ζήσει μέσα σ' αυτή τη νέα κοινωνία.

Οπου και να πάμε οι ξένοι είτε σε εργοστάστιο, είτε σε κολχόζ, είτε σε σχολές, είτε σε επιχειρήσεις έχουμε πάντα την ίδια εντύπωση, ότι μπορεί κι αλλού να είναι όμοια, σε μερικά ίσως και καλύτερα, όμως εκεί λείπει τούτο το νέο που διαπιστώνεις εδώ: "Την πίστη στη ζωή, στο μέλλον, την πεποίθηση για την ευτυχία, την ολόθερμη βεβαιότητα ότι το αύριο θα είναι καλύτερο από το σήμερα, την ελεύθερη συγκατάθεση για εργασία, την αυτοθέλητη πειθαρχία μέσα στην εργασία και προ πάντων την ακλόνητη πεποίθηση ότι χτίζουν νέο κόσμο. Αυτή η σοσιαλιστική στάση απέναντι της εργασίας είναι ολότελα νέα. Τούτο κατά μεγάλο μέρος συντελεί στη δημιουργία μιας νέας ηθικής, της σοσιαλιστικής ηθικής. Σημείο που πρέπει να το προσέξουμε ιδιαίτερα.

Σοσιαλιστικά να εργαστείς σημαίνει πριν απ' όλα να αγωνιστείς ομαδικά για την ολόπλευρη ανοικοδόμηση του νέου κόσμου, της νέας κοινωνίας. Αυτή η ηθική της εργασίας γίνεται το κέντρο του συνόλου των ηθικών σχέσεων μέσα στη νέα κοινωνία. Οι αρχές της σοσιαλιστικής ηθικής και της συνήθειας μέσα στη εργασία δεν έχουν κανένα ρωμαντισμό, δεν είναι πλατωνικές. Αντίθετα καθορίζουν την πράξη, την καθημερινή πρακτική εργασία του εργαζόμενου.

Είναι μια ηθική ενεργητική, δραστήρια που δίνει φτερά στο Σοβιετικό άνθρωπο για δημιουργική εργασία. Οπου να κινηθείς, σε όποιο πεδίο εργασίας, βλέπεις χιλιάδες ομάδες εργατών που παίρνουν πρωτοβουλίες καταπληκτικές για ν' ανταποκριθούν στην εκπλήρωση των σκοπών του εφτάχρονου σχεδίου. Αυτή την άμιλλα την συναντάς στις κολλεκτίβες, στην κοινή εργασία των χωριών, στις ομάδες των επιστημόνων, στις εκπολιτιστικές ομάδες των νέων ακόμα και στα σχολεία. Παντού αναπτύσσεται και εκφράζεται το νέο, η σοσιαλιστική στάση απέναντι της εργασίας και ακόμα η αυτοθέλητη πειθαρχία μέσα στην εργασία.

Μας μιλάει ένας ήρωας. Ομως δε μένει ευχαριστημένος και προσθέτει: "Σκέφτομαι αν εγώ πετυχαίνω 200% ενώ τα άλλα μέλη της ομάδας μου μένουν πίσω, τότε η συνολική απόδοση μένει ουσιαστικά χαμηλή. Πρέπει, λοιπόν, εγώ, ένα μέρος της εργατικής μου δύναμης να το διαθέσω ώστε να βοηθήσω τα άλλα μέλη της ομάδας. Τότε είναι δυνατό να πετύχουμε όλοι μαζί τα 120%. Βέβαια, εγώ θα κερδίσω πρόσκαιρα λιγώτερα, όμως η κυβέρνηση θα πάρει πιότερο κάρβουνο...". Στις εφημερίδες παρατάσσονται οι φωτογραφίες των απλών ανθρώπων της δουλιάς. Να μια νεαρή αρμέχτρια η Αννα Πέτκοφ από τη Σοβιετική Σιβηρία: "Χαίρομαι, λέει που μπορώ να σας ανακοινώσω ότι έχω κιόλας εκπληρώσει τη χρονιάτικη υποχρέωσή μου. Από 30 αγελάδες έχω αρμέξει αντί 1000 καντάρια γάλα 1050. Και σήμερα υποχρεώνω τον εαυτό μου στο δεύτερο χρόνο του εφτάχρονου να αρμέξω 1250 καντάρια γάλα. Ελπίζω ότι πολλές συντρόφισσες θα θελήσουν να με συναγωνιστούν".

Είναι φανερό ότι στην περίπτωση αυτή δεν πρόκειται μόνο για την εκτέλεση του πλάνου και την καλή χρήση των ωρών της εργασίας. Εκείνο που χαρακτηρίζει τη στάση τους απέναντι της εργασίας και την πειθαρχία κατά την εργασία είναι προ πάντων η υψηλή συνείδηση της κοινωνικής της σημασίας. Σοσιαλιστικά να εργάζεσαι δε σημαίνει μόνο καλή χρησιμοποίηση της ώρας της εργασίας ούτε να κάνεις τη δουλιά σου επιμελημένα και ευσυνείδητα. Υπάρχουν σ' όλες τις χώρες τεχνίτες και γεωργοί που δουλεύουν επιμελημένα και ευσυνείδητα, όμως η σχέση τους προς την εργασία δεν ανταποκρίνεται στην ουσία της σοσιαλιστικής ηθικής της εργασίας. Γι' αυτούς η δουλιά είναι ένα αναγκαίο κακό που το υποφέρουν γιατί πρέπει να ζήσουν. Εχουν μάλιστα και την πίκρα ότι ο αφορισμός "ο μη εργαζόμενος μηδέ εσθιέτω" εφαρμόζεται από την ανάποδη, δηλαδή ο εργαζόμενος ούτε τρώει ούτε χαίρεται, μόνο καλοπερνάει και χαίρεται κείνος που παίρνει τους κόπους του, κι' η πειθαρχία του μέσα στην εργασία είναι καταναγκαστική. Στη Σοβιετική Ενωση σε κανένα δεν δίνεται η δυνατότητα να ζει χωρίς εργασία σε βάρος των άλλων. Η εργασία είναι όχι μόνο το πρώτο δικαίωμα, παρά μαζί και το πρώτο καθήκον του κάθε ανθρώπου της σοσιαλιστικής κοινωνίας. Τα προϊόντα της εργασίας του είναι δικά του, γιατί τα μέσα παραγωγής ανήκουν σ' ολόκληρο το λαό. Κάτω απ' αυτές τις συνθήκες γίνεται η εργασία υπόθεση τιμής και δόξας. Μόνο η δράση σου κανονίζει τη θέση σου και την αξία σου. Η εργασία καθώς ωφελεί όλο το λαό, ξεσηκώνει βαθειά ικανοποίηση και χαρά και δημιουργεί νέο πνεύμα, νέες δημιουργικές δυνάμεις, γίνεται η πρώτη και σπουδαιότερη ανάγκη ζωής, γίνεται το βαθύτερο κίνητρο της δύναμης και ομορφιάς της ανθρώπινης ζωής, γίνεται πηγή μιας νέας ηθικής δύναμης και σιγουριάς.

Αγωγή σημαίνει να διαμορφώσεις την πνευματική και ηθική μορφή του ανθρώπου κατά κύριο λόγο. Και πιστεύουμε ότι η νέα σοσιαλιστική ηθική δε γεννιέται σαν μηχανικό καλούπι από το σοσιαλιστικό τρόπο παραγωγής στη συνείδηση των ανθρώπων, δε γεννιέται αυτόματα παρά μέσα σε τούτη την πάλη για την νίκη του σοσιαλισμού. Το ιδανικό της κοινωνίας είναι ο άνθρωπος που είναι αφοσιωμένος μ' όλη του την ψυχή στο χτίσιμο του νέου κόσμου. Εδώ το άτομο έχει συναίσθηση εξυψωμένη της ευθύνης του μπροστά στην κολλεκτίβα κι αφιερώνεται ολόκληρος στο κοινό καλό. Βλέπεις λ.χ. μια ολόκληρη τάξη ενός δεκάχρονου σχολείου, αγόρια και κορίτσια να διαλαλούν την απόφασή τους μόλις τελειώσουν να πάνε στις χέρσες γαίες της Σιβηρίας να φτιάξουν μια ευτυχισμένη πολιτεία δική τους. Εχουν τα σχέδιά τους έτοιμα. Εδώ πραγματοποιείται ο αλτρουϊσμός κι' η αδελφοσύνη και δεν κυριαρχεί το ατομικό συμφέρον. Η σοσιαλιστική εργασία είναι εκείνη που παίζει αποφασιστικό ρόλο στην ενίσχυση και τη στερέωση γενικά της σοσιαλιστικής ηθικής συνείδησης.

 

Η σοσιαλιστική ηθική προσωπικότητα είναι ξένη προς την απλή τυπική εκτέλεση του καθήκοντος

Δύο πράγματα ξεχωρίζεις στην επαφή σου με τους Σοβιετικούς ανθρώπους. Η ηθική τους είναι ολότελα ξένη προς την απλή τυπική εκτέλεση του καθήκοντος. Κι ακόμα βλέπεις ότι η ευτυχία τους είναι η δημόσια αναγνώριση κι η προσωπική τους ικανοποίηση που αναπτύσσεται μέσα στη δουλιά τους. Είναι ολοκάθαρα χτυπητή η πραγματική αλλαγή στην προσωπική στάση του ανθρώπου. Παρακολουθείς βήμα με βήμα πως αναπτύχθηκε ο σπόρος κι οι αρχές της νέας σοβιετικής ηθικής, πώς απομακρύνεται το άτομο μέσα στις νέες συνθήκες από τους παλιούς κανόνες της ζωής και ρυθμίζει τη ζωή του με νέο τρόπο.

Η πείρα που αποχτήθηκε μέσα στην πάλη για τη νίκη του σοσιαλισμού και το χτίσιμο μιας νέας κοινωνίας αποκρυσταλλώνεται όχι μόνο σε επιστημονικές γενικεύσεις, αλλά γεννάει και ορισμένες συνήθειες και ηθικές ιδιότητες στον χαρακτήρα του ανθρώπου. Είναι βαθειά η πεποίθησή τους πως ο ανθρωπισμός δεν είναι η διακριτική, αλληλέγγυα στάση απέναντι του συνανθρώπου κι η προσοχή στην αξία του ανθρώπου, αλλά εκφράζει μια σπουδαία πλευρά της βασικής αρχής της σοσιαλιστικής ηθικής: Καθένας όλη του τη δύναμη να δόσει στην υπηρεσία για το χτίσιμο της νέας κοινωνίας. Ο σοσιαλιστικός τους ανθρωπισμός είναι η συνειδητή έκφραση της πεποίθησής τους, ότι το χτίσιμο της νέας κοινωνίας είναι μια πρόοδος μέσα στην ιστορία της ανθρωπότητας που έχει κασμοϊστορική σημασία, γιατί οι άνθρωποι γίνονται κύριοι πάνω στις συνθήκες της ίδιας της κοινωνικής τους ύπαρξης κι αυτές αντίστοιχα με τους νόμους της κοινωνικής εξέλιξης συνειδητά κι ελεύθερα μπορούν να διαμορφώσουν. Ετσι, θα αναπτύξουν τους εαυτούς τους σε ελεύθερες προσωπικότητες που όλες τους τις δυνάμεις και ικανότητες θα τις κινητοποιούν για την ευτυχία της ανθρωπότητας. Αυτό είναι το πιστεύω τους. Και τούτο δίνει νόημα σε όλη τους τη στάση.

Είμαι μέσα στο νοσοκομείο "Πέρβαγια Μπαλνίτσα". Παρακολουθώ καθώς πάνε και έρχονται άντρες και γυναίκες, νέοι και νέες είτε είναι γιατροί φημισμένοι, είτε διοικητικό προσωπικό, είτε σπουδαστές και σπουδάστριες που πρέπει να περάσουν από την εργασία της αδελφής, είτε από υπηρετικό προσωπικό, οι θαυμάσιες "νιάνιες". Προσέχω το φέρσιμό τους, το βλέμμα τους, τις κινήσεις τους την ώρα της δουλιάς είτε της ανάπαυσης. Μια έκφραση έντονης θεληματικότητας, μια στάση πάντα έτοιμη για εξυπηρέτηση σοβαρή και αξιόπρεπη, μια υπομονητική και γεμάτη στοργή εκτέλεση και της παραμικρής εργασίας ακόμα και της πιο αποκρουστικής σου δίνουν έντονη την εντύπωση ότι "πράττουν συνειδητά". Είναι φανερό ότι αυτή η δεκαπεντάχρονη κοπέλλα ή αυτή η μεσόκοπη νιάνια, έχουν καθαρή συνείδηση της ευθύνης τους όχι μόνο απέναντι του αρρώστου, μα σου φαίνεται σαν να έχουν διαρκώς μπροστά τους κάποιο ανώτερο σκοπό. Τούτη η ηθική συνείδηση αναδίνεται ανάγλυφα στη μορφή τους, στον τρόπο που ενεργούν και κυρίως στην άτεγκτη ακρίβεια στην εκτέλεση της εργασίας τους.

