Θεωρία

Η γνώση είναι δύναμη - Μικρός οδηγός για το Μαρξιστικό-Λενινιστικό και προοδευτικό βιβλίο
13/02/06

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Το διάβασμα είναι μια όμορφη υπόθεση αφού η γνώση του κόσμου και της δυνατότητας αλλαγής του δίνει σιγουριά και αισιοδοξία, είναι όμως και δύσκολη υπόθεση, αφού μπορούμε και πρέπει να αντιμετωπίζουμε με πείσμα και συστηματικά μια σειρά εμπόδια.

 

Σήμερα τεράστιος είναι ο όγκος της ελληνικής και ξένης παραγωγής στο χώρο του γραπτού λόγου, με τον οποίο μπορεί να έρθει σε επαφή ο νέος άνθρωπος, αφού πρώτα ξεπεράσει ορισμένα εμπόδια που το κυρίαρχο σύστημα βάζει.

Η μονομέρεια που καλλιεργεί το αστικό σχολείο, η χρησιμοθηρική αντίληψη, η αποκομμένη γνώση από την πραγματική ζωή και την κοινωνική εξέλιξη και η παπαγαλία δημιουργούν το εμπόδιο της εκτεταμένης αποστροφής προς το διάβασμα.

Η γνώση παρουσιάζεται ως ένα άθροισμα σκόρπιων πληροφοριών, αντιφατικών πολλές φορές, που σε καμιά περίπτωση δε δημιουργούν ορθή αντίληψη για τη γύρω πραγματικότητα. Έτσι δημιουργείται το εμπόδιο της αυτάρκειας, με την έννοια ότι η πληθώρα πληροφοριών που καθημερινά μας κατακλύζουν ταυτίζεται με τη γνώση.

Η καθημερινή κοπιαστική δουλειά ιδίως με τις νέες εργασιακές σχέσεις δημιουργεί το έδαφος να θέλουμε το «άδειασμα» του μυαλού ή την επιθυμία να ασχοληθούμε με το τίποτα, μια επιθυμία που το σύστημα σκόπιμα την καλλιεργεί, την αναπαράγει και απλόχερα την καλύπτει (ριάλιτι και κάθε είδους σκουπίδια). Έτσι πρέπει να ξεπερνιέται και αυτό το εμπόδιο.

Ένα επίσης εμπόδιο είναι το να έρθουμε σε επαφή με την πραγματικά χρήσιμη γνώση, γιατί ό,τι είναι βιβλίο ή άλλου είδους έντυπο δεν αποτελεί τεκμήριο ότι προσφέρει και γνώση. Πρέπει να ξεχωρίσουμε, ανάμεσα από τα άπειρα έντυπα που καθημερινά αντικρίζουμε, αυτά που πραγματικά διευρύνουν τους ορίζοντες του ανθρώπου, μεγαλώνουν και συστηματοποιούν την ανθρώπινη γνώση για τη φύση, την κοινωνία και την εξέλιξή τους.

Κυρίαρχο κριτήριο σε μια ταξική κοινωνία είναι η ταξικότητα που διαπερνάει τις επιστήμες (φυσικές και κοινωνικές ) και την πνευματική δημιουργία. Έτσι πρέπει να αναζητούμε πάντα τα συμφέροντα τούτων ή εκείνων των τάξεων. Δηλαδή πρέπει να ξεπερνιέται και το εμπόδιο της μονομερούς ταξικής παρουσίασης των πραγμάτων από την κυρίαρχη αστική τάξη και το εμπόδιο της αταξικής παρουσίασης της πραγματικότητας από εκπροσώπους του οπορτουνισμού.

 

Η ΓΝΩΣΗ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΜΗ

Για τους κομμουνιστές αυτό το σύνθημα ήταν και είναι πάντα στην πρώτη γραμμή, όχι μόνο ως σύνθημα αλλά και οδηγός για δράση. Θέλουμε να κατακτάμε όλα τα κάστρα της γνώσης, να γνωρίζουμε τον κόσμο, γιατί θέλουμε να τον αλλάξουμε. Γιατί η απαίτηση της εποχής μας είναι ο σοσιαλισμός και ο αγώνας για την ανατροπή του καπιταλισμού, ένας αγώνας που απαιτεί γνώση των νομοτελειών της εξέλιξης και αισιοδοξία που βασίζεται ακριβώς σ' αυτή τη γνώση και τη σιγουριά «πως αυτός ο κόσμος μπορεί να αλλάξει και θα αλλάξει».

Ζούμε σε μια περίοδο έντασης της ιμπεριαλιστικής επιθετικότητας με όπλα το σκοταδισμό, τη σύγχυση, την καλλιέργεια κάθε είδους ανορθολογισμού σε σχέση με τη φύση και την κοινωνία, την καλλιέργεια κάθε είδους πνευματικής νάρκωσης της ανθρώπινης σκέψης. Η ιδεολογική και πολιτική αντεπίθεση, που επεξεργάστηκε το 9ο Συνέδριο της ΚΝΕ και η δημιουργία και ανάπτυξη μορφωτικού ρεύματος στις γραμμές της ΚΝΕ και στη νεολαία γενικότερα αποτελούν όρο για τη γενικότερη αντεπίθεση. Η επαφή και μελέτη του Μαρξισμού - Λενινισμού, αλλά και η προοδευτική λογοτεχνία, η ποίηση και η ιστορία της ταξικής πάλης, αποτελούν σημαντικά εφόδια για κάθε νέο και ιδιαίτερα κάθε νέο κομμουνιστή για τη διαμόρφωση ισχυρής επαναστατικής προσωπικότητας.

Σ' αυτή την προσπάθεια πιστεύουμε συμβάλει και η έκδοση αυτού του μικρού οδηγού μελέτης και επαφής με το μαρξιστικό-λενινιστικό, πολιτικό και προοδευτικό βιβλίο.

Η δυσκολία στην επιλογή -από τον τεράστιο πλούτο της ελληνικής και ξένης δημιουργίας στο πολιτικό, λογοτεχνικό, ιστορικό βιβλίο- μετριάζεται από την ανάγκη να επικεντρώσουμε σε έργα που είναι βασικά για την ερμηνεία του κόσμου, για τη δυνατότητα και αναγκαιότητα αλλαγής του.

Οι ενότητες που επιλέξαμε δεν ακολουθούν τη λογική: λογοτεχνία - ποίηση - ιστορία κλπ. αλλά είναι θεματικές ενότητες που περιέχουν έργα ιστορικά, πολιτικά, λογοτεχνικά και άλλα.

 

Αθήνα, Ιούνης 2006

 

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

 

Α. Ο ΚΟΣΜΟΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΕΞΕΛΙΣΣΕΤΑΙ. ΜΑΘΑΙΝΟΥΜΕ ΤΟ ΓΙΑΤΙ ΚΑΙ ΤΟ ΠΩΣ

Φρ. Ένγκελς, Διαλεκτική της φύσης           

Φρ. Ένγκελς, Η καταγωγή της οικογένειας, της ατομικής

ιδιοκτησίας και του κράτους              

Φρ. Ένγκελς, Αντί-Ντίρινγκ          

Φρ. Ένγκελς, Ο Λουδοβίκος Φόιερμπαχ και το τέλος της γερμανικής

κλασικής φιλοσοφίας             

Β. Ι. Λένιν, Για τον Μαρξ και το μαρξισμό               

Αποστόλη Χαρίση, Θρησκεία και πολιτική στην Ελλάδα                 

Ερ. Χαν - Αλ. Κόζινγκ, Πρώτες γνώσεις στη μαρξιστική - λενινιστική

φιλοσοφία                  

Συλλογικό, Οι βασικές αρχές της μαρξιστικής φιλοσοφίας              

Μ. Ιλίν - Ε. Σεγκάλ, Άνθρωπος αυτός ο γίγας                      

Κ. Βάρναλη, Η αληθινή απολογία του Σωκράτη                    

 

Β. ΜΑΘΑΙΝΟΥΜΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ ΤΟΥ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ - ΓΙΑ ΤΗ ΡΙΖΑ ΤΗΣ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗΣ

Κ. Μαρξ, Το Κεφάλαιο                      

Κ. Μαρξ, Μισθός, τιμή και κέρδος               

Συλλογικό, Ο Μαρξ για τον εργάσιμο χρόνο            

Ινστιτούτο Οικονομικών Επιστημών της ΕΣΣΔ, Πολιτική Οικονομία

του καπιταλισμού                   

Τμήμα Οικονομίας της ΚΕ, Εξελίξεις, τάσεις, προοπτικές

της ελληνικής οικονομίας                  

ΚΜΕ, Προσεγγίσεις στην κατάσταση της εργατικής τάξης

στην Ελλάδα              

Ά. Σίνκλερ, Η ζούγκλα                      

Ε. Ζολά, Το Χρήμα                

Θ. Ντράιζερ, Ο χρηματιστής             

Γ. Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΙΜΠΕΡΙΑΛΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΟΙ ΙΜΠΕΡΙΑΛΙΣΤΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ

Β. Ι. Λένιν, Ο ιμπεριαλισμός ανώτατο στάδιο του καπιταλισμού                 

Β. Ι. Λένιν, Για το σύνθημα των ενωμένων πολιτειών της Ευρώπης            

Β. Ι. Λένιν, Κριτικά σημειώματα για το εθνικό ζήτημα - Για το

δικαίωμα αυτοδιάθεσης των εθνών               

Το ΚΚΕ για την ΕΟΚ και την καπιταλιστική ευρωπαϊκή ενοποίηση

(Υλικά της Πανελλαδικής Συνδιάσκεψης 10-11 Απρίλη 1993)                    

Θ. Παπαρήγα, Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος                    

Συλλογικό,60 χρόνια από τη μεγάλη αντιφασιστική νίκη των Λαών.

Έπος και διδάγματα               

Συλλογικό,Ο μεγάλος πατριωτικός πόλεμος σε ερωτήσεις

και απαντήσεις                       

Δ. Παπαβασιλείου, Στα εργαστήρια κατασκευής πολέμων               

Μ. Σολόχοφ, Η μοίρα ενός ανθρώπου                       

Τζ. Λόντον, Η σιδερένια φτέρνα                    

Ντ. Τράμπο, Ο Τζόνι πήρε το όπλο του                     

Μπ. Μπρεχτ, Ποιήματα                      

Γ. Ρίτσου, Οι γειτονιές του κόσμου 1949-1951                    

 

Δ. ΜΑΘΑΙΝΟΥΜΕ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΝΟΜΟΥΣ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΠΑΛΗΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΤΙΚΗΣ ΤΑΞΗΣ

Κ. Μαρξ - Φρ. Ένγκελς, Μανιφέστο του Κομμουνιστικού Κόμματος                    

Κ. Μαρξ, Ο εμφύλιος πόλεμος στη Γαλλία              

Β. Ι. Λένιν, Κράτος και επανάσταση             

Β. Ι. Λένιν, Τι να κάνουμε                 

B. Ι. Λένιν, Για το προλεταριακό κόμμα νέου τύπου             

Β. Ι. Λένιν, Η χρεοκοπία της ΙΙ Διεθνούς                  

Ούρ. Χουάρ - Γκ. Φέχνερ, Ο Μαρξ και ο Ένγκελς για την πολιτική            

17ο Συνέδριο του ΚΚΕ. Ντοκουμέντα          

ΙΕ της ΚΕ του ΚΚΕ, Ο σύγχρονος δεξιός οπορτουνισμός               

 

Ε. ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝΗΜΑΤΟΣ

Γ. Μαυρίκου, Το Εργατικό συνδικαλιστικό κίνημα 1918-1948.

Δυο γραμμές σε διαρκή αντιπαράθεση                      

Α. Αμπατιέλου, Μια ζωή στον αγώνα με μετερίζι το ελληνικό καράβι                    

Στ. Τσαμπή, Στο δρόμο του καθήκοντος και της τιμής                     

Ρ. Ο. Μπόγερ - Χ. Μ. Μορέ, Η άγνωστη ιστορία του εργατικού

κινήματος των ΗΠΑ               

Ε. Ζολά, Ζερμινάλ                  

 

Ζ. ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟΣ ΕΠΙΚΑΙΡΟΣ ΚΑΙ ΑΝΑΓΚΑΙΟΣ

Β. Ι. Λένιν, Από τον Απρίλη στον Οκτώβρη. Κείμενα

για την Οκτωβριανή Επανάσταση                  

Β. Ι. Λένιν, Τι είναι η σοβιετική εξουσία                   

Ι. Β. Στάλιν, Οικονομικά προβλήματα του σοσιαλισμού στην ΕΣΣΔ            

Ι. Β. Στάλιν, Άπαντα, τόμ. 14ος                     

Λ. Μάρτενς, Μια άλλη ματιά στον Στάλιν                 

ΚΕ του ΚΚΕ, Εκτιμήσεις και προβληματισμοί για τους παράγοντες

που καθόρισαν την ανατροπή του σοσιαλιστικού συστήματος

στην Ευρώπη. Η αναγκαιότητα και επικαιρότητα του σοσιαλισμού.