Φτάνει ο μεγάλος Ραποπόρ ή ο φημισμένος Ιγκόροφ ή ο μεγάλος καθηγητής της αιματολογίας. Αυτοί οι γιατροί που είναι διεθνώς γνωστοί, δεν έχουν ούτε την τυπικότητα ούτε το απροσπέλαστο. Δεν βιάζονται ούτε είναι συνοφρυωμένοι. Κάθεται ο φημισμένος γιατρός δίπλα την άρρωστη. Κοιτάζει στοχαστικά αυτή τη βασανισμένη γυναίκα των 80 χρόνων που την τρώνε οι πόνοι. Είναι ψηλός και γεροδεμένος άντρας. Χαμογελάει, ρωτάει και πασπατεύει το γέρικο κορμί. Η ταχτική γιατρίνα, η Ευγενία Μιχαήλοβνα που διευθύνει το τμήμα δίνει τις αναγκαίες πληροφορίες. Υστερα από κάμποση ώρα χαμογελάει:

"Αι, όχι! Εμείς δε θα αφήσουμε τους συντρόφους που αγωνίστηκαν να μη χαρούν τους κόπους τους. Θα σας κάνουμε καλά γρήγορα. Θα δήτε πραγματοποιημένο το εφτάχρονο σχέδιο".

Υποκλίνεται με σεβασμό και βγαίνει από το θάλαμο σοβαρός. Για το γιατρό τούτο μπαίνει ένα άθλημα μπροστά. Δεν είδε τα γεράματα, είδε τούτη την ανθρώπινη ύπαρξη που είχε ολόκληρο παρελθόν κι αυτός ζητάει τρόπους να της δόσει το μέλλον. Η γερόντισσα γίνεται το κέντρο της προσοχής όλων. Το πρωϊ έρχονται αργότερα για καθαριότητα κι ας είναι ο θάλαμος πρώτος στο διάδρομο. Τη νύχτα η αδελφή μπαινοβγαίνει συχνότερα μήπως κάτι θα θέλει η Αλεξάντρα Μιχαήλοβνα. Η γιατρίνα πυκνώνει τις επισκέψεις. Η τραπεζιέρα φέρνει μερικά φαγητά που αγαπάει η μπάμπουσκα. Κι ύστερα από 10 μέρες η μπάμπουσκα κάνει κάθε πρωϊ γυμναστική ένα τέταρτο. Τρίβω τα μάτια μου. "Θα γίνετε την πειράζω, μπαλερίνα". Κι αυτή στον ίδιο τόνο απαντάει: "Πρέπει να φτιάξω τη σιλουέτα μου, μου χρειάζεται ευκινησία. Εχω να κάνω πολλά, προσθέτει σοβαρά. Εγώ δούλεψα κοντά στην Κρούπσκαγια για το εκπαιδευτικό πρόγραμμα. Εγώ έφτιαξα αυτούς εδώ τους ανθρώπους. Θα πάω στο Στάλινγκραντ, όπου είναι επόπτης έργων ο γυιός μου. Θα πάω να δω πώς γίνονται τα παιδαγωγικά μαθήματα για τη στάση τους μέσα στην εργασία. Κάνουμε μελέτες μαζί". Και λάμπει η γερόντισσα. Η τιμή της και η ευτυχία της είναι η συνείδηση που έδωκε όλη της τη δύναμη για το νέο που γίνεται.

Στον ίδιο θάλαμο είναι η Λουϊζα Νταβίντοβα, ζωγράφος. Πολυταξιδεμένη, πολύγλωσση, πολυδιαβασμένη, ειδική στα ζητήματα τέχνης. Είναι θαύμα πως ζει ακόμη. Είναι το καμάρι της ιατρικής επιστήμης. Στο διάστημα της εισβολής των γερμανών στο β' παγκόσμιο πόλεμο έμεινε έξη μήνες μαζί με άλλους ζωγράφους σ' ένα υπόγειο διάδρομο. Εκεί δούλευαν όλη τη νύχτα γιατί έπρεπε το πρωϊ να είναι έτοιμα τα συνθήματα που θα ριχτούν ανάμεσα στους μαχόμενους, όπως και στα μετόπισθεν. Τα χρώματα τη δηλητηρίασαν και τώρα πάσχει από πενία αίματος. Είναι 16 χρόνια άρρωστη. Επρεπε να είχε πεθάνει προ πολλού, μα ούτε οι γιατροί ούτε η ίδια τα βάζουν κάτω. Μελετάει, συζητεί με τους ξένους που έρχονται καθώς μιλάει τέσσερις γλώσσες. Θέλει να ζήσει. Θέλει να προφτάσει το εφτάχρονο σχέδιο. Συζητεί ζωηρότατα για την εφαρμογή του. Είναι 62 χρόνων. Θα πάει στο σπίτι τώρα γιατί είναι ανάγκη. Ο ανιψιός της κι η γυναίκα του και τα παιδιά τους πάνε από το πρωί στο σχολείο. Ο ανιψιός της στη σχολή μηχανικών, η γυναίκα του στην παιδαγωγική ακαδημία, τα μικρά στο νηπιαγωγείο. "Αυτοί πρέπει να σπουδάσουν, εγώ θα επιβλέπω τα παιδιά", μου λέει.

Ενα πρωϊ κάποια ασυνήθιστη αναταραχή στο διάδρομο. "Ελα, μου λέει, η Λουϊζα, θα σου γνωρίσω έναν ήρωα της δουλιάς". Δε θα μου φύγει ποτέ η εντύπωση. Ενας τύπος Ταράς Μπούλμπα του Γκόγκολ. Με κοιτάζει κατάματα με το ένα μάτι, το άλλο το έχασε στον πόλεμο.

Εχουν σακατευθεί οι πνεύμονες και η καρδιά του είναι στραπατσαρισμένη. Τώρα έχει αναζωπύρωση της παλιάς του αρρώστειας. Ολες του τις δυνάμεις και τη ζωή τις αφιέρωσε για τη σοσιαλιστική του πατρίδα.

Στέκει, όπως είναι πανύψηλος και τετράγωνος, ανάμεσα στους άλλους αρρώστους. "Οι γιατροί είπαν ότι δεν πρέπει να δουλέψω πια". Μιλάει και τρέμει το σαγόνι του από παράπονο σαν του μικρού παιδιού. Μα άξαφνα το μάτι του φωτίζεται και λάμπει. "Ναι, όμως, θα δείτε δε θα μείνω με δεμένα τα χέρια. Θα γράψω την ιστορία του ανθρακωρυχείου μας. Ετσι θα μείνω κοντά στους συντρόφους μου". Και λάμπει πάλι ευτυχισμένος. Είναι δυό φορές βραβευμένος σαν ήρωας της εργασίας.

Θυμήθηκα τα λόγια του Μακαρένκο που ζωγράφιζε τη νέα στάση του ανθρώπου. "Σπουδάσαμε μέσα στη δημιουργική εργασία να βρίσκουμε την ευτυχία μας, σπουδάσαμε να είμαστε ευτυχισμένοι με τις γνώσεις, γιατί τώρα πια δεν είναι προνόμιο των λίγων, σπουδάσαμε να βρίσκουμε τη χαρά στην ανάπαυση, γιατί δε βλέπουμε πια την ανάπαυση, το καθισιό να είναι προνόμιο κεινών που την είχαν μονοπωλήσει. Είμαστε ευτυχισμένοι γιατί η χώρα τώρα ανήκει σε όλους μας...".

Και δεν είναι μόνο αυτοί που ανάφερα παραπάνω που αντικρύζουν το νόημα της ζωής και της ευτυχίας έτσι. Η ηθική της σοσιαλιστικής προσωπικότητας έχει για κριτήριό της την εκπλήρωση του κοινωνικού καθήκοντος μέσα στην εργασία για το χτίσιμο της νέας κοινωνίας. Αυτό είναι το νέο στην έννοια και στο συναίσθημα της τιμής. Ο τιμώμενος δεν αποχτάει το προνόμιο για τον πλούτο του ή για τη γενιά του. Αποτιμιέται η θέση του, ο ρόλος του και η δράση του για τα συμφέροντα του λαού και την επιτυχία του μεγάλου σκοπού. Η ευτυχία του και η τιμή του δεν είναι να εξασφαλίσει την ατομική του άνεση και καλοπέραση, να πετύχει μονάχα τους ατομικούς του σκοπούς, δε χτίζει την ευτυχία του μέσα στους τέσσερις τοίχους του σπιτιού του, δεν απομονώνεται από την κοινωνική ζωή, δεν καταντάει η ευτυχία του αντικείμενο μιας στενής "προσωπικής κατανάλωσης". Το νόημα της ζωής του, το έργο της ζωής του ο Σοβιετικός άνθρωπος το βλέπει μόνο όταν όλες του τις δυνάμεις τις αναπτύσσει και τις καταβάλλει στη μάχη της καθημερινής εργασίας, που υπηρετεί το χτίσιμο της νέας κοινωνίας.

Η ζωή του Σοβιετικού ανθρώπου ξετυλίγεται όχι μέσα στους τοίχους του σπιτιού του, σε ολότελα ατομικούς σκοπούς, παρά μέσα στην ομαδική εργασία και κοινωνική δράση. Ολη του η ζωή είτε εργασία, είτε ανάπαυση καταναλίσκεται και αφοσιώνεται μέσα στο σύνολο, γίνεται δύναμη που ετοιμάζει την ευτυχία της ανθρωπότητας. Παύουν οι αμοιβαίοι ανταγωνισμοί, η αντίθεση συμφερόντων και επικρατεί η συνεργασία. Τα κοινά συμφέροντα χαρακτηρίζουν τις σχέσεις των ανθρώπων.

Ο προσανατολισμός αυτός προς τα κοινωνικά συμφέροντα και σκοπούς, όχι μόνο δεν πληγώνει τα συμφέροντα του ατόμου, που εργάζεται μέσα στη μάζα των εργαζομένων, παρά γίνεται ο βασικός όρος της σοσιαλιστικής εξέλιξης της ηθικής προσωπικότητας.

 

 

Ο αφηρημένος ανθρωπισμός της παλαιάς ηθικής κερδίζει για πρώτη φορά συγκεκριμένο περιεχόμενο

Καθόμαστε καμιά δεκαπενταριά γυναίκες στο σαλόνι του Σανατορίου έξω από τη Μόσχα. Είμαστε σχεδόν όλες ηλικιωμένες. Κοιτάζω τα πρόσωπά τους καθώς κουβεντιάζουν. Μπορεί να είναι κουρασμένα, όμως μια σιγουριά και ικανοποίηση αποτυπώνεται στα χαρακτηριστικά τους. Μιλούν - γιατί άλλο μπορεί να μιλούν οι γυναίκες - για τα παιδιά τους ή τα εγγόνια τους.

Ο Αλιόσια τελειώνει το δεκάχρονο. Θα πάει να γίνει μηχανικός αφού θα εργαστεί πρώτα σε ορισμένο εργοστάσιο. Η Ευγενία είναι 14 χρόνων. Φοιτάει κιόλας σε ιδιαίτερο δεκάχρονο σχολείο γιατί έχει κλίση στη μουσική και το χορό. Ο Σάσσα τελείωσε τις σπουδές και πάει στο Μουρμάνσκ να εργαστεί. Επειτα θα πάει για ανώτερες σπουδές ναυπηγικής. Κι οι μητέρες αφηγούνται, κι η σιγουριά για το μέλλον των παιδιών τους με αφήνει αποσβολωμένη. Τις κοιτάζω και τις ζηλεύω. Δε λογαριάζουν έξοδα σπουδών, γιατί δεν πληρώνουν τίποτα. Δεν τις δέρνει το μαράζι της ανεργίας, ξέρουν από τώρα πού θα πάει το παιδί τους να δουλέψει. Δεν τις τρομάζει η ψυχολογία των παιδιών τους. Δεν υποψιάζονται καν τούτες οι γυναίκες το μεγαλύτερο ίσως σημερινό δράμα, που είναι το δράμα της νεολαίας. Δεν βρίσκονται στην τραγική θέση να τις καθίζουν στο εδώλιο του κατηγορουμένου κάθε μέρα τα παιδιά τους. Μου έρχεται η οδυνηρή εικόνα μιας μάνας που μ' επισκέφθηκε λίγο πριν φύγω για τη Μόσχα. "Κάθομαι με τα παιδιά μου γύρω στο τραπέζι το πατρικό και αισθάνομαι τη ματιά τους καρφωμένη επάνω μου βαρειά, ερευνητική, επιτιμητική, πολλές φορές σαρκαστική κι όχι σπάνια εχθρική. Αυτό με κάνει να τα χάνω. Θέλω ν' αναθρέψω τα παιδιά μου, να τους διδάξω την πραγματικότητα, να τα βάλω στο δρόμο της ζωής και της αλήθειας. Ομως αισθάνομαι πως τα παιδιά μου είναι μίλια μακρυά μου κι ούτε μ' ακούνε τί τους λέω. Γιατί ποιά είναι η πραγματικότητα που ζουν; Είναι η ίδια η καθημερινή ζωή τους. Αλλά αυτή είναι γεμάτη άγχος για το σήμερα και για το αύριο. Πασχίζω να τους μιλήσω για ιδανικά, για ανθρωπισμό κι αυτά γελούν κατάμουτρα και περιγελούν. Γιατί ο ανθρωπισμός ποτέ δεν βρήκε πραχτική εφαρμογή ως τώρα. Τα παιδιά ακούνε, διαβάζουνε, βλέπουνε στον κινηματογράφο για μια ζωή του 1960, που είναι το ύψος της σύγχρονης τεχνικής και επιστήμης, για μια ζωή με ελπίδες και όνειρα, γεμάτη δημιουργία και άξια του ανθρώπου. Και την ζητούν".

"Κι εγώ δεν τους προσφέρω ούτε τη ζωή της αρχής του αιώνα μας. Ζουν σχεδόν πεινασμένα, αμόρφωτα, σχεδόν γυμνά και χωρίς δουλιά. Πώς να τα αντικρύσω; Τί ιδανικά να τους δόσω; Τί φτερά για να πετάξουν; Ούτε "εργάζου και προσεύχου" μπορώ να τους πω, ούτε "αγάπα τους συνανθρώπους σου" ούτε για τα δικαιώματα του ανθρώπου να μιλήσω τολμώ, ούτε για ηθική προσωπικότητα και ελευθερία ν' αναφέρω".