(Υλικά της Πανελλαδικής Συνδιάσκεψης, 15-16.7.1995)                 

Α. Παπαρήγα, Σοσιαλισμός, απόλυτα αναγκαίος και επίκαιρος                    

ΙΕ του ΚΣ της ΚΝΕ, Σοσιαλισμός επίκαιρος για τις σύγχρονες ανάγκες

και τα δικαιώματα της νεολαίας                     

ΙΕ της ΚΕ του ΚΚΕ, Ο αντικομμουνισμός χθες και σήμερα            

Το σύνταγμα και το πολιτικό σύστημα της Δημοκρατίας της Κούβας                      

Ν. Οστρόφσκι, Πώς δενότανε τ' ατσάλι                    

Τζ. Ριντ, Δέκα μέρες που συγκλόνισαν τον κόσμο               

 

ΣΤ. ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΚΚΕ ΣΤΟΝ ΑΓΩΝΑ ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΤΟΝ ΙΜΠΕΡΙΑΛΙΣΜΟ ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ

Τμήμα Ιστορίας της ΚΕ του ΚΚΕ, Δοκίμιο ιστορίας του ΚΚΕ

(1918-1949), τόμ. Α΄             

Συλλογικό, Η τρίχρονη εποποιία του Δημοκρατικού Στρατού

Ελλάδας (1946-1949)            

Ν. Κυρίτση, Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδας - Βασικοί

σταθμοί του αγώνα                

Στ. Παπαγεωργάκης, Η Ικαρία στη θύελλα               

Ο. Μακρή, Ο ΕΛΑΣ της Αθήνας                   

Ν. Τερζόγλου, Η στρατιωτική εκπαίδευση στελεχών

στο Δημοκρατικό Στρατό Ελλάδας                

Τρ. Γεροζήση, Επίλεκτο απόσπασμα 1ης Μεραρχίας ΔΣΕ Φλωράκη -

Μπελογιάννη - Παπαγεωργίου (Αύγουστος - Σεπτέμβρης 1949)                 

Δ. Σέρβου, Παράνομες χειρόγραφες εφημερίδες απ' τις φυλακές

και τις εξορίες            

 

Ζ. ΝΕΟΛΑΙΑ ΚΑΙ ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑ

Κ. Μαρξ - Φρ. Ένγκελς, Για τη Νεολαία                  

Ντοκουμέντα του 9ου Συνεδρίου της ΚΝΕ               

Χ. Τζιντζιλώνη, ΟΚΝΕ, 1922-1943 - Λενινιστικό μαχητικό

σχολείο των νέων                         

Α. Παρτσαλίδου, Αναμνήσεις από τη ζωή της ΟΚΝΕ                      

Θ. Λιακόπουλου, Ο Αγώνας θέλει κέφι                    

Τρ. Γεροζήση, Ανταρτόπουλο στο ΔΣΕ (Το χαμένο ημερολόγιο)                 

 

Η. ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΣΗ, ΤΗ ΔΙΑΠΑΙΔΑΓΩΓΗΣΗ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΞΙΕΣ ΤΗΣ ΝΕΟΛΑΙΑΣ

Β. Ι. Λένιν, Για την αγωγή και την παιδεία, 1ος και 2ος τόμ.            

Μ. Μαΐλης - Τ. Μαμάτσης - Ε. Μπέλλου, Κομμουνιστικές αξίες

και σοσιαλισμός                         

Συλλογή από τα Θέματα Παιδείας, Για ποιο σκοπό σπουδάζουμε               

Χ. Σακελλαρίου, Η παιδεία στην Αντίσταση             

Ν. Νικολάου, Μαρξισμός και βιολογία - Ναρκωτικά                       

Κ. Καμαρινού, Τα πέτρινα πανεπιστήμια                  

Α. Λάμπρου, Στη γροθιά του Σούπερμαν                  

Συλλογικό, Το σχολικό μάθημα εκτός έδρας              

 

Α. Ο ΚΟΣΜΟΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΕΞΕΛΙΣΣΕΤΑΙ. ΜΑΘΑΙΝΟΥΜΕ ΤΟ ΓΙΑΤΙ ΚΑΙ ΤΟ ΠΩΣ

«Οι φιλόσοφοι μονάχα ερμήνευαν με διάφορους τρόπους τον κόσμο,

το ζήτημα είναι να τον αλλάξουμε.»

Κ. Μαρξ (11η Θέση για τον Φόιερμπαχ)

 

Φρ. Ένγκελς, Διαλεκτική της φύσης, εκδ. Σύγχρονη Εποχή

Ο Ένγκελς μ' αυτό το έργο του που γράφτηκε από το 1873 ως το 1883 κάνει μια βαθιά φιλοσοφική μελέτη της ιστορίας και των θεμελιωδών προβλημάτων των φυσικών επιστημών και των μαθηματικών. Ξεχωριστή θέση μέσα στο βιβλίο κατέχει το έργο του Ο ρόλος της εργασίας στην εξανθρώπιση του πιθήκου όπου ο Ένγκελς με υλιστική διαλεκτική μεθοδολογία αξιοποίησε τις μελέτες ανθρωπολόγων και εξερευνητών της εποχής του και αποκάλυψε πώς η εργασία του ανθρώπου οδήγησε όχι μόνο στην κοινωνική αλλά και στη βιολογική του εξέλιξη. Η περίπλοκη παραγωγική δραστηριότητα είναι που ανάγκασε τον άνθρωπο να αναπτύξει τον έναρθρο λόγο, να αναπτύξει τη γλώσσα και κατά συνέπεια τη σκέψη σε επίπεδο εννοιών. Με λίγα λόγια η εργασία του ανθρώπου είναι που τον έκανε να ξεχωρίσει από τα ζώα.

 

Φρ. Ένγκελς, Η καταγωγή της οικογένειας, της ατομικής ιδιοκτησίας και του κράτους, εκδ. Σύγχρονη Εποχή

Ο Ένγκελς σε αυτό το έργο καταφέρνει με επιστημονικό τρόπο να αποδείξει ότι η οικογένεια, το κράτος, η ατομική ιδιοκτησία αποτελούν «ιστορικά φαινόμενα». Δηλαδή προέκυψαν στην ιστορική εξέλιξη του ανθρώπου εκφράζοντας ιστορική αναγκαιότητα. Και τα τρία αυτά προκύπτουν στην περίοδο της αποσάθρωσης του πρωτόγονου κοινοτικού συστήματος και της συγκρότησης της πρώτης ταξικής κοινωνίας. Το έργο του Ένγκελς όπως και κάθε μαρξιστικό έργο δε δίνει απαντήσεις μόνο για το παρελθόν αλλά θέτει τα καθήκοντα για το μέλλον.

 

Φρ. Ένγκελς, Αντί-Ντίρινγκ, εκδ. Σύγχρονη Εποχή

Το έργο αυτό γράφτηκε από τον Φρίντριχ Ένγκελς με τη μορφή πολεμικής κατά του Γερμανού θεωρητικού Ντίρινγκ. Η πολυμορφία των ζητημάτων που εξέταζε ο Ντίρινγκ και η πολεμική που έκανε στο μαρξισμό, έδωσε τη δυνατότητα στον Ένγκελς να αναπτύξει τις μαρξιστικές απόψεις σε διάφορους τομείς.

Το βιβλίο είναι δομημένο με βάση τα τρία συστατικά στοιχεία του μαρξισμού, τη Φιλοσοφία, την Πολιτική Οικονομία και το Σοσιαλισμό.

Στο πρώτο μέρος του βιβλίου τίθενται τα βασικά προβλήματα του υλισμού και της διαλεκτικής καθώς και της υλιστικής αντίληψης της ιστορίας. Δίνεται απάντηση στο βασικό ζήτημα της φιλοσοφίας, εξετάζονται, ανάμεσα στα άλλα, ζητήματα ηθικής, κοινωνικής ισότητας καθώς και η σχέση ελευθερίας και αναγκαιότητας.

Στο δεύτερο μέρος του βιβλίου, ο συγγραφέας εκθέτει το αντικείμενο της πολιτικής οικονομίας. Αναδεικνύει το ρόλο της βίας στην εμφάνιση της νέας κοινωνίας και στην ανατροπή της παλιάς. Στο ίδιο μέρος παρουσιάζει τη μαρξιστική αντίληψη για την αξία, την απλή και σύνθετη εργασία, το κεφάλαιο και την υπεραξία κ.ά.

Στο τρίτο μέρος, περιγράφει την ιστορία και τη θεωρία του επιστημονικού σοσιαλισμού. Δείχνει ότι ο μαρξισμός είναι η θεωρητική έκφραση του προλεταριακού κινήματος και δίνει τα χαρακτηριστικά της μελλοντικής, της κομμουνιστικής κοινωνίας, όταν η ανθρωπότητα πραγματοποιεί το άλμα από το βασίλειο της αναγκαιότητας στο βασίλειο της ελευθερίας.

 

Φρ. Ένγκελς, Ο Λουδοβίκος Φόιερμπαχ και το τέλος της γερμανικής κλασικής φιλοσοφίας, εκδ. Σύγχρονη Εποχή

Μέσα από αυτό το έργο ο Ένγκελς υπερασπίζει το διαλεκτικό υλισμό και εξηγεί πόσο βαθιά λαθεμένη είναι κάθε παρέκκλιση από αυτή τη φιλοσοφική βάση.

Στο τελευταίο μέρος του έργου περιέχονται οι 11 θέσεις του Μαρξ για τον Φόιερμπαχ. Όπως επισημαίνει ο ίδιος ο Ένγκελς «είναι σημειώσεις γραμμένες βιαστικά, για κατοπινή επεξεργασία, που δεν προορίζονται καθόλου για δημοσίευση, ανεκτίμητες, όμως, γιατί είναι το πρώτο ντοκουμέντο, όπου έχει πέσει ο μεγαλοφυής σπόρος της νέας κοσμοθεωρίας». Με 11η θέση την πλέον γνωστή «οι φιλόσοφοι μονάχα ερμήνευαν με διάφορους τρόπους τον κόσμο, το ζήτημα είναι να τον αλλάξουμε».

 

Β. Ι. Λένιν, Για τον Μαρξ και το μαρξισμό, εκδ. Σύγχρονη Εποχή

Το βιβλίο αυτό αποτελεί συνοπτική παρουσίαση της θεωρίας του Μαρξ μαζί με ορισμένα βιογραφικά στοιχεία. Παρουσιάζονται οι τρεις πηγές πάνω στις οποίες θεμελιώθηκε ο μαρξισμός (Γαλλικός σοσιαλισμός, Γερμανική ιδεολογία, Αγγλική οικονομία) και τα τρία συστατικά του μέρη: Διαλεκτικός και ιστορικός υλισμός, μαρξιστική πολιτική οικονομία και επιστημονικός σοσιαλισμός. Το βιβλίο είναι πολύτιμο για την εισαγωγή στο σύνολο της μαρξιστικής θεωρίας.

 

Α. Χαρίση, Θρησκεία και πολιτική στην Ελλάδα, εκδ. Σύγχρονη Εποχή

Στο σχολείο τα θρησκευτικά αποτελούν ένα από τα βασικά μαθήματα που προωθούν τον ανορθολογισμό, την αντιεπιστημονικότητα. Διδάσκονται διάφορες ανακρίβειες και ψέματα για το ρόλο της εκκλησίας και της θρησκείας στην ιστορία της χώρας μας. Αυτή η μελέτη επιχειρεί να αναδείξει τη θρησκεία ως ιστορικό φαινόμενο, που δημιουργήθηκε σε συγκεκριμένες ιστορικές συνθήκες. Η θρησκεία δεν υπήρχε πάντα. Συνδέθηκε με την ταξική κοινωνία, εξυπηρέτησε τα συμφέροντα των κυρίαρχων τάξεων, διαδραμάτισε αντιδραστικό ρόλο στην κοινωνική εξέλιξη.

 

Ερ. Χαν - Αλ. Κόζινγκ, Πρώτες γνώσεις στη μαρξιστική - λενινιστική φιλοσοφία, εκδ. Σύγχρονη Εποχή

Το εγχειρίδιο αυτό είναι έκδοση του ΚΣ της FDJ (Ελεύθερης Γερμανικής Νεολαίας της οργάνωσης νεολαίας του Ενιαίου Σοσιαλιστικού Κόμματος Γερμανίας) και εκδόθηκε στη Λ.Δ. Γερμανίας τη δεκαετία του 1980. Παρά το γεγονός ότι αναφέρεται και σε ζητήματα της ιδεολογικο-πολιτικής διαπάλης που αφορούν την εποχή συγγραφής του, καθώς και ότι υπάρχουν επιρροές από λαθεμένες αντιλήψεις που επικρατούσαν εκείνη την εποχή στο κομμουνιστικό κίνημα (π.χ., το ζήτημα της κατάργησης της ταξικής πάλης στην περίοδο οικοδόμησης του σοσιαλισμού, το ζήτημα της ειρηνικής συνύπαρξης ιμπεριαλισμού - σοσιαλισμού), η έκδοση διατηρεί την αξία της ως σημαντικό εκλαϊκευτικό εγχειρίδιο, θέτοντας κοσμοθεωρητικά ερωτήματα που προβληματίζουν. Απευθύνεται ιδιαίτερα σε νέους φοιτητές και εργάτες.

 

Συλλογικό, Οι βασικές αρχές της μαρξιστικής φιλοσοφίας, εκδ. Σύγχρονη Εποχή

Η έκδοση αυτή βασίζεται στο εγχειρίδιο που συνέγραψε ομάδα σοβιετικών συγγραφέων του Ινστιτούτου Φιλοσοφίας της Ακαδημίας Επιστημών της ΕΣΣΔ και δημοσιεύτηκε στη Μόσχα το 1959. Το έργο αυτό αποτελεί συμπύκνωση των θεμελιωδών αρχών του διαλεκτικού υλισμού, η προσέγγιση και αφομοίωση του οποίου είναι προϋπόθεση για να δοθούν απαντήσεις σε μια σειρά κοσμοθεωρητικά ερωτήματα. Απαντήσεις που μπορούν να συμβάλλουν, ώστε να ισχυροποιείται η θέση ότι έχουμε τη δυνατότητα να γνωρίζουμε και να αλλάξουμε τον κόσμο με τη συνειδητή δράση μας. Η έκδοση, αν και όπως άλλες είναι επηρεασμένες από το πολιτικό κλίμα της εποχής υιοθετώντας και λαθεμένες απόψεις, παρόλα αυτά δε μειώνεται η αξία της σαν ίσως το καλύτερο και πιο ολοκληρωμένο εγχειρίδιο του είδους. Ιδιαίτερη αξία έχει η αντιπαράθεση με αστικά ρεύματα της φιλοσοφίας και της κοινωνιολογίας που εμπεριέχεται στο τελευταίο μέρος του βιβλίου, υλικό πολύ χρήσιμο ιδιαίτερα για φοιτητές.

 

Μ. Ιλίν - Ε. Σεγκάλ, Άνθρωπος αυτός ο γίγας, εκδ. Σύγχρονη Εποχή

Έργο που γράφτηκε τη δεκαετία του 1940 στη Σοβιετική Ένωση ως σχολικό βιβλίο, στη συνέχεια εκδόθηκε σε πολλές γλώσσες σε όλο τον κόσμο. Ως «παιδικό» βιβλίο ακολουθεί μια όμορφη μυθιστορηματική αφήγηση. Όμως μόνο ως προς τη μορφή είναι ένα συναρπαστικό παραμύθι, γιατί το περιεχόμενό του βασίζεται στην υλιστική αντίληψη για την εξέλιξη του ανθρώπου. Έτσι με το διάβασμά του γνωρίζουμε αυτή την εξελικτική πορεία από την εποχή που ο άνθρωπος ζούσε στα δέντρα μέχρι την πρώτη δουλοκτητική κοινωνία. Μέσα από όλο το βιβλίο αναδεικνύεται ότι η ανθρώπινη κοινωνία εξελίσσεται, και ότι αυτή η εξέλιξη είναι μια απόλυτα υλική διαδικασία που οφείλεται στην εργασία του ανθρώπου. Με καταπληκτικό τρόπο περιγράφεται το βασικό χαρακτηριστικό που έκανε τον άνθρωπο να επιβιώσει και να κυριαρχήσει σε ένα απόλυτα εχθρικό περιβάλλον, δηλαδή το γεγονός ότι ο άνθρωπος δούλευε ομαδικά - συλλογικά.

 

 

 

Κ. Βάρναλη, Η αληθινή απολογία του Σωκράτη, εκδ. Κέδρος

Το ξεκαρδιστικό σε πολλά σημεία έργο του Κώστα Βάρναλη, είναι γραμμένο σε μορφή θεατρικού. Μέσα από τους διαλόγους του βάζει τον Σωκράτη να κάνει μια απολογία που με πολύ σαρκασμό και αυτοσαρκασμό ανασκευάζει αυτά που σ' όλη του τη ζωή δίδασκε: την υποταγή και πίστη στους νόμους των δουλοκτητών της εποχής. Ξεσκεπάζει όλες της σάπιες αξίες της κυρίαρχης τάξης και τους εκπροσώπους της, τους δικαστές, τους στρατηγούς, την πολιτική εξουσία των δουλοκτητών. Στο τέλος του έργου του ο Βάρναλης βάζει το φιλόσοφο Σωκράτη, που σ' όλη του τη ζωή είχε για μαθητές πλούσιους, να επιλέγει πια για να διαδώσει αν προλάβαινε τη νέα του θεωρία -την απελευθερωτική- στους δούλους στα νταμάρια, στους σκλάβους κωπηλάτες στα αμπάρια των καραβιών, στη φτωχολογιά και να τους διδάξει πως μέχρι τότε «η ξετσίπωτη φιλοσοφία δασκαλεύει πως είσαστε γεννημένοι σκλάβοι...», όμως: «Είσαστε το μεγάλο ψυχομέτρι, νιώστε τη δύναμή σας... Να σηκώσετε μονάχα τα σφυριά, τα δρεπάνια, τα πελέκια, τα κρικέλια σας και θα γίνει κουρνιαχτός ολάκερη η δημοκρατία των ‘‘αρίστων''. Να τους πάρετε τα αγαθά και να τους βάλετε να δουλεύουν για να τρώνε.»

 

ΕΓΚΩΜΙΟ ΣΤΗ ΔΙΑΛΕΚΤΙΚΗ

 

Όποιος ακόμα ζει δε λέει: Ποτέ!

Το σίγουρο δεν είναι σίγουρο.

Όπως ακριβώς είναι έτσι δε μένει.

Όταν πουν ότι είχανε οι κυρίαρχοι να πούνε

Θα μιλήσουν οι κυριαρχούμενοι.

Ποιος τολμάει να πει: Ποτέ!

Ποιος φταίει σαν η κατάσταση παραμείνει; Εμείς.

Ποιος θα φταίει σαν η κατάσταση συντριβεί; Εμείς πάλι.

Όποιος γονατισμένος είναι όρθιος να σηκωθεί!

Όποιος χαμένος είναι, να παλέψει!

Όποιος την κατάσταση του έχει αναγνωρίσει, πώς να εμποδιστεί;

Γιατί οι νικημένοι του σήμερα είναι οι νικητές του αύριο

Και το Ποτέ γίνεται: σήμερα ακόμα!

 

Μπέρτολτ Μπρεχτ, 1931

Από το θεατρικό έργο Η Μάνα

 

Β. ΜΑΘΑΙΝΟΥΜΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ ΤΟΥ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ - ΓΙΑ ΤΗ ΡΙΖΑ ΤΗΣ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗΣ

«Η οικονομική θεωρία του Κ. Μαρξ

είναι η πιο βαθιά και ολόπλευρη επιβεβαίωση

της πολιτικής του θεωρίας.»

Β. Ι. Λένιν

 

Κ. Μαρξ, Το Κεφάλαιο, εκδ. Σύγχρονη Εποχή

Το μεγαλειώδες έργο του Κ. Μαρξ ξεκίνησε να γράφεται με τη φιλοδοξία να αποτελείται από τέσσερις τόμους. Ο Μαρξ δεν κατάφερε να δει ολοκληρωμένο και τελειωμένο το έργο του. Πρόλαβε να εκδώσει τον πρώτο τόμο και οι υπόλοιποι δύο εκδόθηκαν με επιμέλεια του Ένγκελς. Ο τέταρτος εκδόθηκε μετά το θάνατο του Ένγκελς με τον τίτλο Θεωρίες για την υπεραξία. Σκοπός του έργου ήταν να μελετήσει σε όλη την έκταση και βάθος, στην ιστορική τους εξέλιξη όλες τις σχέσεις της καπιταλιστικής κοινωνίας, να μελετήσει τα φαινόμενα που εξελίσσονταν στην οικονομική βάση της κοινωνίας. Στο Κεφάλαιο αναπτύσσονται η θεωρία της υπεραξίας, η εμφάνιση και ανάπτυξη της μετοχικής εταιρίας που αποτέλεσε προσαρμογή των καπιταλιστικών σχέσεων παραγωγής στο κοινωνικό χαρακτήρα της, χωρίς να ανατρέπει την ατομική ιδιοκτησία στα μέσα παραγωγής.

Η μετοχική εταιρία υπήρξε η μορφή της ατομικής ιδιοκτησίας που επιτάχυνε τη συγκέντρωση και συγκεντροποίηση του κεφαλαίου σε τεράστιες διαστάσεις. Στη βάση της μετοχικής εταιρίας αναπτύχθηκε το μονοπώλιο, η εποχή του μονοπωλιακού καπιταλισμού και στη συνέχεια η εξήγησή της με τη θεωρία για τον ιμπεριαλισμό από τον Λένιν. Η μετοχική εταιρία είναι το κύτταρο πάνω στο οποίο αναπτύχθηκαν το χρηματιστήριο, η απόσπαση του καπιταλιστή από τη διεύθυνση της παραγωγής, ο παρασιτισμός του κεφαλαίου, η εκτεταμένη εξαγωγή του, φαινόμενα που προβάλλονται από την αστική και οπορτουνιστική θεωρητική προσέγγιση ως «υπερσύγχρονα» του τέλους του 20ού αιώνα. Στο Κεφάλαιο θεμελιώνεται επιστημονικά το σάπισμα του καπιταλισμού, το αναπόφευκτο της σοσιαλιστικής επανάστασης.

Η σημασία μελέτης του έργου από κάθε νέα και νέο κομμουνιστή είναι τεράστια. Παρά τις δυσκολίες στη μελέτη ενός πραγματικά επιστημονικού θεωρητικού έργου, η εξοικείωση των νέων κομμουνιστών με αυτό κάθε άλλο παρά είναι μια ευχή. Υπάρχουν κεφάλαια όπως για την εκβιομηχάνιση που έχουν αξιόλογη εκλαϊκευτική γραφή, βοηθούν περισσότερο από κάθε σύγχρονο πόνημα στην κατανόηση σημερινών φαινομένων που στρεβλά ερμηνεύονται από την αστική θεωρία.

 

Κ. Μαρξ, Μισθός, τιμή και κέρδος, εκδ. Σύγχρονη Εποχή

Η μπροσούρα αυτή βασίζεται πάνω σε μια διάλεξη που έκανε ο Μαρξ στο Γενικό Συμβούλιο της Διεθνούς Ένωσης των Εργατών, στην Πρώτη Διεθνή. Ο Μαρξ απαντά στην άποψη του Άγγλου μικροαστού σοσιαλιστή Τ. Ουέστον ότι τάχα οι εργάτες δεν πρέπει να παλεύουν για μεγαλύτερα μεροκάματα, γιατί αν ανέβουν τα μεροκάματα θα ανέβουν και οι τιμές. Απαντώντας ο Μαρξ δείχνει ότι μια γενική αύξηση των μεροκάματων δε σημαίνει υποχρεωτικά αύξηση στις τιμές αλλά πτώση του κέρδους των καπιταλιστών.

Με αυτή όμως την ευκαιρία ο Μαρξ δίνει με απλό τρόπο μια σειρά έννοιες και όρους της πολιτικής οικονομίας. Εξηγεί τι είναι η αξία των εμπορευμάτων και ποια η σχέση της με την τιμή τους, πώς καθορίζεται η αξία της εργατικής δύναμης, τι είναι και πώς δημιουργείται η υπεραξία. Με δύο λόγια η μπροσούρα του Κ. Μαρξ είναι μια πολύ καλή εισαγωγή στη μελέτη της μαρξιστικής πολιτικής οικονομίας.