"Αυτή η διαφορά ζωής τα αναστατώνει, αυτή η απελπισία για το αύριο τα ταράζει συθέμελα. Σ' αυτήν την ψυχολογική κατάσταση βρίσκονται τα παιδιά μου. Βρήκα τους φίλους τους μα κι αυτοί είναι οι ίδιοι. Η θέση μου είναι τραγική. Είμαι και 'γω παγιδευμένη ανάμεσα σ' αυτήν την τεράστια διαφορά μιας άξιας του σύγχρονου ανθρώπου ζωής και της ζωής της εξευτελιστικής για τον άνθρωπο που ζούνε τα παιδιά μου. Τί να κάνω;" Κι η μητέρα σταύρωσε απελπισμένη τα χέρια. "Εχουν χάσει κάθε εμπιστοσύνη προς τους πάντας. Τα ελληνοχριστιανικά ιδανικά, που διδάχθηκαν στο σχολείο ή στο πατρικό σπίτι δεν εφαρμόζονται παρά καταπατούνται ασύστολα. Τα παιδιά μου κιντυνεύουν να χάσουν και το τελευταίο αντιστύλι, την εμπιστοσύνη σ' εμένα, τη μάνα τους". Ολη η ουμανιστική φρασεολογία των διανοουμένων μας είναι αδύνατο να αποσκεπάσει τούτο το δράμα που διαπιστώνει μια μάννα με σπαραγμό. Και δεν είναι η μόνη μητέρα.

Ο ουμανισμός όμως στη Σοβιετική Ενωση δεν είναι φρασεολογικός. Εκφράζεται σε τούτα τα λόγια. "Αν ο άνθρωπος διδάσκει η ιστορία, διαμορφώνεται από το περιβάλλον, τότε αυτό το περιβάλλον πρέπει να διαμορφωθεί ανθρώπινο". Και το διαμορφώνουν. Εδώ ο ουμανισμός δεν είναι σφιχτοδεμένος με τον ατομικισμό και την αντίθεση προς τη μάζα. Αντίθετα στη διθυραμβική φρασεολογία για "ελευθερία και δικαιώματα του ανθρώπου" και στη φρασεολογία την υποκριτική "αγάπα τον πλησίον σου ως σεαυτόν" υψώνεται το ρεαλιστικό αντίκρυσμα της ουμανιστικής ιδέας: "Οχι μεγάλα λόγια παρά περισσότερη απλή καθημερινή εργασία, περισσότερη φροντίδα για το ψωμί και για τη μόρφωση. Κανένας πεινασμένος και εξαθλιωμένος. Κανένας άνεργος και αμόρφωτος. Ολοι ανεξαιρέτως στη δουλιά που δε θα είναι παζάρεμα παρά συνειδητή, ελεύθερη, ηρωϊκή εργασία όλων των ανθρώπων". Ο ουμανισμός αυτός παρουσιάζει τούτο το νέο σε σύγκριση με τον αφηρημένο ανθρωπισμό της παλαιάς ηθικής: το ρεαλιστικό του πνεύμα, το συγκεκριμένο περιεχόμενο και την ενεργητικότητά του. Οι Σοβιετικοί άνθρωποι γίνονται κύριοι των συνθηκών της ίδιας τους της ύπαρξης μέσα στην κοινωνία και συνειδητά και ελεύθερα τις διαμορφώνουν, ώστε ν' αναπτύσσονται σε ελεύθερες προσωπικότητες, που κινητοποιούν όλες τους τις ικανότητες για τον κοινό σκοπό, την ευτυχία της ανθρωπότητας.

Η ουμανιστική αρχή της ολόπλευρης μόρφωσης και ανάπτυξης του ανθρώπου, το δικαίωμα να πράττει ελεύθερα και ν' αναπτύσσει την προσωπικότητά του βρήκαν εδώ τις δυνατότητες της εφαρμογής τους. Το σοβιετικό καθεστώς δημιούργησε το κατάλληλο περιβάλλον, τις κατάλληλες συνθήκες. Μέσα στην κοινωνία μαζί με τους άλλους έχει το κάθε άτομο τα μέσα να διαμορφωθεί ολόπλευρα, γιατί είναι αξίωμα πώς μόνο μέσα στην κοινωνία είναι δυνατή η προσωπική ελευθερία. Κι η γυναίκα η Σοβιετική ανεμπόδιστα μπορεί να πραγματοποιήσει το έργο που της έταξε η Οχτωβριανή επανάσταση. Βοηθημένη από τις νέες συνθήκες γίνεται ο αρχιτέκτονας της ζωής της νεολαίας.

Ο αφηρημένος ουμανισμός της παλαιάς ηθικής κερδίζει για πρώτη φορά συγκεκριμένο ρεαλιστικό περιεχόμενο και γίνεται πραχτικό αξίωμα σ' όλη την κολλεκτιβίστικη δραστηριότητα. Διαποτίζει πέρα για πέρα τη ζωή του λαού και συνεπαίρνει τα νειάτα σε μια δημιουργική χαρούμενη και έντονη δράση. Μ' αυτό τον τρόπο γεννιέται κάτι ολότελα νέο, όχι μόνο η υλική βάση του νέου κόσμου παρά μαζί πλάθεται και διαμορφώνεται η ψυχή του νέου ανθρώπου. Νέος κόσμος, νέοι άνρθωποι! Οι Σοβιετικές γυναίκες έχουν βαθύτατη πεποίθηση που βγαίνει κι επιβεβαιώνεται από την καθημερινή δράση, ότι έχουν την τιμή να φτιάχνουν τη γενειά που θα πραγματοποιήσει το πέρασμα του ανθρώπου από το βασίλειο της ανάγκης στο βασίλειο της ελευθερίας.

Πέρασε ένας ακόμα χρόνος από την εποχή που άνοιξε στην ανθρώπινη ιστορία η Οχτωβριανή επανάσταση. Η ζωή των Σοβιετικών ανθρώπων έχει σημειώσει άνοδο σε όλα τα πεδία, οικονομικό, πολιτικό, επιστημονικό, ηθικό. Το κύρος το διεθνές της Σοβιετικής Ενωσης αντανακλάται στα πρόσωπα όλων. Είναι περήφανοι για την πατρίδα τους και διαλαλούν το σοσιαλιστικό τους ανθρωπισμό το γεμάτο, ρεαλισμό και συγκεκριμένο περιεχόμενο.

Αυτός ο ουμανισμός με συγκεκριμένο ρεαλιστικό περιεχόμενο γίνεται το ασυναγώνιστο όπλο των Σοβιετικών ανθρώπων. Ζει και αναπτύσσεται και διαφοροποιείται μέσα στο μυαλό και στην καρδιά σήμερα εκατομμυρίων ανθρώπων. Υπάρχει ολοζώντανος και σε μεγάλους χώρους γης και δίνει φτερά στο μυαλό και στις καρδιές δημιουργεί οίστρο δημιουργικό. Η συνύπαρξη θα γίνει, γιατί είναι ανάγκη, και τότε θ' αρχίσει όχι αναμέτρηση δυνάμεων στρατιωτικών παρά αναμέτρηση ιδεολογιών. Εδώ θα δοθεί τελικά η μάχη ανάμεσα στους δύο πολιτισμούς. Το έπαθλο δεν μπορεί να είναι άλλο, παρά ο γνήσιος ουμανισμός.

* Η Ρόζα Ιμβριώτη, παιδαγωγός, επισκέφτηκε την ΕΣΣΔ με την ευκαιρία της 42ης επετείου της Οχτωβριανής Επανάστασης.

Απόσπασμα από το βιβλίο: "Τί είδαμε στη Σοβιετική Ενωση

Αναμνήσεις-Εντυπώσεις", εκδ. "Πολιτικές και Λογοτεχνικές Εκδόσεις, 1968, σελ. 185-196.

 

 

Δάση και καμινάδες στην παγωμένη στέππα

Του Θέμου Κορνάρου

Η πρώτη γνωριμία με τη Σιβηρία

Οσο κι αν έχεις διαβάσει, όσο κι αν κατέχεις τέλεια τα νούμερα κι όλες τις πληροφορίες, η έννοια "Χώρος" θα σου ξεφεύγει, θα είναι μια κωμική σμίκρυνση της πραγματικότητας, αν δεν περπατήσεις, αν δεν ιδείς κι αν δεν ξεχειλίσει η όρασή σου απ' το χάος.

Με τη Σιβηρία συμβαίνει κάτι πιο δύσκολο. Δεν είναι μόνο τα 15 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα που απλώνεται. Δισεκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα γίνεται αυτός ο χώρος, με τις προεκτάσεις που του δίνουνε οι ερεθισμένες μνήμες καθώς τρέχουνε μεθυσμένες και άπληστες στις στράτες της Ιστορίας, των θρύλων, των παραμυθιών και των παραπλανήσεων.

Απλό πράμα φαίνεται η γνώση πως με τον υπερσιβηρικό σιδηρόδρομο διασχίζεις τα εννιά μερόνυχτα την έκταση από τη Μαντζουρία ως τα Ουράλια. (Το στενότερο μέρος του σιβηριανού χώρου). Απλό γιατί αν θελήσεις να περάσεις με κάποιαν άλλη τάξη τη Σιβηρία πρέπει να ξεκινήσεις από το Βόρειο Παγωμένο Ωκεανό και να φτάσεις στον Ειρηνικό και στα κινεζικά εδάφη. Πολύ μικρότερα φανταζόμουνα και τον Αδη και την Κόλαση. Και λιγότερο τρομερά. Ετούτος ο χώρος χάσκει να σε καταπιεί! Προετοιμάζεσαι να εξαφανιστείς σε μια γκρίζα μονότονη κι αναλλοίωτη πραγματικότητα, που δε σε βοηθάει διόλου να τη συνηθίσεις το αν έζησες πολλά χρόνια σε μια μονότονη, γκρίζα, κατασκήνωση εξορίας.

Επειτα είναι το κρύο. Τριάντα, πενήντα κι εξήντα βαθμοί κάτω από το μηδέν! Ποιό ψυγείο θα δούλευε με μεγαλύτερη απόδοση;

Υστερα κοιμάσαι για ν' αποφύγεις το ίδιο, το αιώνια κι απαράλαχτα ίδιο! Στ' όνειρό σου βλέπεις πως είσαι ο ίδιος ένα κομμάτι γκρίζα ζύμη, από το πηχτό γκρίζο χάος. Ξυπνάς, η ψυχή σου πνίγεται στην απελπισία και το τραίνο κόβει αυτή την πηχτή ουσία, βροντάει μονότονα και τρέχει. Σου έρχεται ν' ανοίξεις το παράθυρο και να πηδήξεις όξω!...

Πρέπει να κατέβουμε. Κάποιες διατυπώσεις στον πρώτο συνοριακό σταθμό. Κάποιος ντόπιος προλαβαίνει και μου τυλίγει με μια πετσέτα το κεφάλι. Είναι επικίνδυνο να μένεις ξεσκούφωτος. Η ψύξη είναι καθημερινό γεγονός στην Κόλαση. Εκδηλώνεται με δυνατούς πονοκεφάλους και ναυτία. Κι όμως ταξιδεύουμε μονάχα λίγες ώρες. Είμαστε, σχεδόν, σε μαντζουριανό κλίμα. Μετάνοιωσα που αποφάσισα να ζήσω τέτοια δοκιμασία.

Οξω στην αυλή του σταθμού δύο υπερφυσικά αγάλματα: Του Λένιν και του Στάλιν. Μάταια προσπαθούνε ν' απαλύνουνε την απάνθρωπη ατμόσφαιρα με την παρουσία ανθρώπινων μορφών. Δε μου μένει δύναμη να κρίνω την τέχνη των αγαλμάτων. Σχεδόν τα μισώ που προσπαθούνε να με συμφιλιώσουνε μ' αυτή την κατάσταση. Συλλογίζομαι συνεχώς τη συνέχεια που με περιμένει.

Η "ΧΙΜΑΙΡΑ" ΠΟΥ ΓΙΝΕΤΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

Ετσι από τα 1593 εγκαινιάζεται η Σιβηρία σαν τόπος εξορίας πολιτικών αντιπάλων του τσαρισμού. Ακολουθήσανε οι εκτοπίσεις για θρησκευτικές διαφορές κι έπειτα και η εξορία ποινικών. Και οι στατιστικές λένε πως μόνο στη διάρκεια του δεκάτου εννάτου αιώνα θυσιάστηκαν στην παγωμένη έκταση ένα εκατομμύριο ψυχές. Και οι ανεπανόρθωτα φθαρμένοι από το αδυσώπητο κλίμα οργανισμοί ξεπερνούνε τα τρία εκατομμύρια στον ίδιο αιώνα...

Οποιος στελνότανε σ' αυτήν την αφιλόξενη στέππα είχε τόσες πιθανότητες επιβίωσης, όσες είχε κι ο χριστιανός μάρτυρας που δρασκελούσε το κατώφλι του θηριοτροφείου στη ρωμαϊκή περίοδο.

Τα πιο γνωστά ονόματα της ηγεσίας του σημερινού καθεστώτος έχουνε γράψει ολόκληρες σελίδες της Ιστορίας τους, σε τούτα τα χώματα, με τις ίδιες τους αλυσσίδες.