 

Συλλογικό, Ο Μαρξ για τον εργάσιμο χρόνο, έκδ. της ΚΕ του ΚΚΕ

Το βιβλιαράκι αυτό αποτελείται από σχολιασμένα αποσπάσματα του Κεφαλαίου γύρω από το ζήτημα της καπιταλιστικής εκμετάλλευσης. Παρουσιάζεται το ζήτημα της εργατικής δύναμης ως εμπόρευμα, αναλύεται η πηγή του καπιταλιστικού κέρδους, αναλύεται ο μηχανισμός της εκμετάλλευσης. Η σημασία που έχει αυτό το βιβλιαράκι βρίσκεται στο ότι αποτελεί μέσο για την προβολή και εκλαΐκευση του μαρξισμού μαζικά στην εργατική τάξη.

 

Ινστιτούτο Οικονομικών Επιστημών της ΕΣΣΔ, Πολιτική Οικονομία του καπιταλισμού, εκδ. Σύγχρονη Εποχή

Το βιβλίο αυτό αποτελεί εγχειρίδιο της Πολιτικής Οικονομίας εκδόθηκε στην ΕΣΣΔ από το Ινστιτούτο Οικονομίας. Είναι ένα χρήσιμο εργαλείο για όσους έρχονται πρώτη φορά σε επαφή με την οικονομική θεωρία του μαρξισμού στο οποίο δίνονται με συνοπτικό τρόπο οι βασικές θέσεις της μαρξιστικής Πολιτικής Οικονομίας. Η Πολιτική Οικονομία για το μαρξισμό σε αντίθεση με όσα διδάσκονται στο σχολείο και το Πανεπιστήμιο δεν είναι μια τεχνικο-οικονομική επιστήμη αλλά μια κοινωνική επιστήμη που μελετά τις σχέσεις που αναπτύσσουν οι άνθρωποι μέσα στην παραγωγική διαδικασία, στη διαδικασία ανταλλαγής και κατανομής των προϊόντων που παράγει η κοινωνία. Η Πολιτική Οικονομία του καπιταλισμού είναι ταξική επιστήμη, μας δίνει τα όπλα για την επιστημονική εξήγηση της καπιταλιστικής εκμετάλλευσης.

Τμήμα Οικονομίας της ΚΕ, Εξελίξεις, τάσεις, προοπτικές της ελληνικής οικονομίας, εκδ. της ΚΕ του ΚΚΕ - Σύγχρονη Εποχή

Η έκδοση αυτή περιλαμβάνει τα υλικά της Ημερίδας που διοργάνωσε η ΚΕ του ΚΚΕ με θέμα: «Εξελίξεις, τάσεις, προοπτικές της ελληνικής οικονομίας» στις 29 Νοεμβρίου του 1999. Τα συλλογικά επεξεργασμένα υλικά από αντίστοιχα Τμήματα της ΚΕ (εισηγήσεις και παρεμβάσεις) που δημοσιεύονται σε αυτή την έκδοση αποτέλεσαν βάση για τις επεξεργασίες του ΚΚΕ εν όψει του 16ου Συνεδρίου του Κόμματος. Η ημερίδα αποτέλεσε ένα πρώτο βήμα στη μελέτη από το ΚΚΕ των τάσεων και των εξελίξεων στην ελληνική οικονομία στο φόντο των στρατηγικών επιδιώξεων του κεφαλαίου και της λειτουργίας των καπιταλιστικών οικονομικών νόμων. Αποτελεί χρήσιμο υλικό για την κατανόηση της οικονομικής βάσης των πολιτικών που ασκούνται από τις διάφορες κυβερνήσεις και τα κόμματα που στηρίζουν τα συμφέροντα του κεφαλαίου καθώς και την κατανόηση της κατεύθυνσης που θα πρέπει να έχουν οι σύγχρονες διεκδικήσεις και οι αγώνες της εργατικής τάξης.

 

Κέντρο Μαρξιστικών Ερευνών, Προσεγγίσεις στην  κατάσταση της εργατικής τάξης στην Ελλάδα, εκδ. Σύγχρονη Εποχή

H συλλογική αυτή μελέτη του KME φιλοδοξεί να συμβάλλει στην ιδεολογική διαπάλη μεταξύ της εργατικής και της αστικής τάξης.

Στις σελίδες της αναπτύσσονται θεωρητικά και μεθοδολογικά ζητήματα, που αφορούν την κατάσταση της εργατικής τάξης. Την επίδραση των νέων τεχνολογιών σε αυτήν. Παρουσιάζονται οι αλλαγές στην κατανομή, στην εσωτερική διαστρωμάτωση της εργατικής τάξης, αναλύεται το θέμα του εργάσιμου χρόνου. Παρουσιάζεται η διαχρονική εξέλιξη του βαθμού εκμετάλλευσης στην Ελλάδα. Εξετάζονται τα προβλήματα του εργασιακού περιβάλλοντος και της προστασίας του εργαζόμενου από τον επαγγελματικό κίνδυνο, το φαινόμενο της ανεργίας στην Eλλάδα την τελευταία εικοσαετία και το ζήτημα της λαϊκής κατοικίας.

 

Ά. Σίνκλερ, Η ζούγκλα, εκδ. Σύγχρονη Εποχή

Ιστορικό περιβάλλον συγγραφής του βιβλίου: ΗΠΑ περιοχή του Σικάγου, αρχές του 1900.

Η λογοτεχνική παρομοίωση ζούγκλα μπορεί να αντικατασταθεί επάξια από την επιστημονική λέξη ιμπεριαλισμός, γιατί ακριβώς αυτό είναι που περιγράφει το βιβλίο, ο ιμπεριαλισμός στη γέννησή του και μη φανταστούμε πως περιγράφει πολέμους και σφαγές. Όχι περιγράφει την ιμπεριαλιστική ειρήνη, τη διαμόρφωση των μονοπωλίων, την υπαγωγή της κοινωνικής παραγωγής κάτω από των έλεγχο των τραστ και των κονσόρτσιουμ, των καρτέλ... Μια παραγωγή που χαρακτηρίζεται από την τεράστια συγκέντρωση των μέσων παραγωγής και των αποτελεσμάτων της σε λίγα χέρια, ενώ από την άλλη διευρύνεται ο κοινωνικός χαρακτήρας της παραγωγής, ένα γεγονός που σηματοδοτεί το βασικό χαρακτηριστικό του ιμπεριαλισμού που τον κάνει να είναι η εποχή περάσματος στο σοσιαλισμό, ώστε να λυθεί αυτή η βασική αντίθεση. Μια αντίθεση που όσο δε λύνεται ο άνθρωπος ζει σε ένα σύστημα που σαπίζει. Και πραγματικά στο βιβλίο η σαπίλα είναι διάχυτη στους χώρους δουλειάς, όπως τα κονσερβάδικα των μονοπωλίων του κρέατος, για τα οποία ο συγγραφέας περιγράφει με απίστευτες λεπτομέρειες την υπαγωγή της επιστήμης στην εξυπηρέτηση των μονοπωλίων, στο να πουλήσουν ακόμα και το σάπιο κρέας για καλό. Μέσα από τις λεπτομέρειες της ζωής του κεντρικού ήρωα ενός Λιθουανού μετανάστη περιγράφει πως η βασική οικονομική αντίθεση κεφαλαίου - εργασίας διέπει όλες τις κοινωνικές σχέσεις και η σαπίλα του συστήματος εκδηλώνεται στην πολιτική, στην απονομή της δικαιοσύνης, στη διάδοση των ναρκωτικών, κλπ...

 

Ε. Ζολά, Το Χρήμα, εκδ. Σύγχρονη Εποχή

Λογοτεχνικό έργο γραμμένο με αφορμή πραγματικό γεγονός στο τέλος του 19ου αιώνα.

Σε αυτό το έργο του ο Ζολά, στην ουσία περιγράφει όχι το χρήμα γενικά αλλά τη λειτουργία του ως κεφάλαιο, τη λειτουργία της μετοχικής εταιρίας και του χρηματιστηρίου. Το έργο γράφτηκε αφού είχε κυκλοφορήσει το Κεφάλαιο του Κ. Μαρξ, μάλιστα ο συγγραφέας μέσω ενός από τους ήρωές του, του σοσιαλιστή Σιγισμόντ, αναγγέλλει την επιστημονική ερμηνεία του Κεφαλαίου για τον καπιταλισμό και την ανάγκη αντικατάστασής του από το σοσιαλισμό.

Ο λογοτεχνικός μύθος και η γραφή δε μειώνουν την αντικειμενική ερμηνεία της λειτουργίας του χρηματιστηρίου, την αποκάλυψη του μύθου για τη δυνατότητα αύξησης των λαϊκών εισοδημάτων μέσω χρηματιστηριακών επενδύσεων. Απομυθοποιείται ο ηθικοπλαστικός χαρακτήρας του «σκανδάλου» ως οικονομική απάτη, ενώ αναδεικνύεται ότι πρόκειται για την αποκάλυψη των ενεργειών του χαμένου στον αδηφάγο κερδοσκοπικό ανταγωνισμό ανάμεσα στους κεφαλαιοκράτες. Το κεφάλαιο και με τη χρηματική του μορφή δεν αποτελεί παρά το αποτέλεσμα της νόμιμης κλοπής ή της κληρονόμησής της.

Οι ήρωες του έργου δρουν γύρω από το χρηματιστήριο του Παρισιού αποτελούν μια θαυμάσια σκιαγραφία του κόσμου του κεφαλαίου, θυμίζοντας αυτό που έλεγε ο Κ. Μαρξ ότι ο κάθε κεφαλαιοκράτης μπορεί στην προσωπική του ζωή να ζει στη χλιδή, να σπαταλάει άπειρα ποσά για την ευχαρίστησή του, μπορεί να είναι εγκρατής, μπορεί να ασχολείται με την προστασία των ζώων, μπορεί να είναι διεφθαρμένος, αλλά μπορεί και να έχει τη φήμη αγίου, μπορεί να κάνει αγαθοεργίες κλπ., σ' όλες όμως τις περιπτώσεις δεν παύει να είναι εκμεταλλευτής.

Σ' ολόκληρο το έργο αρκετά γλαφυρά περιγράφεται η απόλυτα παρασιτική λειτουργία του κεφαλαίου, μέσα από τη μετοχική εταιρία, την εισηγμένη στο χρηματιστήριο. Αποκαλύπτεται ο μηχανισμός σύμφυσης στη λειτουργία του, των κερδοσκοπικών ανεβοκατεβασμάτων στις αξίες, πηγή συγκεντροποίησης και αποθησαυρισμού.

 

Θ. Ντράιζερ, Ο χρηματιστής, εκδ. Σύγχρονη Εποχή

Ο χρηματιστής εκδόθηκε το 1912. Είναι το τρίτο μυθιστόρημα του γνωστού Αμερικανού συγγραφέα Θιοντόρ Ντράιζερ (1871-1945). Το μυθιστόρημα βασίζεται στη ζωή του Τσαρλς Γκερκς «βασιλιά των αστικών συγκοινωνιών», που από νεαρή ηλικία μπαίνει στους κύκλους των σιδηροδρόμων και του χρηματιστηρίου, στη γρήγορη και με αθέμιτα μέσα άνοδό του και στην κατοπινή εγκατάλειψή του στη φυλακή από τους κύριους εκπροσώπους του κατεστημένου στην πόλη του, προκειμένου να σώσουν την τιμή τους και την τσέπη τους, και στη «θριαμβευτική» επιστροφή του στην οικονομική και κοινωνική ζωή του Σικάγου. Έχει γραφτεί στην εποχή που πιο ολοκληρωμένα έχουν εμφανιστεί τα χαρακτηριστικά του ιμπεριαλισμού οι μεγάλοι μονοπωλιακοί όμιλοι και η σύμφυσή τους με το αστικό κράτος.

 

ΟΜΙΛΙΑ ΕΝΟΣ ΕΡΓΑΤΗ Σ' ΕΝΑ ΓΙΑΤΡΟ

 

Όταν σε σένα ερχόμαστε

Παραμερίζεις τα κουρέλια μας

Και ακροάσαι κάθε σπιθαμή απ' το γυμνό κορμί μας.

Όσο για την αιτία της αρρώστιας μας

Μια ματιά να 'χες ρίξει στα κουρέλια μας

Θα σου 'λεγε περισσότερα. Είναι η ίδια αιτία που φθείρει

Το κορμί μας και τα ρούχα μας.

 

Ο πόνος που έχουμε στο ώμο μας προέρχεται

Προέρχεται λες από την υγρασία, απ' αυτήν όμως

Προέρχεται και η κηλίδα στον τοίχο του σπιτιού μας.

Πες μας λοιπόν από πού προέρχεται η υγρασία;

 

Πάρα πολύ δουλειά και πολύ λίγο φαγητό

Αδύναμους μας κάνουν και μας αρρωσταίνουν

Η συνταγή σου λέει:

Πρέπει να πάρετε βάρος

Μπορείς και στα βούρλα να πεις

Ότι δεν πρέπει να βρέχονται.

 

Μπέρτολτ Μπρεχτ, 1938

Από τη συλλογή Ποιήματα του Σβέντμποργκ

 

Γ. Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΙΜΠΕΡΙΑΛΙΣΜΟY ΚΑΙ ΟΙ ΙΜΠΕΡΙΑΛΙΣΤΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ

 

Β. Ι. Λένιν, Ο ιμπεριαλισμός ανώτατο στάδιο του καπιταλισμού, εκδ. Σύγχρονη Εποχή

Με το έργο αυτό, που γράφτηκε στους πρώτους έξι μήνες του 1916, ο Β.Ι.Λένιν αποκάλυψε την οικονομική και πολιτική ουσία του ιμπεριαλισμού, του νέου σταδίου ανάπτυξης στο οποίο μπήκε ο καπιταλισμός στις αρχές του 20ού αιώνα. Ο Λένιν συνοψίζει σημαντικά συμπεράσματα από την ανάπτυξη του καπιταλισμού στα πενήντα σχεδόν χρόνια που είχαν μεσολαβήσει από την έκδοση του πρώτου τόμου του Κεφαλαίου του Μαρξ.

Το βιβλίο αποτελείται από 10 κεφάλαια όπου στα πρώτα 6 δίνεται μια επιστημονική ανάλυση της οικονομικής ουσίας του ιμπεριαλισμού και στα υπόλοιπα 4 δίνεται μια γενική εικόνα του ιμπεριαλισμού. Ο Λένιν αντιπαρατίθεται με τις απόψεις διαφόρων οπορτουνιστών -και πρώτα απ' όλων του Κάουτσκι- που αντιμετώπιζαν τον ιμπεριαλισμό σαν πολιτική της άρχουσας τάξης και όχι σαν βαθμίδα ανάπτυξης του καπιταλισμού που συνδέεται με την κυριαρχία του μονοπωλίου στην καπιταλιστική παραγωγή, τη σύμφυση του βιομηχανικού και τραπεζικού κεφαλαίου, την εξαγωγή των κεφαλαίων και του οικονομικού χαρακτήρα των ιμπεριαλιστικών πολέμων (μοίρασμα και ξαναμοίρασα των αγορών). Η ωρίμανση των καπιταλιστικών κοινωνιών στο ιμπεριαλιστικό στάδιο ανάπτυξής τους, συνεπάγεται την ωρίμανση των υλικών προϋποθέσεων για το σοσιαλισμό, ανοίγει μια μακρόχρονη περίοδος της ιστορίας που χαρακτηρίζεται ως εποχή περάσματος από τον καπιταλισμό στο σοσιαλισμό.

 

Β. Ι. Λένιν, Για το σύνθημα των ενωμένων πολιτειών της Ευρώπης, εκδ. Προγκρές

 

Πρόκειται για άρθρο που γράφτηκε τον Αύγουστο του 1915, κυκλοφορεί σε μικρή μπροσούρα των εκδόσεων Προγκρές (αλλά και στην έκδοση Β.Ι. Λένιν, Άπαντα, τόμ. 26, σελ. 359-363, εκδ. Σύγχρονη Εποχή). Αν και έργο μικρό σε έκταση έχει μεγάλη σημασία γιατί στο έργο αυτό ο Λένιν διατύπωσε για πρώτη φορά το συμπέρασμα για τη δυνατότητα νίκης της σοσιαλιστικής επανάστασης αρχικά σε μερικές χώρες ή ακόμη και σε μία χώρα με βάση τη θεωρία του αδύναμου κρίκου, απομυθοποιεί τις διάφορες αστικές και μικροαστικές θεωρίες περί δυνατότητας συμφωνίας ανάμεσα στους ιμπεριαλιστές ή περί ιμπεριαλιστικών ολοκληρώσεων που είναι ιδιαίτερα επίκαιρες σήμερα μιλώντας για την περίπτωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τη σκοπιά των εργατικών και λαϊκών συμφερόντων. Το ίδιο αφορά και λιγότερο αναπτυγμένες ιμπεριαλιστικές ενώσεις σε άλλες ηπείρους. Ο Λένιν διατυπώνει με σαφήνεια την επιβεβαιωμένη πρόβλεψη ότι «οι ηνωμένες πολιτείες της Ευρώπης στα πλαίσια του καπιταλισμού ή θα είναι απραγματοποίητες είτε αντιδραστικές».

Β. Ι. Λένιν, Κριτικά σημειώματα για το εθνικό ζήτημα - Για το δικαίωμα αυτοδιάθεσης των εθνών, εκδ. Σύγχρονη Εποχή

 

Αυτή η συλλογή κειμένων του Β. Ι. Λένιν εκδόθηκε το 1992 με αφορμή τις εξελίξεις μετά την αντεπανάσταση στην Ανατολική και Κεντρική Ευρώπη, την ανάπτυξη αποσχιστικών και εθνικιστικών κινημάτων στα πλαίσια των ιμπεριαλιστικών σχεδιασμών. Οι εξελίξεις που συσσωρεύτηκαν αυτά τα δεκατέσσερα χρόνια δίνουν μια πιο καθαρή εικόνα σε σχέση με αυτούς τους σχεδιασμούς. Το ζήτημα της υποδαύλισης αποσχιστικών τάσεων και εθνικιστικών κινημάτων συνεχίζει να εντάσσεται στην εξελισσόμενη στρατηγική των κέντρων του διεθνούς ιμπεριαλισμού (π.χ., απόσχιση Μαυροβουνίου, Κόσοβο, Αμπχαζία κλπ.) και σχετίζεται με την όξυνση των ενδοϊμπεριαλιστικών αντιθέσεων για τον έλεγχο αγορών, πλουτοπαραγωγικών πηγών, των ενεργειακών γεωγραφικών αξόνων.

Ο Β. Ι. Λένιν μέσα από αυτά τα κείμενα συνέβαλε ουσιαστικά στη μαρξιστική επεξεργασία του Εθνικού Ζητήματος στην εποχή του ιμπεριαλισμού και των καθηκόντων που προκύπτουν για το κομμουνιστικό κίνημα. Ο Λένιν ανάπτυξε τη μαρξιστική πολεμική σε μια σειρά αστικές και μικροαστικές αντιλήψεις και θεωρίες που επηρέαζαν το επαναστατικό κίνημα, επέκρινε τις λανθασμένες απόψεις που είχαν διάφοροι παράγοντες του επαναστατικού κινήματος πάνω στο θέμα αυτό.

Το ΚΚΕ για την ΕΟΚ και την καπιταλιστική ευρωπαϊκή ενοποίηση. (Υλικά της Πανελλαδικής Συνδιάσκεψης, 10-11 Απρίλη 1993), έκδ. της ΚΕ του ΚΚΕ - Σύγχρονη Εποχή

 

Σε αυτή την έκδοση περιέχονται τα υλικά της Πανελλαδικής Συνδιάσκεψης που πραγματοποίησε το ΚΚΕ το 1993 στη βάση της απόφασης του 14ου Συνεδρίου. Η συνδιάσκεψη ανάλυσε την πορεία της ΕΟΚ και της ένταξης της Ελλάδας σε αυτή καθώς και τις νέες συνθήκες που διαμορφώνονταν τότε με την ψήφιση της συνθήκης του Μάαστριχτ και την εξέλιξη της ΕΟΚ σε Ευρωπαϊκή Ένωση. Άσκησε κριτική στις θέσεις περί «ολοκλήρωσης» που αντιμετωπίζουν την Ευρωπαϊκή Ένωση ως νομοτέλεια και επομένως αναγκαστικής αποδοχής της από το εργατικό κίνημα. Η Απόφαση της Συνδιάσκεψης επιβεβαίωσε τον πολιτικό στόχο του ΚΚΕ για αποδέσμευση της Ελλάδας από την ΕΕ, στόχο ενταγμένο στην πάλη ενάντια στα μονοπώλια, τις ιμπεριαλιστικές ενώσεις, καθώς και την εκάστοτε αστική διακυβέρνηση της Ελλάδας. Ανάδειξε το αναπόφευκτο της όξυνσης των εσωτερικών αντιφάσεων, των ενδοϊμπεριαλιστικών αντιθέσεων και της δυνατότητας αξιοποίησής τους από το εργατικό και λαϊκό κίνημα σε εθνικό επίπεδο και σε ευρωπαϊκό συντονισμό της πάλης.

 

Θ. Παπαρήγα, Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος, εκδ. Σύγχρονη Εποχή

Βιβλίο πλούσιο σε στοιχεία που αναδεικνύουν τις αιτίες του Β΄Παγκόσμιου Πολέμου, εξαιρετικά αποκαλυπτικό και χρήσιμο εργαλείο για τη σωστή διερεύνησή του. Δείχνει πως δύο ήταν οι κύριες ομάδες αντιθέσεων που κίνησαν αυτόν τον πόλεμο, η μία ομάδα οι ενδοϊμπεριαλιστικές αντιθέσεις και η άλλη η κοινή αντίθεση όλων αυτών ενάντια στην ΕΣΣΔ. Μέσα στο βιβλίο και στις παραπομπές ότι αναφέρεται τεκμηριώνεται με επιχειρήματα και γραπτά των ίδιων των καπιταλιστικών δυνάμεων και των εκπροσώπων τους. Δείχνει ακόμα μία φορά πως ο φασισμός είναι γέννημα του καπιταλισμού. Βιβλίο που με ταξικό - επιστημονικό κριτήριο προσεγγίζει την αλήθεια αυτού του τρομερού φαινομένου, και αντικειμενικά διδάσκει πως μπορεί να ξαναγεννηθεί όσο υπάρχει η μήτρα που το γέννησε και τότε.

 

Συλλογικό, 60 χρόνια από τη μεγάλη αντιφασιστική νίκη των Λαών. Έπος και διδάγματα, εκδ. Σύγχρονη Εποχή

Η έκδοση αυτή περιλαμβάνει την απόφαση της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ για τα «60 χρόνια από την Αντιφασιστική νίκη των Λαών» (εγκρίθηκαν στις 19 Απριλίου 2005), τα υλικά της εκδήλωσης που διοργάνωσε η ΚΕ του ΚΚΕ στις 13 Μαΐου 2005 με αφορμή την επέτειο για τα 60 χρόνια από την αντιφασιστική νίκη καθώς και ομιλίες, άρθρα αλλά και ντοκουμέντα της Κομμουνιστικής Διεθνούς. Στα υλικά της εκδήλωσης περιλαμβάνονται οι τρεις βασικές εισηγήσεις που έγιναν εκ μέρους του ΚΚΕ από τον Μάκη Μαΐλη μέλος της ΚΕ του Κόμματος και επικεφαλής του Τμήματος Ιστορίας, εκ μέρους του Άλφρεντ Ρούμπιξ Προέδρου του Σοσιαλιστικού Κόμματος Λετονίας και εκ μέρους του Ανατόλι Αρσεένκο διδάκτορα ιστορικών επιστημών καθώς και τις παρεμβάσεις συμμετεχόντων στην εκδήλωση. Η έκδοση συμβάλλει στην προβολή της ιστορικής αλήθειας για γεγονότα του Β΄Παγκόσμιου Πόλεμου, απαντάει στην αντικομμουνιστική προπαγάνδα, ανοίγει μέτωπο με την αστική και οπορτουνιστική επιχείρηση αναθεώρησης της ιστορίας του Β΄Παγκοσμίου Πολέμου. Συμβάλλει στον προβληματισμό γύρω από ζητήματα στρατηγικής του κομμουνιστικού κινήματος εκείνης της περιόδου.