Οι δραπετεύσεις είτανε καθημερινό φαινόμενο. Μα έπρεπε να συλλογιστείς καλά. Το εύκολο είτανε να ξεφύγεις από τους φρουρούς. Μα να δραπετεύσεις από τα νύχια της πείνας και του απάλευτου ψύχους είτανε άθλος. Μα κι αν ξέφευγες κι αυτά τα κακά, έπεφτες στον ατέρμονα χώρο, που δεν τον σημειώνανε μήτε δρόμοι μήτε περάσματα ζώων. Κάποτε-κάποτε όμως έβρισκες κάποια πατήματα θεριών που αν συναντιόσουνα μ' αυτά μήτε πέτρα υπήρχε ν' αμυνθείς μήτε ίχνος δέντρου για να σκαρφαλώσεις. Επρεπε να είσαι έτοιμος... Οι λίγοι που καταφέρανε από τα γνωστά ονόματα της πολιτικής να φτάσουνε κάπου, ύστερα από μια δραπέτευση, είχανε περάσει στο θρύλο. Οχι γιατί ξεφύγανε του φρουρού παρά γιατί τολμήσανε απλώς να φανταστούνε πως θα βγαίνανε ζωντανοί από τέτοια πορεία έξη μηνών! Νηστικοί, ξυπόλυτοι, με το φθαρμένο ρούχο της εξορίας... Και ύπνος; Επρεπε να σκάψεις να μπεις στη γη. Να σκάψεις δηλαδή πάνω από δύο μέτρα γιατί ως εκεί η γης είτανε κομμάτι πάγος. Αλλά πώς να σκάψεις αυτά τα σφιγμένα, κατεψυγμένα χώματα; Οι δραπετεύσεις των ποινικών, που είτανε για κλεψιές και φόνους, είτανε συχνές. Αυτοί συνήθως κάνανε το τόλμημα για να μπορέσουνε απλώς να φτάσουνε σε μιαν Ισμπα, ύστερ' από πολυήμερες αναζητήσεις να κλέψουνε πάλι, να φάνε μια φορά καλά και να κοιμηθούνε ένα βράδυ κοντά σε φωτιά, κι ας τους σκοτώνανε την επομένη. Πολλοί απ' αυτούς φεύγανε για τέτιο ταξίδι...ελευθερίας, σέρνοντας στα ματωμένα-μπλαβιασμένα πόδια τους τις παγωμένες αλυσίδες...

Θυμάμαι, πριν από χρόνια, τους σκελετούς από καμήλες που συναντούσαμε σπαρμένους περνώντας την έρημο της Αραβίας. Το ίδιο περιμένω να συναντώ από 'δω και μπρος τα κόκκαλα και τις θρυμματισμένες αλυσσίδες των ρώσων που πορεύονταν από το 16ο αιώνα στις στράτες της Σιβηρίας. Κι αυτά θα είναι τα μόνα σημάδια που θα σπάζουνε τη μονοτονία του σταχτόμαυρου κι αιώνια ίδιου τοπίου.

...Καθώς το τραίνο προχωρεί μου μένει ανεξήγητο τί ζητούνε κάποιες βέργες καρφωμένες σε ίσιες γραμμές. Ωρες ταξιδεύουμε και οι βέργες συνεχίζουνε. Υποθέτουμε πως θα στερεώνουνε, πίσω απ' αυτές, κάποια σανίδια για να συγκρατούνε τα χιόνα και να μη σκεπάζονται οι γραμμές του τραίνου.

Κωμική η προσπάθεια όμως μακάρι, λέω να το συναντούμε συχνά αυτό το φαινόμενο. Κάτι είναι κι αυτό από τον άνθρωπο. Σχεδόν χαίρομαι γι αυτήν την ποικιλία. Αν είναι βέβαια, δυνατό να χρησιμοποιείται σε τέτοιες καταστάσεις και σε τέτοια μέρη η λέξη "χαρά"!

Δυό ώρες ακόμα με τέτοιες σκέψεις, και πιάνουμε σ' ένα μικρό σταθμό, που από κάποιο σταύλο μια αγελάδα βγάζει το κεφάλι της και περιεργάζεται το μαύρο θηρίο που αγκομαχάει. Κάποια καχεκτική λεύκα υψώνεται μπρος το σταθμό! Και ένα ρολόϊ σημειώνει πως στις τρεις ακριβώς το απόγευμα συναντήσαμε ίχνη ζωής...

Θέλω να ξεφωνήσω από τον ενθουσιασμό μου. Μα συγκρατούμαι, καθώς βλέπω τους συνταξιδιώτες μου να έχουνε κερδίσει στον ύπνο μια κάποια ξεγνοιασιά. Χαίρομαι μονάχος μου αυτό το μεγάλο, το ασύγκριτο, συναπάντημα της ζωής, κι ας την αντιπροσωπεύουνε μια λεύκα και μια αγελάδα.

Ενα σημαιάκι από μια μισοανοιγμένη μπαλκονόπορτα, δίνει το σήμα να φύγουμε. Μου φαίνεται βαρύ. Σα να μη μας θένε και μας διώχνουνε με την ευκή: "Καλή κυβέρνηση χριστιανοί μου κάπου αλλού!..."

Εχω για το ταξίδι ένα "θερμός" γεμάτο καφέ. Λέω να τον οικονομώ και να κάνω χρήση μόνο όταν δεν αντέχω άλλο τη μονοτονία του τοπίου που καταπλακώνει την καρδιά. Βιάζομαι να βραδιάσει νάχω τουλάχιστο την ποικιλία του ουρανού.

Τώρα τα χέρια κινιούνται μοναχά τους, χωρίς να μου γυρεύουνε την άδεια, κι αδειάζουνε αχνιστό καφέ σ' ένα διπλό φλυτζάνι. Κι όταν παίρνω είδηση τί έγινε, δεν κρατώ πια στο χέρι ένα φτωχό φλυτζάνι φάρμακο για την πλήξη, αλλά την ίδια την κούπα των θεών, ξέχειλη από ενθουσιασμούς κι από λάβα ζωής, και πίνω στην υγεία και στην ευτυχία των ασύγκριτων ηρώων που νικήσανε σε τούτη τη γειτονιά το θάνατο τον ίδιο!....

Δεν είναι δυνατό να κάθομαι πια. Ορθός ταιριάζει μόνο, στο παράθυρο μπρος, να γιορτάζω τη μεγάλη ανθρώπινη νίκη! Τρέχω από το ένα παραθύρι στο άλλο. Αμφιβάλλω. Θέλω να διαβεβαιωθώ πως δεν είναι παραπλανητικοί αντικατοπτρισμοί των ερήμων...

Οι βέργες οι ξερές που έβλεπα καρφωμένες σε μιαν ατέλειωτη μακάβρια σειρά, έχουν αρχίσει και φουντώνουνε και γίνονται δέντρα, πράσινα και ασημιά δέντρα, μ' ολόϊσιους - περήφανους κορμούς! Ελάτια και σημύδες μας παραστέκονται, σοβαροί φρουροί, στο τραχύ μας πέρασμα.

Μετρώ από το ένα ως το εκατό, για να ξέρω πόσο κράτησε αυτή η πράσινη επανάσταση στην ερημιά. Και ύστερα ξαναμετρώ ακόμη εκατό. Και οι εκατοντάδες δε φτάνουν και οι χιλιάδες είναι λίγες και το ρολόϊ μου σημειώνει ώρες, μέρες, νύχτες, μερονύχτια πολλά, και τα χέρια βρήκανε την ευκαιρία να κερνούνε μονάχα τους καφέ μιας κι ο νους έχει πάθει κατάπληξη και δεν ελέγχει πια τίποτα...

Μια μνήμη, από διαβάσματα, μου φέρνει από τα βάθη τριάντα χρόνων, μερικές γραμμές μιας εφημερίδας. Και οι γραμμές ειρωνεύονται τα "μεγάλα λόγια" ενός πενταετούς πλάνου, που έγινε, λέει για καταδημαγώγηση των αφελών. Γιατί, λέει, "μόνο αλαφροϊσκιωτοι πρέπει να είναι εκείνοι που θα δεχθούνε τον οραματισμό της ανθισμένης ερήμου στη θέση των αιώνιων πάγων. Αλλά πού αλλού να στρέψουν την προσοχή των όχλων όταν η πραγματικότητα είναι μόνο πείνα και σκλαβιά στον κομμουνιστικό παράδεισο;"

Θυμούμαι πως το σχόλιο της εφημερίδας με είχε πείσει πως όλα ήτανε προπαγάνδα. Εκείνο όμως που μου έκανε ξεχωριστή εντύπωση και μου έμεινε, ήταν ένας χαρακτηρισμός αυτής της "Χίμαιρας": - Προέλαση του πράσινου".

Μ' αυτή την προέλαση λέει θ' αρχίζανε την αλλαγή του κλίματος και τη μεταμόρφωση της φύσης.

Κι ορίστε τώρα, να στέκομαι να βλέπω τη "χίμαιρα" από τα παραθύρια του Υπερσιβηρικού, να είναι ντυμένη έτσι που θα δούμε στη συνέχεια!...

Η καρδιά μου ψάχνει σαστισμένη για ένα τραγούδι, για ένα στίχο, και δε βρίσκει τίποτ' άλλο μέσα στο συγκινημένο της σάστισμα παρά "ωσαννά, ωσαννά, ωσαννά!..." και τίποτ' άλλο.

Αξιώθηκα να ιδώ πολλά ποτάμια, μεγάλες ερήμους, κι απέραντους χώρους ανθρώπινων συνοικισμών. Παντού η απεγνωσμένη πάλη του ανθρώπου να υποτάξει τα διάφορα για τη ζωή φυσικά στοιχεία.

Την πιο μεγάλη εντύπωση μου έκανε πάντα η μάχη που δίνεται ανάμεσα στην άγονη έρημο και στη γόνιμη γη.

Θυμούμαι μια περιπλάνηση στη Σαχάρα. Είχαμε χαθεί στην έρημο δυό μερόνυχτα. Παρατήσαμε το χαλασμένο αυτοκίνητο και κινήσαμε με τα πόδια, ψάχνοντας να βρούμε το τέλος της άμμου, το τέλος της νεκρής περιοχής.

Δε θα ξεχάσω με τί πείσμα αρνιότανε αυτή η ατέλειωτη αμμοχώρα να επιτρέψει και στο ελάχιστο χορτάρι να φανεί. Ζωή κι αυτό το χορταράκι. Και η εμφάνισή του θα σήμαινε προσβολή στην έννοια του θανάτου που κυριαρχούσε στον απέραντο χώρο.

Ενα απόγευμα είδαμε τούτο τον αντικατοπτρισμό: Να κόβεται η προέλαση της ερήμου, - η προέλαση του Χάρου - με μια διαχωριστική γραμμή τόσο απότομη, τόσο λεπτή, πιο λεπτή κι από μια κλωστή. Κι αμέσως η γη οργίασε από φύτρα κι από λογιώ-λογιώ ζωές. Μεγάλη έκταση σκεπασμένη από άσπρα κρίνα. Κι απάνω από τα λουλούδια ένα σύννεφο από πολύχρωμες πεταλούδες. Και πιο ψηλά σύννεφα άσπρων περιστεριών που παίζανε. Κι ανάμεσα σ' αυτά ένας αράπης με καταβρεχτήρι στο χέρι. Να τρέχει το νερό - αστραφτερή ροή μαργαριταριών - κι ο αράπης να μας δείχνει τα κάτασπρα δόντια του. Να μας γελά!...

Προχωρούσαμε σαν υπνωτισμένοι. Και δεν θέλαμε να πιστέψουμε πως δεν ήταν αντικατοπτρισμός, παρά η πραγματικότητα της ζωής σ' ένα προάστιο του Καϊρου.

Γύρισα κι είδα το χάος της γκρίζας ερήμου. Σήκωσα τη ματιά κατά το χάος τ' ουρανού, κ' ύστερα κοίταξα το ζωγραφιστό παιγνίδι της Αιγύπτου. Εκείνη τη στιγμή ένοιωσα πόσο ελάχιστη είναι η ασήμαντη νησίδα της ζωής μπροστά στον άγνωστο κι αφώτιστο κι άγονο χώρο του Σύμπαντος, που κυβερνάει ο θάνατος κι η αδιαφορία.

Από τότε άρχισα να ψυχανεμίζομαι τί εννοούσανε τα μεγάλα πνεύματα, όταν λέγανε πως προορισμός του ανθρώπου είναι να καταχτά συνέχεια περισσότερο χώρο της νύχτας, περισσότερο χώρο της ερήμου, περισσότερη εξουσία στο άγνωστο, να μπολιάζει τη νύχτα με φως - με γνώση - και να προχωρεί ασταμάτητα και να ευρύνει το χώρο της ζωής, το χώρο της ελευθερίας.

Τότε, η πιο μεγάλη έννοια χώρου για τις συγκριτικές μου ικανότητες είτανε η Σαχάρα των οχτώ εκατομμυρίων τετραγωνικών χιλιομέτρων. Αγνοούσα τα 15 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα της Σιβηρίας.

Βέβαια, έρημος και στέππα, δεν είναι το ίδιο. Μα όταν βάλεις το ψύχος των πενήντα βαθμών κάτω από το μηδέν, και τη γη που δεν ξεσφίγγει τα παγωμένα της σαγόνια, τότε η Σιβηρία είναι η έδρα του θανάτου και η Σαχάρα το περιβόλι του...

Ολοι μας έχουμε σταθεί θαυμαστικά μπροστά στο όνειρο της επιστήμης να γονιμοποιήσει τον ωκεανό της άμμου. Να γκρεμίσει από το θρόνο του το Χάρο και να μεγαλώσει τη νησίδα της ζωής κατά 8 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα!