 

Συλλογικό, Ο μεγάλος πατριωτικός πόλεμος σε ερωτήσεις και απαντήσεις, εκδ. Σύγχρονη Εποχή

Βιβλίο αρκετά συμπυκνωμένο αλλά πλούσιο σε στοιχεία. Η δομή του βοηθάει στη μελέτη αυτόν που για πρώτη φορά ψάχνει την αλήθεια για το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, αλλά και τον τιτάνιο αγώνα του σοβιετικού λαού με μπροστάρη το ΚΚΣΕ, για τη συντριβή του φασισμού. Επίσης μέσα από τα στοιχεία φαίνεται ολοκάθαρη η πολιτική οικονομική και ηθική υπεροχή του σοσιαλισμού, πράγμα που συντέλεσε καθοριστικά στην επίτευξη της αντιφασιστικής νίκης αλλά και στη γρήγορη ανοικοδόμηση μετά τη νίκη.

 

Δ. Παπαβασιλείου, Στα εργαστήρια κατασκευής πολέμων, εκδ. Σύγχρονη Εποχή - Ριζοσπάστης

Για κάθε ιμπεριαλιστικό πόλεμο εκτός των αιτίων, χρειάστηκαν και οι αφορμές. Πολλές φορές μάλιστα όταν η αφορμή δε δινόταν εκ των πραγμάτων, οι ίδιοι οι ιμπεριαλιστές την κατασκεύαζαν. Οι επιδιώξεις του μεγάλου κεφαλαίου συναντήθηκαν με τους μηχανισμούς του αστικού κράτους, το παρακράτος και τον υπόκοσμο. Τα προϊόντα τους ήταν: πλαστογραφίες, παραπληροφόρηση, συκοφαντίες, προβοκάτσιες. Σκοπός αυτής της επιχείρησης ήταν και παραμένει η εξυπηρέτηση των πολεμικών σχεδίων για τις ανάγκες της άρχουσας τάξης. Στο στόχαστρό της βρέθηκαν και συνεχίζουν να βρίσκονται κράτη, κινήματα, κόμματα, οργανώσεις και πρόσωπα ακόμη, που, στον έναν ή άλλο βαθμό, αμφισβητούν, αντιστέκονται και επιδιώκουν την ανατροπή του καπιταλιστικού συστήματος.

 

Μ. Σολόχοφ, Η μοίρα ενός ανθρώπου, εκδ. Σύγχρονη Εποχή

Tο αφήγημα H μοίρα ενός ανθρώπου αποτελεί σημαντικό ορόσημο του σοσιαλιστικού ρεαλισμού. H τραγική ιστορία του Αντρέι Σόκολοφ δίνεται σε σύνδεση με τα γεγονότα του πολέμου, τις ιστορικές δοκιμασίες του λαού, του κράτους και των ατόμων. Aυτό επιτρέπει στο συγγραφέα να κάνει γενικεύσεις και με ιστορική προοπτική να δείξει τον Άνθρωπο και τον Πόλεμο, να τονίσει ότι δεν μπορεί να συμβιβαστεί ο κόσμος του σοσιαλισμού με τον κόσμο του φασισμού. Kεντρική ιδέα του αφηγήματος είναι η πίστη στο καλό, στο ανθρώπινο και στην κοινωνική πρόοδο, η καταξίωση του άθλου.

 

Τζ. Λόντον, Η σιδερένια φτέρνα, εκδ. Σύγχρονη Εποχή

Έργο του Αμερικανού συγγραφέα Τζ. Λόντον (1876-1916). Αν και το έργο γράφτηκε πριν από τη διατύπωση της θεωρίας του Λένιν για τον ιμπεριαλισμό επί της ουσίας προβλέπει μια κοινωνία όπου επιβεβαιώνει τη φράση του Λένιν «ιμπεριαλισμός σημαίνει αντίδραση σε όλη τη γραμμή». Κυριαρχία των μονοπωλίων, ανοιχτή τρομοκρατία, καταστολή, αυταρχισμός. Το περιεχόμενο του βιβλίου είναι φανταστικό: Είναι μια αφήγηση ενός αφηγητή του μακρινού μέλλοντος, για την επανάσταση που έχει στο παρελθόν ξεσπάσει στις ΗΠΑ, η επανάσταση όμως αυτή καταπνίγηκε από την αντεπαναστατική δύναμη των μονοπωλίων που επέβαλαν την πιο ανοιχτή, απροκάλυπτη και τρομοκρατική εξουσία τους. Ωστόσο το βιβλίο γίνεται με ένα μοναδικό τρόπο αισιόδοξο για την τελική νίκη του σοσιαλισμού, κλείνει με την αποκάλυψη πως όλα αυτά που περιγράφει ανήκουν στο μακρινό παρελθόν, ότι ο σοσιαλισμός έχει επικρατήσει παγκόσμια και αποτελούν αντικείμενο έρευνας ενός χειρόγραφου που δεν πρόλαβε να ολοκληρωθεί, αφού διακόπηκε απότομα από κάποια πιθανή σύλληψη και εκτέλεση. Και μια υποσημείωση, αν και ο συγγραφέας ήταν ο δημοφιλέστερος στην εποχή του στις ΗΠΑ αλλά και παγκόσμια, η Σιδερένια Φτέρνα σπάνια ή και καθόλου δεν αναφέρεται στην εργογραφία που περιέχουν οι βιογραφίες του.

 

Ντ. Τράμπο, Ο Τζόνι πήρε το όπλο του, εκδ. Σύγχρονη Εποχή

Πρόκειται για ένα σημαντικό αντιπολεμικό έργο που εκδόθηκε το 1939. Μέσα από την αποτύπωση των σκέψεων ενός απελπιστικά βαριά τραυματισμένου του Α΄Παγκόσμιου Πολέμου με απώλεια σχεδόν κάθε αισθητήριας επικοινωνίας με το περιβάλλον, αναπτύσσονται σκέψεις που αποκαλύπτουν χαρακτηριστικά του ιμπεριαλιστικού πολέμου. Το έργο είναι σκληρό γράφτηκε εξάλλου τις παραμονές του Β΄Παγκόσμιου Πολέμου και αποτέλεσε αντιπολεμική κραυγή. Έγινε ταινία σε σενάριο και σκηνοθεσία του ίδιου του συγγραφέα. Ο συγγραφέας έγραψε πολυάριθμα βιβλία και κινηματογραφικά σενάρια. Για τις προοδευτικές του ιδέες διώχτηκε από το μακαρθισμό.

 

Μπ. Μπρεχτ, Ποιήματα, εκδ. Σύγχρονη Εποχή

«Όποιος θέλει να περιγράψει το φασισμό και τον πόλεμο, τις μεγάλες καταστροφές που δεν είναι φυσικές καταστροφές πρέπει να πει μια πραχτική αλήθεια. Πρέπει να δείξει πως πρόκειται για καταστροφές, που τις ετοιμάζουν ενάντια στις τεράστιες μάζες των εργαζομένων χωρίς δικά τους μέσα παραγωγής, οι ιδιοκτήτες ακριβώς αυτών των μέσων παραγωγής.» Ο Μπέρτολτ Μπρεχτ Γερμανός ο ίδιος έφυγε διωγμένος από το φασισμό στη Γερμανία κατέφυγε στις ΗΠΑ όπου και από εκεί διώχτηκε «από τους ιδιοκτήτες ακριβώς αυτών των μέσων παραγωγής» από το μονοπωλιακό κεφάλαιο και τον αντικομμουνισμό που πρόγραψε στη «Μαύρη Λίστα» και καταδίκαζε προοδευτικούς καλλιτέχνες πολύ περισσότερο τους κομμουνιστές ανάμεσά τους και ο Μπρεχτ. Η συλλογή περιέχει και 97 πίνακες, σκίτσα και φωτογραφίες όπως του George Grosz κ.ά.

 

Γ. Ρίτσου, Οι γειτονιές του κόσμου, 1949-1951, εκδ. Κέδρος

Το ποιητικό αυτό έργο γράφτηκε από την εξορία και αποτυπώνει τον αγώνα του λαού στις γειτονιές της Αθήνας ενάντια στους ναζί κατακτητές και στη συνέχεια ενάντια στον αγγλικό και αμερικανικό ιμπεριαλισμό. Τον αγώνα αυτόν ο ποιητής τον συνδέει με τον αγώνα της παγκόσμιας εργατικής τάξης... στις γειτονιές του κόσμου, για την κοινωνική χειραφέτηση και το σοσιαλισμό.

 

Η ΠΑΡΕΛΑΣΗ ΤΟΥ ΠΑΛΙΟΥ ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΟΥ

 

Στεκόμουν πάνω σ' ένα λόφο κι είδα το Παλιό να πλησιάζει, μα ερχόταν σα Νέο.

 

Σέρνονταν πάνω σε καινούργια δεκανίκια που κανένας δεν είχε ξαναδεί

Βρομούσε νέες μυρουδιές σαπίλας που κανείς δεν είχε ξαναμυρίσει.

 

Η πέτρα που πέρασε κατρακυλώντας ήταν η νεότερη εφεύρεση

Και τα ουρλιαχτά από τους γορίλες που βαράγανε τα στήθια τους

Συνθέτανε την πιο μοντέρνα μουσική.

 

Παντού μπορούσες να δεις τάφους ανοιχτούς που χάσκανε άδειοι καθώς

το Νέο πλησίαζε την πρωτεύουσα.

 

Ολόγυρα στέκανε όσοι εμπνέονταν από τον τρόμο, κραυγάζοντας: Φτάνει

Το Νέο, το Ολοκαίνουργιο, χαιρετήστε το Νέο, γίνεται και εσείς νέοι σαν και εμάς!

 

Κι αυτοί που ακούγανε, τίποτα άλλο δεν ακούγανε από τις κραυγές τους,

Μα αυτοί που βλέπανε, βλέπανε αυτά που δεν φωνάζονταν.

 

Έτσι το Παλιό έκανε την εμφάνισή του σε Νέο μασκαρεμένο,

Και έφερε αλυσοδεμένο μαζί του το Νέο να το παρουσιάσει σαν Παλιό.

 

Το νέο βάδιζε αλυσοδεμένο και ντυμένο με κουρέλια.

Αποκαλύπτονταν τα θεσπέσια μέλη του.

 

Κι η πομπή συνέχιζε να προχωράει μες τη νύχτα, μα αυτό που πήρανε για χάραμα ήταν το φως απ' τις φωτιές στον ουρανό. Και η κραυγή: Φτάνει

Το Νέο, το Ολοκαίνουργιο, χαιρετήστε το Νέο, γίνεται και εσείς νέοι σαν και εμάς!

Πιο εύκολα θα ακουγότανε, αν όλα δεν είχανε πνιγεί μες τις ομοβροντίες των όπλων.

 

Μπέρτολτ Μπρεχτ, 1938

Από τη συλλογή Ποιήματα του Σβέντμποργκ

 

Δ. ΜΑΘΑΙΝΟΥΜΕ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΝΟΜΟΥΣ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΠΑΛΗΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΤΙΚΗΣ ΤΑΞΗΣ

 

Κ. Μαρξ - Φρ. Ένγκελς, Μανιφέστο του Κομμουνιστικού Κόμματος, εκδ. Σύγχρονη Εποχή

Είναι γραμμένο το 1847 και αποτέλεσε στην ουσία το πρώτο κείμενο του επιστημονικού κομμουνισμού. Μετά από σχεδόν 160 χρόνια παραμένει το επίκαιρο Μανιφέστο του Κομμουνιστικού Κινήματος και ως τέτοιο το αλφαβητάρι κάθε κομμουνίστριας και κομμουνιστή. Οι Μαρξ και Ένγκελς από τις πρώτες σελίδες του παρουσιάζουν τη διαδικασία της κοινωνικής εξέλιξης μέσω της ταξικής πάλης και των κορυφαίων στιγμών της, των επαναστάσεων. Περιγράφουν την ανάπτυξη του καπιταλιστικού συστήματος, αλλά και της τάξης που θα γίνει ο νεκροθάφτης του, της εργατικής τάξης. Μιλούν για την κατάκτηση της πολιτικής εξουσίας από την εργατική τάξη. Το Μανιφέστο παραμένει ένα σύγχρονο κείμενο στρατηγικής για το διεθνές κομμουνιστικό κίνημα. Οι συγγραφείς του κλείνουν το Μανιφέστο διακηρύσσοντας:

«Οι κομμουνιστές θεωρούν ανάξιό τους να κρύβουν τις απόψεις και τις προθέσεις τους. Δηλώνουν ανοιχτά ότι σκοποί τους μπορούν να πραγματοποιηθούν μονάχα με τη βίαιη ανατροπή όλου του σημερινού κοινωνικού καθεστώτος. Ας τρέμουν οι κυρίαρχες τάξεις μπρος την κομμουνιστική επανάσταση. Οι προλετάριοι δεν έχουν να χάσουν σ' αυτή τίποτε εκτός από τις αλυσίδες τους. Έχουν να κερδίσουν έναν κόσμο ολόκληρο. ΠΡΟΛΕΤΑΡΙΟΙ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΕΝΩΘΕΙΤΕ!»

Κ. Μαρξ, Ο εμφύλιος πόλεμος στη Γαλλία, εκδ. Σύγχρονη Εποχή

 

Στο έργο αυτό αναπτύσσεται η μαρξιστική θεωρία της ταξικής πάλης, της επανάστασης, του κράτους και της δικτατορίας του προλεταριάτου. Γράφτηκε με βάση την πείρα από την Κομμούνα του Παρισιού το 1871 όπου η εργατική τάξη για πρώτη φορά στην ιστορία -την περίοδο του Γαλλοπρωσικού πολέμου- κατάφερε να καταλάβει την εξουσία. Δημοσιεύτηκε με τη μορφή προκήρυξης του Γενικού Συμβουλίου της Πρώτης Διεθνούς των Εργατών. Ο Φρίντριχ Ένγκελς στον πρόλογο της έκδοσης του έργου (αφιερωμένης στα 20 χρόνια της Κομμούνας) το 1891 αναφέρει:

«Η Κομμούνα αναγκάστηκε αμέσως από την αρχή να αναγνωρίσει ότι όταν η εργατική τάξη έρθει πια στην εξουσία δεν μπορεί να εξακολουθεί να διοικεί με την παλιά κρατική μηχανή, ότι η εργατική τάξη για να μην ξαναχάσει την κυριαρχία που μόλις είχε καταχτήσει πρέπει από τη μια να παραμερίσει όλη την παλιά καταπιεστική μηχανή που ως τότε είχε χρησιμοποιηθεί εναντίον της, κι από την άλλη να εξασφαλίζει τον εαυτό της από τους ίδιους της τους βουλευτές και υπαλλήλους της ορίζοντας ότι όλοι δίχως καμιά εξαίρεση μπορούν να ανακληθούν σ' οποιαδήποτε στιγμή.» Το βιβλίο αυτό έχει διπλή αξία. Ο αναγνώστης μπορεί να παρακολουθήσει μέσα από τις γραμμές του την πορεία της πρώτης απόπειρας κατάκτησης της εξουσίας από το προλεταριάτο. Ο Μαρξ συνδυάζει την παρουσίαση των γεγονότων με την επιστημονική, υλιστική ερμηνεία τους και διατυπώνει το θεμελιώδες συμπέρασμα ότι η Κομμούνα ήταν η πρώτη επανάσταση με την οποία η εργατική τάξη αναγνωρίστηκε ανοιχτά σαν ηγετική δύναμη σαν «η μόνη τάξη που ήταν ακόμα ικανή για κοινωνική πρωτοβουλία». Ταυτόχρονα, ο Μαρξ βγάζει σημαντικά συμπεράσματα για την επαναστατική πολιτική της εργατικής τάξης. Ανάμεσα στ' άλλα ξεχωρίζει η σημασία που δίνει στην ουσία του εργατικού κράτους, ότι δηλαδή είναι δικτατορία του προλεταριάτου μέσω της οποίας και μόνο μπορεί «...να πραγματοποιηθεί η οικονομική απελευθέρωση της εργασίας...»

 

Β. Ι. Λένιν, Κράτος και επανάσταση, εκδ. Σύγχρονη Εποχή

Ο υποτιτλισμός του βιβλίου είναι «Η διδασκαλία του μαρξισμού για το κράτος και τα καθήκοντα του προλεταριάτου στην επανάσταση». Στο έργο αυτό, ο Λένιν αναπτύσσει τη μαρξιστική θεωρία για το κράτος. Το βιβλίο γράφτηκε κατά την περίοδο προετοιμασίας της Οκτωβριανής Επανάστασης, όταν το ζήτημα για το κράτος και της σχέσης του προλεταριάτου προς αυτό είχε ιδιαίτερη σημασία, τόσο θεωρητικά αλλά και άμεσα πρακτικά, πολιτικά.

Στο πρώτο κεφάλαιο αναφέρεται ότι η κεντρική θέση του μαρξισμού για το κράτος είναι ότι αυτό είναι προϊόν και έκφραση του ασυμβίβαστου των ταξικών αντιθέσεων, όργανο της ταξικής κυριαρχίας. Στο δεύτερο κεφάλαιο ο Λένιν τεκμηριώνει την ανάγκη όχι μόνο να κατακτηθεί ο κρατικός μηχανισμός της αστικής τάξης, αλλά να συντριβεί, προσθέτοντας ότι μαρξιστής δεν είναι αυτός που μιλάει απλά για την πάλη των τάξεων αλλά αυτός που αναγνωρίζει ότι αυτή η πάλη οδηγεί νομοτελειακά στη δικτατορία του προλεταριάτου. Στο τρίτο και τέταρτο κεφάλαιο, ο Λένιν αναλύει την πολύτιμη εμπειρία από την Παρισινή Κομμούνα του 1871. Εξετάζει βασικά στοιχεία της εξουσίας των εργατών τους δυόμισι εκείνους μήνες και χαρακτηρίζει το κράτος της δικτατορίας του προλεταριάτου ως αναγκαίο όρο για την οικοδόμηση του σοσιαλισμού. Στο πέμπτο κεφάλαιο ο Λένιν αναλύει τις οικονομικές βάσεις της απονέκρωσης του κράτους και αναφέρεται στις δύο βαθμίδες της κομμουνιστικής κοινωνίας.

Το Κράτος και επανάσταση είναι θεμελιώδες έργο του επιστημονικού κομμουνισμού. Αποτυπώνει νομοτέλειες για το πέρασμα στο νέο κοινωνικο-οικονομικό σχηματισμό, τον κομμουνιστικό, διακρίνοντας και την κατώτερη βαθμίδα του το σοσιαλισμό. Η αναθεώρηση αυτών των νομοτελειών σημάδεψε τον οπορτουνισμό της παλιάς σοσιαλδημοκρατίας αλλά και της νέας (της «Νέας Αριστεράς»). Η έλλειψη βαθιάς συνειδητοποίησης και επομένως επαναστατικής πολιτικής με βάση τις νομοτέλειες της επανάστασης στοίχισε στο κομμουνιστικό κίνημα οπορτουνιστική ανετοιμότητα για την αντιμετώπιση της αντεπανάστασης.

 

Β. Ι. Λένιν, Τι να κάνουμε, εκδ. Σύγχρονη Εποχή

Το βιβλίο αυτό γράφτηκε από την άνοιξη του 1901 μέχρι το Γενάρη του 1902 σε μια περίοδο έντονου προβληματισμού και αντιπαράθεσης στη ρωσική σοσιαλδημοκρατία ανάμεσα στις συνεπείς μαρξιστικές θέσεις και τις οπορτουνιστικές απόψεις. Στο κέντρο αυτής της αντιπαράθεσης βρέθηκε το ζήτημα του ρόλου και του χαρακτήρα του εργατικού κόμματος. Το βιβλίο αυτό αποτέλεσε σημαντικό όπλο στην ιδεολογική πάλη των μαρξιστών στο Σοσιαλιστικό Δημοκρατικό Εργατικό Κόμμα Ρωσίας με διάφορους οπορτουνιστές και συνέβαλε στη διαμόρφωση των προϋποθέσεων για την επικράτηση των θέσεων των μπολσεβίκων στο ΙΙ Συνέδριο του Σοσιαλιστικού Δημοκρατικού Εργατικού Κόμματος Ρωσίας. Εστιάζει σε θέματα όπως η σχέση του αυθόρμητου και του συνειδητού στην ταξική πάλη, ο ρόλος του Κόμματος σαν δύναμη επαναστατικοποίησης της εργατικής τάξης. Είναι και έργο πολεμικής, αποτελεί έργο του επιστημονικού κομμουνισμού, αφού αναφέρεται σε νομοτέλειες για την εκπλήρωση του επαναστατικού ρόλου της εργατικής τάξης.

 

B. Ι. Λένιν, Για το προλεταριακό κόμμα νέου τύπου, εκδ. Σύγχρονη Εποχή

Το βιβλίο αυτό είναι συλλογή που περιλαμβάνει ειδικά αποσπάσματα από εργασίες του Λένιν για τη δημιουργία του κόμματος νέου τύπου, για τις ιδεολογικές και οργανωτικές του αρχές, για τα κύρια καθήκοντά του, τόσο πριν την κατάκτηση της εξουσίας από το προλεταριάτο όσο και μετά τη σοσιαλιστική επανάσταση. Τα κείμενα ξεκινάνε από το 1894 πριν ακόμα από την ίδρυση από τον Λένιν της «Ένωσης πάλης για την απελευθέρωση της εργατικής τάξης», περιλαμβάνονται πολλά κείμενα της περιόδου πριν το ΙΙ Συνέδριο του ΣΔΕΚΡ το 1903 και φτάνουν μέχρι το 1922. Αποτελεί μια συνοπτική παρουσία της λενινιστικής αντίληψης για το ρόλο του κόμματος νέου τύπου και πώς αυτός υλοποιείται στις διάφορες φάσεις ανάπτυξης της ταξικής πάλης.

 

Β. Ι. Λένιν, Η χρεοκοπία της ΙΙ Διεθνούς, εκδ. Σύγχρονη Εποχή

Το έργο αυτό του Β. Ι. Λένιν γράφτηκε το 1915 και όπως μαρτυρά ο τίτλος του έχει ως θέμα του τα αίτια της χρεοκοπίας της Β΄Διεθνούς. Το 1914, όταν ξέσπασε ο Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος, η ηγεσία της Β΄Διεθνούς πήρε το μέρος της αστικής τάξης και πρόδωσε το παγκόσμιο προλεταριάτο.

Ο Λένιν με εργαλείο την υλιστική διαλεκτική στην ιστορία βγάζει σημαντικά συμπεράσματα για το χαρακτήρα του πολέμου και τη στάση των κομμουνιστών απέναντι σε αυτόν. Κάνοντας έντονη κριτική στη στάση των οπορτουνιστών ηγετών της Β΄Διεθνούς, αναλύει τα αίτια της εμφάνισης του οπορτουνιστικού ρεύματος στους κόλπους της εργατικής τάξης και το χαρακτηρίζει ως πολιτικό απόσπασμα της αστικής τάξης μέσα στο εργατικό κίνημα.

Μέσα από τις στάχτες του Πρώτου Παγκόσμιου Πολέμου η ανθρωπότητα πέρασε σε μια νέα ιστορική κατάσταση. «Η ιμπεριαλιστική εποχή δε συμβιβάζεται με τη συνύπαρξη μέσα σ' ένα και το ίδιο κόμμα των πρωτοπόρων του επαναστατικού προλεταριάτου και της μισομικροαστικής αριστοκρατίας της εργατικής τάξης...»

Στην εποχή μας, εποχή ιμπεριαλιστικών πολέμων αλλά κυρίως εποχή περάσματος από τον καπιταλισμό στο σοσιαλισμό, η μελέτη του βιβλίου μας οδηγεί στο να καταλάβουμε ότι το μέτωπο στον οπορτουνισμό πρέπει να είναι συνεχές και αδιάλλακτο από τους κομμουνιστές.

 

Ούρ. Χουάρ - Γκ. Φέχνερ, Ο Μαρξ και ο Ένγκελς για την πολιτική, εκδ. Σύγχρονη Εποχή

Αυτή η επιστημονική μελέτη παρακολουθεί την εξέλιξη της πολιτικής σκέψης των Μαρξ και Ένγκελς, από το στάδιο των επαναστατών δημοκρατών με ιδεαλιστική φιλοσοφική θεώρηση έως τον επιστημονικό κομμουνισμό. Αποτελεί απάντηση ενάντια στη θεώρηση του μαρξισμού ως «δόγμα» ή ως «μεσσιανική θεωρία». Ταυτόχρονα είναι μια καταγραφή της εξέλιξης της μαρξιστικής πολιτικής θεωρίας ως αντανάκλαση των υλικών συνθηκών της εποχής και επιστημονική τεκμηρίωση της δικτατορίας του προλεταριάτου. Το συγκεκριμένο βιβλίο αποτελεί και έναν καλό οδηγό για να έρθει κά-

ποιος σε μια πρώτη επαφή με το σύνολο του έργου των Μαρξ και Ένγκελς. Επίσης είναι διανθισμένο με πολλά αποσπάσματα που προέρχονται από έργα των Μαρξ και Ένγκελς που δεν έχουν εκδοθεί στα ελληνικά.