Ελάχιστοι, όμως, δώκανε σημασία στο όνειρο των Ρώσων να κάνουνε το ίδιο στην παγωμένη σιβηριανή στέππα, "Χίμαιρα, σου λέγανε, σαν και τον παράδεισο που εξαγγείλανε...".

Ετσι υποδέχθηκαν οι πιο πολλοί αυτά τα σχέδια. Και οι άνθρωποι "της Χίμαιρας" σκύψανε στη γη και...καρφώνανε βέργες.

- Ε, βέργες είναι. Ας τους να παίζουνε!... έτσι εκάγχασε η ίδια η στέππα. Κι αδιαφόρησε σαν και τους ανθρώπους των μακρυνών χωρών.

Τον επόμενο χρόνο οι βέργες δεν είχανε σαπίσει. Το μόνο σημάδι πως ζούσανε. Και σιγά - μυστικά ροζοβολήσανε. Κι η έρημος ένοιωσε στα σπλάχνα της να σαλεύουνε αμέτρητες ζωές. Δάση από μπερδεμένες ριζούλες που πιπιλίζανε τα χώματα! Κι ολομεμιάς οι βέργες πετάξανε φυλλαράκι. Και οι άνθρωποι να μη σταματούνε να καρφώνουνε βέργες...

Η έρημος έκανε αντεπίθεση. Εριξε χιόνια, έκανε πάγους, ξαπόλυσε ανέμους και θύελλες. Ηταν αργά! Η ζωή προχωρούσε σιγά-σταθερά, κι έκανε κατοχή, με αντιπροσώπους της, το Ελατο και τη Σημύδα...

Δισεκατομμύρια δισεκατομμυρίων οι στρατιές των πρώτων αυτών παγοδρόμων. Των προπομπών του ανθρώπου. Και μέσα σε λίγα χρόνια οι κωμικές βέργες γίνανε γιγάντια δέντρα, αδιαπέραστα δάση, που σπάνε πάνω τους οι θύελλες και οι άνεμοι φτάνουν εκφυλισμένοι στις πεδιάδες!

Γιγάντιοι σωροί ξυλείας για εξαγωγή, σ' όλη τη διαδρομή των χιλιάδων χιλιομέτρων. Απίθανες ποσότητες που είναι αδύνατο να έχουν καταμετρηθεί.

Ξοπίσω από τις εμπροσθοφυλακές των Ελάτων, ακολούθησε ο Ανθρωπος - Οικοδόμος, κι έκανε οργάνωση των καταχτήσεων. Πήρε ξυλεία κι έχτισε σπίτια, χωριά, πολιτείες. Απ' αυτά τα καταφύγια εξορμούσε κι έχτιζε γεφύρια, καμινάδες, καινούργιους σιδηροδρόμους. Κι όταν συμπλήρωσε τα πατήματα και τα ταμπούρια που του χρειάζονταν, πατάει στέρεα, χοροπηδάει για να βεβαιωθεί πως πατάει καλά, και με σιγουριά σηκώνεται στις μύτες των ποδιών, ψηλώνει, κάνει τα χέρια του χωνί, και δίνει το σύνθημα:

- Γενική έφοδος απ' όλα τα μέτωπα. Ομπρός παιδιά να χτίσουμε τον παράδεισο στη χώρα του θανάτου!

Τ' αποτελέσματα αυτής της γενικής εφόδου παρακολουθώ από το παράθυρο ενός τραίνου και κάθε τόσο σκουπίζω τα δάκρυα της περηφάνιας για τον άνθρωπο.

Σπαρμένη η χώρα του θανάτου, στην απέραντη έχτασή της, από τεράστιες εστίες ζωής. Κάθε τέταρτο κι ένα κομψό χωριό. Κάθε ώρα και μια πολιτεία. Και αμέτρητα χωριά και πολιτείες, από τα βάθη, χαιρετούν το πέρασμά μας με σινιάλα καπνού.

Απλώνω το χάρτη. Το χάρτη που τυπώθηκε στα μέρη τα δικά μας λίγο παλιότερα. Γυρεύω να βρω τ' όνομα μιας πολιτείας - που το τραίνο κάνει να φτάσει στο σταθμό της μιαν ώρα από τη στιγμή που ανταμώσαμε τα πρώτα της σπίτια! Προλαβαίνω και μετρώ 380 πελώριες καμινάδες μπουκωμένους μαύρους καπνούς. Οι υπόλοιπες μου κρύβονται μέσα στη θολούρα. Ο χάρτης αυτή την πολιτεία δεν την καταγράφει. Είναι καινούργια!

Πλήθος πολιτείες, μ' εκατοντάδες φουγάρα κι εκατομμύρια ευτυχισμένες ζωές, δεν τις καταγράφει ο χάρτης γιατί, ίσως, ο γεωγράφος φοβάται ακόμη τον παλιό κυρίαρχο της "νεκρής χώρας".

Το τραίνο προχωρεί σαν νικητής στη γόνιμη χώρα που εχάρισε στην επικράτεια της Ζωής ο ανθρώπινος μόχθος, η ανθρώπινη θέληση. Και συναντάς ποτάμια ταπεινωμένα, ζεμένα στο ζυγό της καθημερινής δουλιάς για να ξαλαφρώσει ο άνθρωπος και να διαθέσει τις δυνάμεις του για ανώτερα έργα.

Στη σημερινή φάση της Σιβηρίας ακούς αυτό το Νικητή να δίδει προσταγές στα ποτάμια να πλεύσουν ανάποδα και στις άγονες ξέρες να γίνουνε θάλασσες πλατειές, και στα νερά να πέσουνε από απίθανους γκρεμούς, για ν' αστράψει φως σ' όλο τον ατέρμονα χώρο των 15 εκατομμυρίων τετραγωνικών χιλιομέτρων...

Τα ποτάμια υπακούνε, οι θάλασσες κυματίζουνε, τα νερά γίνονται ηλεχτρισμός και το τραίνο μας - το τραίνο της Σιβηρίας! - ηλεχτροκινείται τώρα, τρέχει σαν ξεφρενιασμένο, λες κι έχει συνείδηση πως κουβαλάει το πολύτιμο φορτίο του σύμπαντος: Το νέο Θεό μιας νέας θρησκείας...

* Ο Θέμος Κορνάρος ήταν συγγραφέας

Απόσπασμα από το βιβλίο: "Τί είδαμε στη Σοβιετική Ενωση

-Αναμνήσεις-Εντυπώσεις", εκδ. "Πολιτικές και Λογοτεχνικές Εκδόσεις", 1968, σελ. 161-169.

 

 

Η ζωή όπως την είδα φέτος στις σοσιαλιστικές χώρες

Του Ιωάννη Αντωνιάδη

"Μία των θεμελιωδών αρχών του Σοβιετικού συστήματος των κοινωνικών ασφαλίσεων είνε η κάτωθι:

Αι καταβολαί πρέπει ακεραίως να γίνωνταιάνευ ουδεμιάς συμμετοχής του εργάτου ή υπαλλήλου,παρά του Κράτους, είτε περί ιδιωτών πρόκειταιεφ' όσον δεν εξηφανίσθησαν ολικώς ακόμη αι ιδιωτικαί επιχειρήσεις. Κατά συνέπειαν τα λαμβανόμενα υπό των μισθωτών ποσά υπό την μορφήντης κοινωνικής ασφαλίσεως πρέπει να θεωρηθούν ως είς πρόσθετος μισθός.

---------------------------

Τα επιδόματα γεννήσεως χορηγούνται εις όλας τας γυναίκας άνευ διακρίσεως μεταξύ των εχουσών κάμει γάμον εγγεγραμμένον εις τους καταλόγους του κράτους ή των εχουσών ελεύθερον τοιούτον.

----------------------------

Η σύνταξις δεν παύει παρά εις την περίπτωσιν που τα πρόσωπα ταύτα ασχολούνται εις το εμπόριον (μέσον ή χονδρικόν) ή εκμεταλλεύονται μισθωτούςπρος κερδοσκοπικόν σκοπόν.

----------------------------

Ασφάλισις αεργίας

Οι νόμοι της Ενώσεως των Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών χορηγούν το επίδομα αεργίας εις τους αέργους οίτινες ειργάσθησαν προηγουμένως ως μισθωτοί και οίτινες είνε εγγεγραμμένοι ως άεργοι εις τον Οίκον Εργασίας, εις το Επαγγελματικόν Συνδικάτον. Αι αιτίαι δια τας οποίας ο άεργος εγκατέλειψε την θέσιν του δεν επιδρούν επί του δικαιώματός του επί του επιδόματος ως αέργου. Οι εργαζόμενοι οίτινες εγκατέλειψαν τας θέσεις των εξ ιδίας αυτών βουλήσεως, έχουν τα ίδια δικαιώματα προς τους εργαζομένους οίτινες απελύθησαν.

Από του 1927 οι μισθοί των ιατρών και του υγειονομικού προσωπικού ηυξήθησαν σημαντικώς, υπερβαίνοντες κατά το θέρος 1929 τα 190 * ρούβλια δια τους αρχομένους του επαγγέλματος ιατρούς. Εκτός τούτου όλοι οι ιατροί, οι έχοντες υπηρεσίαν τουλάχιστον τριών ετών, δικαιούνται να παρακολουθήσουν εν φροντιστήριον μετεκπαιδεύσεως πρακτικής εν τοις μεγάλοις πανεπιστημιακοίς κέντροις, όπου θεωρούνται ως εκπληρούντες εντεταλμένην υπηρεσίαν μετά πλήρων αποδοχών. Εκτός των πλήρων αποδοχών των λαμβάνουν αποζημίωσιν ταξειδίου και έν συμπληρωματικόν επίδομα.

* 190 Χ 40 = 7.600.

 

 

Ασφάλιση γήρατος και πηγαί κοινωνικών ασφαλίσεων

Η ασφάλισις κατά του γήρατος περιλαμβάνει δια πρώτην φοράν εις τον προϋπολογισμόν του 1928-29 ποσόν 8 εκ. ρουβλίων, ενώ εν τοιούτω 1929-30:25 εκατομ.Η μορφή αύτη περιθάλψεως αποσύρουσα εκ της παραγωγής τους πολύ ηλικιωμένους εργάτας, θα συντελέση εις την ανανέωσιν του εργαζόμενου πληθυσμού και την ελάττωσιν της αεργίας. Η ασφάλισις κατά του γήρατος εφαρμόζεται πρώτον εις την βιομηχανίαν των μετάλλων, των μεταλλείων, των μεταφορών και της υφαντουργείας, από της ηλικίας των 60 ετών δια τους άνδρας και των 55 ετών δια τας γυναίκας, κατόπιν εργασίας εις το επάγγελμα τουλάχιστον 25 ετών. Το ποσόν της λαβανομένης συντάξεως γήρατος είνε σήμερον τα τέσσερα έννατα του μηνιαίου μισθού.

-----------------------------------

Αι πηγαί των κοινωνικών ασφαλίσεων

Εν τη Σοβιετική Ενώσει, η κοινωνική ασφάλισις τροφοδοτείται δια των καταβολών των επιχειρήσεων, διαχειρίσεων και εκμεταλλεύσεων του Κράτους, όπως και των συνεταιριστικών οργανισμών, δημοσίων ή ιδιωτικών, χρησιμοποιούντων μισθωτούς. Ο Κώδηξ της Εργασίας απαγορεύει εις τον χρησιμοποιούντα υπάλληλον τινα να κάμη οιανδήποτε κράτησιν επί των μισθών ίνα εξωφλήση τα καταβολάς της κοινωνικής ασφαλίσεως. Κατά τους ορισμούς της Σοβιετικής Νομοθεσίας αι πηγαί της κοινωνικής ασφαλίσεως αποτελούνται αποκλειστικώς εκ των καταθέσεων των εργοδοτών (ασφαλιστών), των ασφαλιζομένων μη εχόντων να κάμουν ουδεμίαν δαπάνην. Επί πλέον, οι ησφαλισμένοι βοηθούνται, εν ανάγκη, και αν ακόμη αι καταθέσεις δεν εξοφλήθησαν, όσον τους αφορά.

------------------

Τα ταμεία ασφαλίσεως της Σοβ. Ενώσεως είνε Κρατικοί Οργανισμοί, αφού αποτελούν στοιχείον συστατικόν του δικτύου των ιδρυμάτων του Επιτροπάτου της Εργασίας. Πάντως είνε οργανωμένα επί μιας κοινωνικής βάσεως, διότι συνδέονται στενά μετά των εργατικών συνδικάτων. Ολος ο διευθύνων σιδηρούς σκελετός της οργανώσεως της ασφαλίσεως, από της βάσεως μέχρι της κορυφής εκλέγεται ή προτείνεται υπό των εργατικών συνδικάτων, εις τα οποία λογοδοτεί επί της δραστηριότητός του.

---------------------

Ο έλεγχος της δραστηριότητος των ταμείων ασφαλίσεως πραγματοποιείται επιτοπίως υπό των σοβιετικών οργανισμών αφ' ενός (Γραφείον Εργασίας, Εργατική και Χωρική Επιθεώρησις) και υπό των επιτροπών ελέγχου των ταμείων, εκλεγομένων υπό των Συνδικαλικών Συνδιασκέψεων, ταυτοχρόνως με τας επιτροπάς ταμείων του άλλου. Οι ασφαλισταί δεν αντιπροσωπεύονται ούτε εις τα επιτροπάς ταμείων, ούτε εις τας επιτροπάς ελέγχου.

 

Ασφάλιση γήρατος και πηγαί κοινωνικών ασφαλίσεων

Η ασφάλισις κατά του γήρατος περιλαμβάνει δια πρώτην φοράν εις τον προϋπολογισμόν του 1928-29 ποσόν 8 εκ. ρουβλίων, ενώ εν τοιούτω 1929-30:25 εκατομ.Η μορφή αύτη περιθάλψεως αποσύρουσα εκ της παραγωγής τους πολύ ηλικιωμένους εργάτας, θα συντελέση εις την ανανέωσιν του εργαζόμενου πληθυσμού και την ελάττωσιν της αεργίας. Η ασφάλισις κατά του γήρατος εφαρμόζεται πρώτον εις την βιομηχανίαν των μετάλλων, των μεταλλείων, των μεταφορών και της υφαντουργείας, από της ηλικίας των 60 ετών δια τους άνδρας και των 55 ετών δια τας γυναίκας, κατόπιν εργασίας εις το επάγγελμα τουλάχιστον 25 ετών. Το ποσόν της λαβανομένης συντάξεως γήρατος είνε σήμερον τα τέσσερα έννατα του μηνιαίου μισθού.

-----------------------------------

Αι πηγαί των κοινωνικών ασφαλίσεων

Εν τη Σοβιετική Ενώσει, η κοινωνική ασφάλισις τροφοδοτείται δια των καταβολών των επιχειρήσεων, διαχειρίσεων και εκμεταλλεύσεων του Κράτους, όπως και των συνεταιριστικών οργανισμών, δημοσίων ή ιδιωτικών, χρησιμοποιούντων μισθωτούς. Ο Κώδηξ της Εργασίας απαγορεύει εις τον χρησιμοποιούντα υπάλληλον τινα να κάμη οιανδήποτε κράτησιν επί των μισθών ίνα εξωφλήση τα καταβολάς της κοινωνικής ασφαλίσεως. Κατά τους ορισμούς της Σοβιετικής Νομοθεσίας αι πηγαί της κοινωνικής ασφαλίσεως αποτελούνται αποκλειστικώς εκ των καταθέσεων των εργοδοτών (ασφαλιστών), των ασφαλιζομένων μη εχόντων να κάμουν ουδεμίαν δαπάνην. Επί πλέον, οι ησφαλισμένοι βοηθούνται, εν ανάγκη, και αν ακόμη αι καταθέσεις δεν εξοφλήθησαν, όσον τους αφορά.

------------------

Τα ταμεία ασφαλίσεως της Σοβ. Ενώσεως είνε Κρατικοί Οργανισμοί, αφού αποτελούν στοιχείον συστατικόν του δικτύου των ιδρυμάτων του Επιτροπάτου της Εργασίας. Πάντως είνε οργανωμένα επί μιας κοινωνικής βάσεως, διότι συνδέονται στενά μετά των εργατικών συνδικάτων. Ολος ο διευθύνων σιδηρούς σκελετός της οργανώσεως της ασφαλίσεως, από της βάσεως μέχρι της κορυφής εκλέγεται ή προτείνεται υπό των εργατικών συνδικάτων, εις τα οποία λογοδοτεί επί της δραστηριότητός του.

---------------------

Ο έλεγχος της δραστηριότητος των ταμείων ασφαλίσεως πραγματοποιείται επιτοπίως υπό των σοβιετικών οργανισμών αφ' ενός (Γραφείον Εργασίας, Εργατική και Χωρική Επιθεώρησις) και υπό των επιτροπών ελέγχου των ταμείων, εκλεγομένων υπό των Συνδικαλικών Συνδιασκέψεων, ταυτοχρόνως με τας επιτροπάς ταμείων του άλλου. Οι ασφαλισταί δεν αντιπροσωπεύονται ούτε εις τα επιτροπάς ταμείων, ούτε εις τας επιτροπάς ελέγχου.

 

 

Η διαμονή των ησφαλισμένων εις τους οίκους αναπαύσεων, σανατόρια και ιαματικά κέντρα

Η πρόληψις των νόσων υπό τη μορφήν διαφόρων προφυλακτικών μέτρων, κατά πρώτον λόγον η οργάνωσις οίκων αναπαύσεως και σανατορίων δια τους ησφαλισμένους και η αποστολή των εις τα κλιματικά και λουτρικά ιαματικά κέντρα, παίζει ένα σημαντικότατον ρόλον εν τη δράσει των οργανισμών της κοινωνικής ασφαλίσεως. Δια το έτος 1926-27 αι αντίστοιχοι πιστώσεις, περιλαμβανόμεναι εις τον προϋπολογισμόν της κοινωνικής ασφαλίσεως, έφθασαν τα 30 εκατ. ρούβλια, δηλ. 5% περίπου του γενικού των προϋπολογισμού. Δια το 1929 υπερέβησαν τα 37 εκ. ρ. Ο αριθμός των ησφαλισμένων οίτινες διήλθον των 1918 εκ των οίκων αναπαύσεως και των σανατορίων υπερέβη το ήμισυ εκατομ., δηλ. υπέρ τους 60 επί τοις χιλίοις, τω δε 1929, ιδίοις όμμασιν αντελήφθημεν το κύμα πανταχού προς τον Καύκασον και την Κριμαίαν των αποστελλομένων εργατών του πνεύματος και σώματος, ίνα αναπαυθούν και αναλάβουν εις τα ιδρύματα ταύτα των κοιν. ασφαλίσεων. Σχεδόν όλα τα ταμεία ασφαλίσεως έχουν τους οίκους των αναπαύσεως και σανατόρια και όταν δεν έχουν, ενοικιάζουν τας αναγκαίας θέσεις εις τα ιδρύματα των επαγγελματικών οργανώσεων (οίκους αναπαύσεως) ή της δημοσίας υγείας (οίκους αναπαύσεως και σανατόρια).

Τα τοπικά σανατόρια προορίζονται κυρίως δια τους φυματικούς. Εις τινα μεγάλα βιομηχανικά κέντρα μόνον υπάρχουν σανατόρια δι' αναρρωνύοντας νευρικούς αρρώστους κτλ. * . Ο ολικός αριθμός κλινών εις τους οίκους αναπαύσεως και τοπικά σανατόρια ήτο 54 χιλ. περίπου εξ ων 70% ευρίσκονται εις τους οίκους αναπαύσεως και εις σανατόρια υπό τον άμεσον έλεγχον των οργανισμών των ασφαλίσεων. Τω 1929 ο αριθμός κλινών υπερέβη τας 65 χιλ.

Οσον αφορά τας κενάς θέσεις εις τα Ιαματικά κέντρα (λουτρών και κλίματος) τα ταμεία ασφαλίσεων τας λαμβάνουν από την Κεντρικήν Διεύθυνσιν της Κοινωνικής Ασφαλίσεως, ήτις διαθέτει αριθμόν τινα σανατορίων εις όλα τα ιαματικά κέντρα της Σοβ. Ενώσεως, π.χ. αύτη δύναται να διαθέτη δια πνευμονικούς φυματικούς δυσχιλίας πεντακοσίας κλίνας εις την Κριμαίαν, επί της δυτικής πλευράς της Μαύρης Θαλάσσης (Γιάλτα, Αλούπκα * ), χιλίας κλίνας δι' αρρώστους προσβεβλημμένους εκ ρευματικών και γυναικολογικών νόσων (θεραπεία δια πηλών ιαματικών) και διακοσίας πεντήκοντα δι' αρρώστους προσβεβλημμένους εκ φυματιώσεως των οστών και του

-------------------------------

* Εις την Σοβ. Ενωσιν η λέξις Σανατόριον ψυχολογικώτατα και ετυμολογικώς έχει ευρυτάτην έννοιαν (SANA= Υγεία λατινιστί) σημαίνουσα ιδρύματα προς αποκατάστασιν της υγείας. Οντως ουδείς τρομοκρατείται όπως παρ' ημίν όπου Σανατόριον σημαίνει Θανατόριον.

αδενικού συστήματος (ηλιοθεραπεία εις την Ευπατόριαν της Κριμαίας * ).

Εις τα κέντρα ιαματικών λουτρών του Καυκάσου η Κεντρική Διεύθυνσις διαθέτει υπερτετρακισχιλίας κλίνας, εις Κίσλοβοντσκ * δια τα καρδιακά νοσήματα και εις Εσσεντούκι * δια τας νόσους εναλλαγής της θρέψεως και γυναικολογικάς τοιαύτας επίσης. Εις το Πιατιγκόρσκ δια τους ρευματοπαθείς, τους συφιλιδικούς και τας νόσους του νευρικού περιφερειακού συστήματος. Εις το Ζελεζνοβόντσκ * διαθέτει υπερδιακοσίας κλίνας δια τας νόσους εναλλαγής της ύλης. Εις το Σότσι * επί της Καυκασιανής πλευράς της Μαύρης Θαλάσσης η Κεντρική Διεύθυνσις έχει έν σανατόριον εκ 300 κλινών δια την θεραπείαν (εις το ιαματικόν κέντρον Ματζεστά) των προσβεβλημμένων εκ καρδιακών νόσων και του αγγειακού συστήματος όπως και εκ ρευματισμών.

Ο κάτωθι πίναξ δεικνύει τ' αποτελέσματα δράσεως των οργανισμών της κοινωνικής ασφαλίσεως εις το κεφάλαιον τούτο:

Αριθμός προσώπων διελθόντων εξ:

Ετη Οίκων αναπαύσεως ¦Τοπ.σανατορίων ¦Ιαματ.λουτ.κέντρων

1924-25 254.844 ¦ 50.935 ¦ 10.187

1925-26 291.499 ¦ 45.538 ¦ 14.008

1926-27 456.576 ¦ 45.538 ¦ 12.525

1927-28 725.289 ¦ 52.624 ¦ 13.298

1928-29 1.267.984 ¦ 49.482 ¦ 16.949

Η διαμονή εις τους οίκους αναπαύσεως τους ανήκοντας εις τους οργανισμούς ασφαλίσεως όπως και η διαμονή και η θεραπεία εις τα σανατόρια και τα ιαματικά λουτρά και κλιματικά κέντρα, παρέχονται δωρεάν εις τους ασφαλισμένους. Κάθε τοιούτος, στελλόμενος υπό του ταμείου ασφαλίσεως είς τι τοπικόν σανατόριον ή είς τι λουτρικόν ή κλιματικόν κέντρον λαμβάνει: α) πλήρη την σύνταξίν του μετά της ιατρικής θεραπευτικής βοηθείας καθ' όλην την περίοδον της θεραπείας (5 εβδομ. μέχρι 2 1/2 μηνών). β) τα έξοδα ταξειδίου μέχρι του σανατορίου ή μέχρι του ενδεδειγμένου ιαματικού σταθμού και επιστροφής και γ) επίδομα δια προσωρινήν ανικανότητα, καθ' όλην την διάρκειαν της αδείας της παρασχεθείσης υπό του ταμείου ασφαλίσεως. Οσον αφορά τους οίκους αναπαύσεως οι ασφαλισμένοι στέλλονται εκεί κυρίως κατά τας ετησίας αδείας των, ίνα δυνηθούν και επωφεληθούν όσον το δυνατόν περισσότερον εκ της περιόδου ταύτης αναπαύσεως. Πώς γίνεται η κατανομή των θέσεων εις τους οίκους τούτους αναπαύσεως τα σανατόρια και τα ιαματικά κέντρα;

-----------------------------

* Δια λεπτομερείας επί της εν γένει ζωής και κινήσεως εις τα ιδρύματα ταύτα εν Κριμαία και Καυκάσω ας ίδουν οι αναγνώσται μας το βιβλίον μας. "Η ζωή όπως την είδα φέτος στις Σοβιετικές Χώρες".

Οι οργανισμοί ασφαλίσεως κατευθύνονται υπό της κατωτέρω αρχής: αποστέλλονται πρωτίστως οι εργαζόμενοι εις τας βιομηχανικάς επιχειρήσεις και τας επιχειρήσεις μεταφοράς (80%) περίπου όλων των κενών θέσεων εις τα λουτρικά κέντρα, και 75% των θέσεων εις τα τοπικά σανατόρια και οίκους αναπαύσεως). Οι άλλοι 20% εκ των θέσεων εις τα λουτρικά κέντρα και 21% εις τους οίκους αναπαύσεως, δίδονται εις τους υπαλλήλους εις τας οικογενείας των ησφαλισμένων.

Η μέση δαπάνη δια την συντήρησιν ενός ησφαλισμένου εις τους οίκους αναπαύσεως επί 14 ημέρας είνε 26 ρούβλια, ενός αρρώστου εις τα τοπικά σανατόρια επί 5 εβδομάδας, 130 ρούβλια περίπου και ενός αρρώστου εις τα σανατόρια τα εξαρτώμενα εκ της Κεντρικής Διευθύνσεως της Κοιν. ασφαλίσεως, εις τα λουτρικά και κλιματικά κέντρα πλέον των 160 ρουβλίων δια παραμονήν 42 ημερών.

 

 

Η ιατρική περίθαλψις εις τους ασφαλισμένους, αι αρχαί της οργανώσεως της ιατρικής περιθάλψεως εις αυτούς

Η ιατρική περίθαλψις εις τους ησφαλισμένους αποτελεί ένα των κλάδων κοινωνικής ασφαλίσεως, είναι όμως εμπεπιστευμένη εις τας Υπηρεσίας της Υγείας και ανήκει εις την αρμοδιότητα των Επιτροπάτων του Λαού επί της Δημοσίας Υγείας των Ομοσπόνδων Δημοκρατιών και εις τους τοπικούς των οργανισμούς. Αι Υγειονομικαί Υπηρεσίαι υποχρεούνται να προσφέρουν δωρεάν εις τους ησφαλισμένους όλας τας μορφάς της ιατρικής περιθάλψεως, θεραπευτικής και προφυλακτικής. Οι ησφαλισμένοι περιθάλπονται ιατρικώς εις τα επί τούτω ιδρύματα (της ασφαλίσεως), ή τα κοινά τοιαύτα και εν τη τελευταία ταύτη περιπτώσει, η ιατρική περίθαλψις τοις παρέχεται προ παντός άλλου πολίτου.

Αι αρχαί της οργανώσεως της ιατρικής περιθάλψεως εις τους ησφαλισμένους είνε καθορισμέναι υπό των Επιτροπάτων του Λαού επί της Δημοσίας Υγείας των Ομοσπόνδων Δημοκρατιών, από κοινού μετά των Επιτροπάτων του Λαού επί της Δημοσίας Υγείας των Ομοσπόνδων Δημοκρατιών, από κοινού μετά των Επιτροπάτων του Λαού επί της εργασίας και των Συμβουλίων των Συνδικάτων. Επί τη βάσει των γενικών τούτων αρχών, εγκεκριμένων υπό των νομοθετικών αρχών, είνε καθορισμέναι αι αρχαί της ιατρικής κατά τόπους περιθάλψεως εις τους ησφαλισμένους. Ινα διευκολυνθεί εις αυτούς η πλήρης απολαυή της ιατρικής περιθάλψεως, ωργανώθησαν εις τα θεραπευτικά ιδρύματα ιατρεία νυκτερινά. Αι οικογένειαι των ησφαλισμένων, όπως και όλαι οι μάζαι του πληθυσμού, έχουσι τα ίδια πλεονεκτήματα (άεργοι, ανίκανοι προς εργασίαν, φοιτηταί, μέλη των συνδικάτων), επωφελούνται δε όλων των μορφών της ιατρικής δωρεάν περιθάλψεως, όπως και οι ησφαλισμένοι.

Η συμμετοχή των Υπηρεσιών Ασφαλίσεως και των Συνδικάτων εις την οργάνωσιν της ιατρικής περιθάλψεως συνίσταται εις τούτο:

Αι υπηρεσίαι ασφαλίσεως διαβιβάζουν τας καταβολάς που λαμβάνουν, εις τας Υπηρεσίας της Δημοσίας Υγείας, αίτινες, με την σειράν των, τας καταβάλλουν εις το ταμείο της Ιατρικής Περιθάλψεως. Το ταμείον τούτο κατά την ισχύουσαν νομοθεσίαν, έχει ειδικώς δημιουργηθεί ίνα καλύπτη τας δαπάνας της ιατρικής περιθάλψεως. Τα σχέδια της οργανώσεως της ιατρικής περιθάλψεως εις τους ησφαλισμένους και οι σχετικοί προϋπολογισμοί των εξόδων δια την χρήσιν του Ταμείου της Ιατρικής Περιθάλψεως, καθορίζονται εις την αρχήν κάθε έτους υπό των Υπηρεσιών της Δημοσίας Υγείας και υποβάλλονται υπό την εξέτασιν των Οικονομικών Επιτροπών, αποτελουμένων εξ αντιπροσώπων του Ταμείου ασφαλίσεως, του Συμβουλίου των Συνδικάτων και της υπηρεσίας της Δημοσίας Υγείας. Αφού εξετασθούν υπό των οικονομικών επιτροπών, τα σχέδια και οι προϋπολογισμοί εξόδων, υποβάλλονται εις την έγκρισιν της Τοπικής Εκτελεστικής Επιτροπής των Σοβιέτ, μεθ' ήν οι προϋπολογισμοί δεν δύνανται πλέον να τροποποιηθούν, παρά τη συναινέσει του ταμείου ασφαλίσεως και τη εγκρίσει της Εκτελεστικής Επιτροπής. Ο ίδιος τρόπος προβλέπεται δια το ταμείον της Ιατρικής Περιθάλψεως των Ομοσπόνδων Δημοκρατιών, τροφοδοτούμενον εκ των απολήψεων αίτινες γίνονται εκ των τοπικών ταμείων. Το ποσόν των απολήψεων τούτων καθορίζεται υπό του Συμβουλίου των Επιτρόπων του Λαού της Σοβιετικής Ενώσεως, δεν πρέπει όμως εν ουδεμιά περιπτώσει να είνε κατώτερον των 10%.

Υπάρχει ακόμη εν Ομόσπονδον Ταμείον Ιατρικής Περιθάλψεως, τροφοδοτούμενον εξ απολήψεων 3% εκ των Τοπικών Ταμείων. Το Ομοσπονδιακόν Ταμείον και τα Ταμεία των Ομοσπόνδων Δημοκρατιών προορίζονται εις το να βοηθούν οικονομικώς τας εχούσας έλλειμα ακτίνας - ακτίνας βιομηχανικάς κατά πρώτον λόγον - δια την ίδρυσιν και διευθέτησιν προς λειτουργίαν των υγειονομικών ιδρυμάτων, των θεραπευτικών και προφυλακρικών τοιούτων. Αι προβλέψεις των προϋπολογισμών του Ομοσπονδιακού Ταμείου και των Ταμείων των Ομοσπονδιακών Δημοκρατιών, εξετάζονται υπό των ομοσπονδιακών οικονομικών επιτροπών των ομοσπονδιακών δημοκρατιών και εγκρίνονται υπό των Συμβουλίων των Επιτρόπων του Λαού των ομοσπονδιακών Δημοκρατιών. Αι δαπάναι επί του ομοσπονδιακού ταμείου πρέπει να εγκριθούν υπό του Συμβουλίου των Επιτρόπων του Λαού της Σοβιετικής Ενώσεως, μετά προηγουμένην γνωμοδότησιν του ομοσπονδιακού Συμβουλίου της Κοινωνικής Ασφαλίσεως. Αι υπηρεσίαι της Δημοσίας Υγείας κατ' έτος υποβάλλουν εκθέσεις επί της διαχειρίσεως των Ταμείων Ιατρικής Περιθάλψεως υπό την έγκρισιν των Εκτελεστικών Επιτρόπων των Σοβιέτ, ή δι' ό,τι αφορά τα ταμεία των Ομοσπονδιακών Δημοκρατιών, υπό την έγκρισιν των Συμβουλίων των Επιτρόπων του Λαού. Επισυνάπτουν εις τας εκθέσεις ταύτας τα συμπεράσματά των, επί των εκθέσεων των υπηρεσιών της ασφαλίσεως.

Οι ησφαλισμένοι συμμετέχουν εις την συζήτησιν των ζητημάτων ιατρικής περιθάλψεως εις τα συνέδρια και συνδιασκέψεις των συνδικάτων, των ταμείων ασφαλίσεως, εις τας συγκεντρώσεις των εργατικών δια τας ασφαλίσεις πληρεξουσίων. Λαμβάνουν μέρος εις την δραστηριότητα των επιτροπών δια την προστασίαν της εργασίας, μετά των επιτροπών εργοστασίου, των επιτροπών υγιεινής της εργασίας και της ζωής, των επιτροπών δημοσίας υγιεινής. Είνε παρόντες εις τας συνδιασκέψεις δια τα ζητήματα διαχειρίσεως και οικονομίας, τας συγκαλουμένας εις τα θεραπευτικά και προφυλακτικά ιδρύματα.

Ο καθορισμός των αρχών οργανώσεως της ιατρικής περιθάλψεως και η παροχή κεφαλαίων αυτής ανήκουν εις το Ομοσπονδιακόν Συμβούλιον της Κοινωνικής Ασφαλίσεως και εις τα Συμβούλια των Ομοσπονδιακών Δημοκρατιών. Κατά Σεπτέμβριον του 1928 το Συμβούλιον των Επιτρόπων του Λαού της Σοβιετικής Ενώσεως ενομοθέτησεν ότι οι αριθμοί ελέγχου του Ομοσπονδιακού Συμβουλίου της Κοινωνικής Ασφαλίσεως πρέπει να περιλάβουν όλας τας μορφάς κοινωνικής ασφαλίσεως, συμπεριλαμβανομένης και της ιατρικής βοηθείας εις τους ησφαλισμένους. Αναμφιβόλως, η οργάνωσις της ιατρικής περιθάλψεως εις αυτούς δεν ανήκει εις την αρμοδιότητα των οργανισμών της ασφαλίσεως, αφ' ού αυτή είνε εμπεπιστευμένη εις τας υπηρεσίας της Δημοσίας υγιεινής, αλλά, ως βλέπομεν, αι υπηρεσίαι της ασφαλίσεως και τα εργατικά συνδικάτα δύνανται να εξασκούν αρκετά σημαντικήν επίδρασιν επί της οργανώσεως της ιατρικής περιθάλψεως και επί του προορισμού του ταμείου.

 

 

Η οικονομική διαχείρισις της ιατρικής περιθάλψεως δια τους ασφαλισμένους

Τα χρηματικά ποσά άτινα διατίθενται εις την ιατρικήν περίθαλψιν χορηγούνται υπό του Ταμείου Ιατρικής Περιθάλψεως και των παροχών του Κράτους δια την Δημοσίαν Υγείας εκ του τοπικού και του Κρατικού Προϋπολογισμού. Το κεφάλαιον της ιατρικής περιθάλψεως αποτελείται από τας απολήψεις εκ των καταβολών ασφαλίσεως. Είναι άξιον σημειώσεως ότι εν σχέσει προς το γενικόν ποσόν των εσόδων ασφαλίσεως το ταμείον τούτο αυξάνει κατ' έτος. Τω 1924-25 έφθανε τα 28,6% του ολικού ποσού καταβολών, τω 1925-26 τα 29,6% τω 1926-27 έφθανε τα 29,75% τω 1927-28 τα 30,8 και τω 1928-29 τα 33,9. Εξ ίσου ευρίσκεται ηυξημένος τόσον ο απόλυτος αριθμός του ταμείου της ιατρικής περιθάλψεως όσον και ο κατά κεφαλήν ησφαλισμένου, δηλ: τω 1924-25 το όλον του ταμείου δια την ιατρική περίθαλψιν ήτο 123 εκατ. ρούβλια, τω 1925-26 έφθανε τα 182 εκατ. 500 χιλ. ρούβλια, τω 1926-27 τα 228 εκατ. το 1927-28 τα 238 εκατ. και το 1928-29 τα 260 εκ. Κατά κεφαλήν ησφαλισμένου (μετά οικογενείας) έχομεν: 1924-25: 18 ρούβ. 87 καπ., 1925-26: 23 ρούβ. 33 καπ., 1926-27: 25 ρούβ. 62 καπ., 1927-28: 25 ρούβ. 69 καπ., 1928-29: 27 ρούβ. 68 καπ.

Το κεφάλαιον τούτον ετροφοδότησεν όλας τας μορφάς ιατρικής περιθάλψεως: ιατρεία, φαρμακευτικήν βοήθειαν, θεραπείαν εν νοσοκομείοις, νοσηλείας κατ' οίκον, σταθμούς πρώτων βοηθειών εις τας επιχειρήσεις, θεραπείαν ειδικήν φυσιοθεραπείας, θεραπείαν δι' ακτίνων, Χ. Η ολική δαπάνη δι' όλας τας μορφάς ταύτας ιατρικής περιθάλψεως έφθασε τα 65% του ιατρικού ταμείου δια την Ομοσπονδιακήν Σοβιετικήν Ενωσιν R.S.F.S.R. και τα 74% δια την Ουκραϊνίαν. Αι δαπάναι δια τα έξοδα προφρυλακτικής ενισχύσεως, συμπεριλαμβανομένων και των εξόδων δια τον αγώνα κατά των κοινωνικών νόσων - φυματιώσεως, συφιλίδος, ιατρείων δια φυματικούς, τοιούτων δι' αφροδισίους κτλ. προστασία της μητρότητος, και της πρώτης παιδικής ηλικίας, ιδρύματα, σχολεία-σανατόρια δι' εξησθενημένα παιδία κτλ. δια σπουδήν των κινδύνων και των επαγγελματικών νόσων, σανατόρια και σταθμούς ιαματικούς, αι εξ όλων των έργων τούτων ιατρικής περιθάλψεως προερχόμεναι δαπάναι αποτελούν τα 20% του ιατρικού ταμείου δια την Σοβ. Ρωσ. Ομοσπονδίαν R.S.F.S.R. και 15% περίπου δια την Ουκραϊνικήν Δημοκρατίαν. Η ίδρυσις και η οργάνωσις νέων θεραπευτικών και προφυλακτικών ιδρυμάτων απερρόφησαν περίπου 7% του ποσού ιατρ. περιθάλψεως (6,8%), η προμήθεια προθετικών μηχανημάτων 2%, η αποστολή των ησφαλισμένων εις τα μεγάλα πανεπιστημιακά κέντρα δι' ειδικήν θεραπείαν 2%, τα έξοδα οργανώσεως 3%. Εν μέρος των δαπανών ιατρικής περιθάλψεως εις τους ησφαλισμένους καλύπτεται υπό του τοπικού ταμείου. Τω 1926-27 η δαπάνη δια την προστασίαν της υγείας του πληθυσμού των πόλεων έφθασε τα 10 ρούβ. 87 καπ. κατ' οικογένειαν δια την R.S.F.S.R και τα 6 ρουβ. 87 καπ. κατ' οικογένειαν δια την Ουκραϊνικήν Δημοκρατίαν. Ο μέσος όρος δι' όλην την Σοβιετικήν Ενωσιν είνε εννέα ρούβλια. Τω 1926-27 η ολική δαπάνη δια την προστασίαν της υγείας ήτο όθεν 35 ρούβλια περίπου κατ' οικογένειαν ησφαλισμένου. Αλλά εις την πραγματικότητα ο αριθμός ούτος πρέπει να ελαττωθεί ολίγον, ενός μέρους των δαπανών δια την ιατρικήν περίθαλψιν διατιθεμένου δια τους μη ησφαλισμένους.

Συμπεράσματα

Οταν παραλάβη τις την οργανικήν υφήν της Σοβιετικής Κοινωνικής Ασφαλίσεως μετά της οργανώσεως της κοινων. ασφαλίσεως εις τας άλλας χώρας, ό,τι γίνεται αμέσως οφθαλμοφανές είνε η οργανική ενότης της Σοβιετικής Κοινωνικής Ασφαλίσεως, ενότης που δεν έχει πραγματοποιηθή εις ουδεμίαν ακόμη εκ των χωρών της Δύσεως. Ενώ παντού οι διάφοροι κλάδοι των κοινωνικών ασφαλίσεων εξυπηρετούνται υπό των οργανώσεων ασφαλίσεως διαφόρων, εν τη Ενώσει των Σοβ. Σοσιαλ. Δημοκρατιών, όλοι οι κλάδοι ανήκουν εις την αρμοδιότητα μιας ενιαίας οργανώσεως.

Αποτελούντες μέρος του συστήματος του Επιτροπάτου επί της Εργασίας οι οργανισμοί της κοιν. ασφαλίσεως συντονίζουν εξ άλλου την δραστηριότητά των μετά των άλλων μορφών του διακανονισμού της εργασίας (προστασία της εργασίας, αγών κατά της αεργίας).

Η δευτέρα χαρακτηριστική ιδιομορφία της οργανώσεως της Σοβιετικής Κοινωνικής Ασφαλίσεως είνε η υφή της, συστηματικώς παραγματοποιούμενη επί βάσεως γεωγραφικής. Ούτως αποφεύγεται η καταθριμμάτισις των κοιν. ασφαλίσεων κατ' επιχείρησιν, κατά συνδικάτα επαγγέλματος κτλ. Η καθαρώς γεωγραφική υφή της κοιν. ασφαλίσεως είνε σπανιωτάτη εις τα αστικά κράτη, όσον αφορά την κατά της νόσου ασφάλισιν. Τα οργανωτικά πλεονεκτήματα των ευρειών οργανώσεων εις την σφαίραν της ασφαλίσεως είνε προφανή.

Τέλος, ό,τι διακρίνει ουσιώδως την Σοβιετικήν οργάνωσιν της κοινωνικής ασφαλίσεως από ό,τι βλέπομεν εις τας αστικάς χώρας είνε η διαχείρισις όλων των κοιν. ασφαλίσεων, από της βάσεως μέχρι της κορυφής, υπ' αυτών τούτων των ησφαλισμένων, δρώντων δια της οδού των συνδικαλιστικών οργανισμών των. Εις τας αστικάς χώρας, ο βαθμός συμμετοχής των εργατών εις την διαχείρισιν των οργανισμών ασφαλίσεως εξαρτάται εκ των καταβολών κοινωνικής ασφαλίσεως τας οποίας αφήνουν, ενώ εις την Ενωσιν των Σοβ. Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών, οι εργάται * διαχειρίζονται την κοιν. ασφάλισιν παρ' όλον που είνε απηλλαγμένοι της πληρωμής καταβολών ασφαλίσεως. Οι εργοδόται είνε μακράν πάσης συμμετοχής εις τους διευθύνοντας την κοινωνικήν ασφάλισιν οργανισμούς.

Βεβαίως θα είχε τις άδικον να θεωρήση την συμμετοχήν των Επιτροπάτων του Λαού επί των Οικονομικών εις το Ομοσπονδιακόν Συμβούλιον ή εις το Συμβούλιον της Κοινων. Ασφαλίσεως της Δημοκρατίας ως συμμετοχήν των εργοδοτών. Ενταύθα πρόκειται περί της συμμετοχής εις την διεύθυνσιν της Κοινωνικής Ασφαλίσεως των οργανισμών του Κράτους, ως ούσης ζητήματος οικονομικού, και αντιπροσωπευούσης συμφέροντα της φορολογίας της βιομηχανίας και των μεταφορών του Κράτους. Χάρις εις την συμμετοχήν των αντιπροσώπων των οικονομικών οργανισμών εις το Ομοσπονδιακόν Συμβούλιον, η πολιτική των Κοινων. Ασφαλίσεων συντονίζεται μετά των συμφερόντων της σοσιαλιστικής βιομηχανίας.

Αλλωστε οι αντιπρόσωποι των οικονομικών οργανισμών του Εργατικού Κράτους, δεν είνε οι φορείς ιδεών μιας εχθρικής τάξεως εις την οργάνωσιν των ασφαλίσεων, αλλ' όλως τουναντίον.

-------------------

* Και πάλιν εξηγούμε την λέξιν εργάτης ότι πρόκειται περί παντός σωματικώς ή πνευματικώς εργαζομένου.

* Αποσπάσματα από το βιβλίο του Ι. Αντωνιάδου: "Η ζωή όπως την είδα φέτος στις Σοβιετικές Χώρες".

 

 

Η φροντίδα για την υγεία στην ΕΣΣΔ

Του Νίκου Καζαντζάκη

Ενας φίλος μου, ανώτερος υπάλληλος του Κομισαριάτου Υγιεινής με πήγε απόψε να παρακολουθήσω μια εντελώς πρωτότυπη διαφωτιστική προπαγάνδα. Μια μεγάλη αίθουσα κοντά σ' ένα εργοστάσιο, γιομάτη εργάτες κι' εργάτριες.

Με τα χαμηλά κασκέτα τους οι άντρες, με τις κόκκινες μπόλιες οι γυναίκες, κάθονταν στριμωχτά, έτρωγαν σπόρους, λιοτρόπι και μήλα και όλοι με τη ματιά στηλωμένη στο βάθος, στην αυλαία περίμεναν με ανυπομονησία.

Αξαφνα πέρα η αυλαία άνοιξε: Αίθουσα δικαστηρίου: Ενα μακρύ τραπέζι σκεπασμένο με κόκκινο πανί, καθίσματα υψηλά κόκκινα, και στους τοίχους οι εικόνες του Λένιν, του Μαρξ και της Ρόζας Λούξεμπουργκ.

Ο φίλος μου μου εξηγούσε: "Είναι τα δικαστήρια της υγιεινής. Θα δείτε ένα ολάκερο δράμα να παίζεται. Τώρα θάρθουν οι τρεις δικαστές, ο εισαγγελέας κ' οι συνήγοροι - όλοι γιατροί και γιάτρισες που, άμα τελειώσει η δουλιά τους το βράδυ, αναλαβαίνουν να παριστάνουν μπροστά στους εργάτες και τους χωρικούς ορισμένα κατάλληλα έργα για να διαφωτίσουν το λαό και να τον κάμουν να προφυλάγεται από διάφορες αρρώστειες. Ολοι τούτοι οι εργάτες κι' οι εργάτριες ήρθαν εδώ όχι για να δουν απλώς και να περάσει η ώρα τους, μα για να κρίνουν, να επέμβουν στο δράμα, να βγάλουν απόφαση. Είναι οι ένορκοι".

Τη στιγμή εκείνη μπήκαν οι τρεις δικαστές - γιατροί, ο εισαγγελέας κ' οι δικηγόροι. Ο πρόεδρος χτύπησε το κουδούνι, η δίκη άρχιζε.

Ηρθε ο κατηγορούμενος - ένας εργάτης που παντρεύτηκε, μετέδωσε αρρώστεια στη γυναίκα του κ' η γυναίκα του πέθανε στη γέννα της. Χλωμός, ντροπιασμένος, ομολόγησε το σφάλμα του, ζητούσε επιείκεια. Ηρθε η πεθερά του, μια υψηλή εργάτρια αντρογυναίκα, απάγγειλε δριμύ κατηγορητήριο και ζήτησε να καταδικαστεί ο φονιάς της θυγατέρας της. Ηρθαν οι μάρτυρες, μίλησε ο εισαγγελεύς, εδημηγόρησαν οι δικηγόροι.

Το ακροατήριο παρακολουθούσε με αγωνία. Συμφωνούσαν, διαφωνούσαν, μοιράζονταν οι γνώμες. Το δράμα τούτο δεν ήταν ψεύτικο παιχνίδι φαντασίας, μα ζωντανό, φοβερό, παρμένο από τη βασανισμένη ζωή τους.

Η διαδικασία τελείωσε, ο πρόεδρος υπόβαλε τα ρωτήματα στους ενόρκους, σε όλο το ακροατήριο:

α) "Είναι ένοχος ο κατηγορούμενος γιατί πριχού να παντρευτεί πήρε αρρώστεια;" Οι άντρες φώναζαν: "Οχι". Οι γυναίκες αποφασιστικά, με πείσμα κραύγαζαν: "Ναί".

β) Είναι ένοχος ο κατηγορούμενος γιατί πριχού γιατρευτεί παντρεύτηκε και μετέδωσε την αρρώστεια; Ολοι, άντρες και γυναίκες αποκρίθηκαν αδίσταχτα: "Ναί".

γ) Υπάρχουν ελαφρυντικά;

Δέκα λεφτά βάσταζε, όλο πυρετό και πάθος, η σύσκεψη για να δοθεί απάντηση στο τρίτο τούτο ρώτημα.

Οι γυναίκες ανήλεες, κάθε μια ίσως συλλογούμενη ατομικές της δυστυχίες, δε δέχονταν κανένα ελαφρυντικό. Οι άντρες πάλι, ήταν επιεικείς κ' έλεγαν πως αφού μετάνοιωσε ο ένοχος πρέπει να συχωρεθεί - "Θα τον συχωρούσα", φώναξε μια γρηά εργάτισα, σηκώνοντας το χέρι, αν η μετάνοιά του ανάσταινε την παθεμένη γυναίκα. Η κραυγή τούτη της γρηάς νίκησε. Οταν πια εξεδόθηκε η καταδικαστική απόφαση και διαλύθηκε η συνεδρία, όλα τα πρόσωπα ήσαν ξαναμένα, όλες οι ψυxές είχαν ζήσει απόψε φρίσσοντας, το τρομερό καθημερινό τούτο δράμα. Ο γιατρός που παρίστανε τον πρόεδρο του δικαστηρίου μου έλεγε: Μεγάλη είναι η επιτυχία της προπαγάνδας τούτης. Περισσότερο από την διάλεξη, από τον κινηματογράφο, από το βιβλίο, επιδρά και φωτίζει το λαό. Εχουμε απαρτίσει ειδικό ρεπερτόριο από γνωστά έργα που διασκευάσαμε κι' απλοποιήσαμε την "Πόρνη" του Μαργκερίτ, τους "Συφιλιδικούς" του Μωπασάν, τους "Βρυκόλακες" του Ιψεν κλπ. Αλλα πάλι είναι απλοϊκά πρωτότυπα έργα που σκοπό έχουν να διαφωτίσουν τους εργάτες και τους χωρικούς για τα ολέθρια αποτελέσματα της φθίσης, του αλκοολισμού, της μαλάριας και της ακαθαρσίας...

Βλέπετε, κάνουμε ό,τι κι' όπως μπορούμε για να χύσωμε λίγο φως και να δώσουμε λίγη ευτυχία στο λαό. Θα θέλαμε το φως τούτο νάταν αφθονότερο, η εξέλιξη γοργότερη, η σωτηρία πιο κοντά μας. Μα έτσι πάντα με αγώνα, πολύ σιγά, προχωράει το φως...

Μεσάνυχτα ακόμα, προχωρούσα με το φίλο μου στους χιονισμένους δρόμους και τον άκουγα ήσυχα, σοβαρά, σα ν' απολογιόταν, να μου εξιστοράει την οργάνωση και τη δράση του Κομισαριάτου της Υγιεινής.

Απέραντη είναι η Ρουσία κι' ο λαός μας βυθισμένος στην αμάθεια και στην πρόληψη. Σας αναφέρω δυό γεγονότα για να δείτε: Στο 1923 ανακαλύψαμε για πρώτη φορά, σε μια γωνιά της Σιβηρίας, μια άγνωστη ράτσα, τέλεια απομονωμένη από τον κόσμο. Το νερό το χρησιμοποιούσαν μονάχα για να πίνουν. Ποτέ για να πλένουν το πρόσωπο και το σώμα, μήτε για να ξεπλένουν τα ρούχα τους. Η υγειονομική αποστολή που τους ανακάλυψε άρχισε να προπαγανδίζει να πλένωνται και να λούζωνται με το νερό. Μα ο πρώτος που λούστηκε, είτε από φόβο, είτε από αυθυποβολή, πέθανε. Ολη τότε η φυλή αλάλαξε κι' αναθεμάτισε τα κακά δαιμόνια που τους φέρναμε.

Ενα άλλο γεγονός: Σε πολλά χωριά οι μουζίκοι, όταν πρόκειται να μετοικήσουν ή να κάνουν ταξείδι, πέρνουν μαζί τους ένα ορισμένο ποσό ψείρες, για φυλακτό. Ετσι πιστεύουν, δεν θα τους τύχει κανένα κακό. Γιατί τα φρικτά αυτά παράσιτα τα θεωρούν πως ενσαρκώνουν τα πνέματα των προγόνων".

* Ο Νίκος Καζαντζάκης ήταν συγγραφέας.

Απόσπασμα από το βιβλίο του "Τί είδα στη Ρουσία". Περιλαμβάνεται στο βιβλίο: "Τί είδαμε στη Σοβιετική Ενωση

-Αναμνήσεις-Εντυπώσεις", εκδ. "Πολιτικές και Λογοτεχνικές Εκδόσεις", 1968, σελ. 19-22.

 
 
 
 
JSN ImageShow by JoomlaShine.com
 
Copyright © 2011 kke.gr