 

17ο Συνέδριο του ΚΚΕ. Ντοκουμέντα, έκδ. της ΚΕ του ΚΚΕ

Το 17ο Συνέδριο του ΚΚΕ πραγματοποιήθηκε το Φλεβάρη του 2005. Στην έκδοση των ντοκουμέντων του συνεδρίου περιλαμβάνονται: «Η Εισήγηση της ΚΕ προς το 17ο Συνέδριο», η τελική ομιλία της ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ Αλέκας Παπαρήγα, η «Απόφαση του Συνεδρίου για τα καθήκοντα του Κόμματος μέχρι το 18ο Συνέδριο», η «Απόφαση για την κατάσταση στο Διεθνές Κομμουνιστικό Κίνημα», περιλαμβάνονται επίσης οι «Θέσεις της ΚΕ» με τις οποίες έγινε ο προσυνεδριακός διάλογος και μια σειρά άλλα υλικά όπως ανακοινώσεις των επιτροπών του συνεδρίου και χαιρετιστήρια των κομμάτων και κινημάτων από άλλες χώρες.

Αυτή η έκδοση είναι απαραίτητο εφόδιο για κάθε νέο και νέα μέλος της ΚΝΕ, μαζί με το Πρόγραμμα του Κόμματος και την απόφαση του 9ου Συνεδρίου της ΚΝΕ προκειμένου να αναπτύσσει δράση μαχητική και συνειδητή.

 

ΙΕ της ΚΕ του ΚΚΕ, Ο σύγχρονος δεξιός οπορτουνισμός, εκδ. Σύγχρονη Εποχή

Το βιβλίο είναι συλλογή κειμένων από αφορούν την εμφάνιση του οπορτουνισμού, την ιδιότητά του να προσαρμόζεται ανάλογα με τις συνθήκες, να διατηρεί την αντεπαναστατική του ουσία και κατά συνέπεια να προκαλεί ζημιά στο εργατικό κίνημα. Περιλαμβάνει κείμενα πολεμικής απέναντι στη σημερινή γραμμή του οπορτουνισμού «περί ενότητας της αριστεράς». Αποκαλύπτει την αναπαλαιωμένη εμφανιζόμενη ως εκσυγχρονισμένη γραμμή του σύγχρονου οπορτουνισμού. Ακόμα η έκδοση περιέχει χρήσιμη ιστορική αναφορά στη δράση του οπορτουνισμού στη χώρα μας, και γεγονότα που αν και είναι σχετικά πρόσφατα είναι άγνωστα στη νέα γενιά, ιδιαίτερα στις μικρότερες ηλικίες. Επίσης το βιβλίο περιέχει αποσπάσματα από τα έργα του Λένιν ενάντια στον οπορτουνισμό.

 

ΕΓΚΩΜΙΟ ΣΤΟΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΗ

 

Όταν η καταπίεση αυξάνει

Πολλοί αποθαρρύνονται

Μα το δικό του κουράγιο μεγαλώνει.

 

Οργανώνει τον αγώνα του

Για τη δεκάρα από το μεροκάματο και για το τσάι

Και για την κρατική εξουσία.

Ρωτάει την ιδιοκτησία:

Από πού φτιάχτηκες;

Ρωτάει τις απόψεις:

Ποιον ωφελείτε;

 

Όπου τα πάντα καλύπτει η σιωπή

αυτός θα μιλήσει

Κι όπου η καταπίεση κυριαρχεί και για τη μοίρα γίνεται

κουβέντα

Αυτός θα πει τα πράγματα με τ' όνομά τους.

 

Όπου κάθεται στο τραπέζι

Κάθεται η δυσαρέσκεια στο τραπέζι

Το φαΐ γίνεται κακό

Και η κάμαρη στενή θα μας φαντάζει.

 

Προς τα κει που τον κυνηγάνε

Πηγαίνει η εξέγερση, κι απ' όπου αυτός καταδιωγμένος φεύγει

Μένει η αναταραχή.

 

Μπέρτολτ Μπρεχτ, 1938

Απόσπασμα από το ποίημα «Καντάτα στην επέτειο του θανάτου του Λένιν»

Από τη συλλογή Ποιήματα του Σβέντμποργκ

 

Ε. ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝΗΜΑΤΟΣ

 

«Αλλά ο αγώνας τάξης κατά τάξης

είναι αγώνας πολιτικός.»

Κ. Μαρξ

 

Γ. Μαυρίκου, Το εργατικό συνδικαλιστικό κίνημα, 1918-1948. Δυο γραμμές σε διαρκή αντιπαράθεση, εκδ. Σύγχρονη Εποχή

Το βιβλίο επιχειρεί μια ιστορική αναδρομή στην περίοδο 1918-1948, ώστε να καταδείξει ότι η διαπάλη που υπάρχει και σήμερα στις γραμμές του συνδικαλιστικού κινήματος δεν είναι καινούργια έχει ιστορικό χαρακτήρα.

Αφορά την αντιπαράθεση δύο γραμμών, εκείνης που επιδιώκει να ενσωματώσει πλήρως τους εργάτες και το κίνημά τους στα όρια της πολιτικής της άρχουσας τάξης και από την άλλη της συνεπούς ταξικής γραμμής που παλεύει για τη χειραφέτηση των εργατών, για την ταξική τους οργάνωση, για την κατανόηση της ιστορικής τους αποστολής, την κατάργηση της εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο.

Αποτελεί χρήσιμο εργαλείο για την κατανόηση του ιστορικού χαρακτήρα αυτής της διαπάλης στο εργατικό συνδικαλιστικό κίνημα, δίνοντας απάντηση στις κατηγορίες απέναντι στις ταξικές δυνάμεις για «διάσπαση» του συνδικαλιστικού κινήματος. Ταυτόχρονα δίνει σημαντικά στοιχεία για τη διαμόρφωση του εργατικού συνδικαλιστικού κινήματος στην Ελλάδα.

 

Α. Αμπατιέλου, Μια ζωή στον αγώνα με μετερίζι το ελληνικό καράβι, εκδ. Σύγχρονη Εποχή

Ο συγγραφέας στέλεχος του ΚΚΕ υπήρξε ηγέτης του διεθνούς και του ελληνικού ναυτεργατικού κινήματος. Και με την ιδιότητα αυτή συγκέντρωσε σε βιβλίο τις εμπειρίες μιας αγωνιστικής ζωής πενήντα και πλέον χρόνων. Άλλωστε, ο τίτλος του βιβλίου είναι πολύ ενδεικτικός.

Ο συγγραφέας δεν κάνει «κατήχηση», ούτε αυτοπροβάλλεται. Απλώς περιγράφει την ενεργό συμμετοχή του στον ασίγαστο ταξικό αγώνα από χώρα σε χώρα κι από λιμάνι σε λιμάνι, από εξορία σε εξορία κι από φυλακή σε φυλακή. Η γραφή του είναι λιτή και πηγαία, με τη γοητεία της αμεσότητας. Οι κρίσεις του για πρόσωπα και πράγματα δεν είναι ποτέ απόλυτες. Είναι όμως πάντα ακράδαντη η πίστη του στα κομμουνιστικά ιδανικά της κοινωνικής δικαιοσύνης.

 

Στ. Τσαμπή, Στο δρόμο του καθήκοντος και της τιμής, εκδ. Σύγχρονη Εποχή

Η αφορμή για τη συγγραφή αυτού του βιβλίου υπήρξε η εκδήλωση που πραγματοποίησε η Kομματική Oργάνωση Nαυτεργατών (ΚΟΝ) του KKE στις 25 Γενάρη 1998 στα πλαίσια των εκδηλώσεων των 80χρονων του KKE.

Η ιστορία της KON είναι συνυφασμένη με την ιστορία του συνδικαλιστικού και γενικότερα του ναυτεργατικού κινήματος. Γιατί η KON γεννήθηκε, αναπτύχθηκε και ατσαλώθηκε μέσα στην ανειρήνευτη ταξική πάλη με το εφοπλιστικό κεφάλαιο. Oγδόντα χρόνια τώρα είτε από θέσεις νομιμότητας ή παρανομίας κράτησε πάντα αταλάντευτα και ψηλά τη σημαία του αγώνα ενάντια στο ρεφορμισμό και την υποταγή, στάθηκε ανειρήνευτος πολέμιος της συμβιβαστικής τακτικής των ηγετών της Πανελλήνιας Nαυτικής Oμοσπονδίας.

Aπό την αρχή της ίδρυσης της KON κηρύχτηκε εναντίον της ιερός πόλεμος. Έσερναν μέλη της στα δικαστήρια, στις φυλακές, στα στρατοδικεία, στην εκτέλεση, με τη μοναδική κατηγορία ότι ήταν μέλη του KKE και δεν αποκήρυσσαν τις ιδέες τους. Για τη δίωξη των κομμουνιστών ναυτεργατών το κοσμοπολίτικο εφοπλιστικό κεφάλαιο επιστράτευσε το YEN, την Aσφάλεια, το Γενικό Eπιτελείο, τα προξενικά λιμεναρχεία και το αμερικανικό FBI και την Iντέλιντζες Σέρβις, τις αστυνομίες των λιμανιών της Eυρώπης, τις υπηρεσίες του NATO και τις φασιστικές αστυνομίες της Λατινικής Aμερικής.

 

Ρ. Ο. Μπόγερ - Χ. Μ. Μορέ, Η άγνωστη ιστορία του εργατικού κινήματος των ΗΠΑ, εκδ. Σύγχρονη Εποχή

Το βιβλίο περιέχει σημαντικά και «άγνωστα» στοιχεία για τη διαμόρφωση και δράση του εργατικού συνδικαλιστικού κινήματος των ΗΠΑ από τα μέσα του 19ου αιώνα και την περίοδο του εμφύλιου πολέμου (πόλεμος Βορείων - Νοτίων) μέχρι την εποχή των αντικομμουνιστικών διώξεων και του μακαθρισμού τη δεκαετία του 1950. Η ιστορία του εργατικού κινήματος των ΗΠΑ είναι ιστορία σκληρών ταξικών αγώνων, ιδεολογικοπολιτικής διαπάλης, αποφασιστικών επιθέσεων του αστικού κράτους με στόχο το χτύπημα και τη χειραγώγησή του. Το βιβλίο αυτό είναι καρπός της επιτυχημένης συνεργασίας του Ρίτσαρντ Ο. Μπόγερ που ανήκε στο συντακτικό δυναμικό του περιοδικού Νιου Γόρκερ και του Χέρμαν Μ. Μορέ ιστορικού ο οποίος κατείχε έδρα Ιστορίας στο Κολέγιο της Νέας Υόρκης με ειδικότητα την αμερικανική ιστορία.

 

Ε. Ζολά, Ζερμινάλ, εκδ. Ζαχαρόπουλος

Το έργο αυτό γράφτηκε στα τέλη του 19ου αιώνα. Έχει ως θέμα τις άθλιες συνθήκες ζωής των μεταλλωρύχων σε μια επαρχία της Γαλλίας, το καθημερινό μεροκάματο του τρόμου μέσα στις σκοτεινές γαλαρίες των ορυχείων καθώς και των αγώνων τους ενάντια στους καπιταλιστές εργοδότες. Περιγράφει πολύ γλαφυρά τις διεργασίες στη συνείδηση της εργατικής τάξης του 19ου αιώνα, τις συνθήκες διαμόρφωσης ταξικής συνείδησης, τη σκληρότητα της ταξικής πάλης. Το έργο δίνει αρκετά στοιχεία για τη διαμόρφωση της βιομηχανίας των ορυχείων μετάλλου στη Γαλλία, στοιχεία για τον καπιταλισμό της εποχής του. Καταγγέλλει την αδικία, την εκμετάλλευση και υμνεί την εργατική τάξη και τους αγώνες της.

 

ΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΤΟΥ ΕΡΓΑΤΗ

 

Εμείς οι εργάτες είμαστε που με τον ιδρώτα μας

ποτίζομε τη γη για να γεννά

καρπούς, λουλούδια τ' αγαθά του κόσμου ολόγυρά μας

φτωχή αλουλούδιαστη, άκαρπη, μονάχα η εργατιά.

Εμείς οι εργάτες είμαστε που με τον ιδρώτα μας

ζυμώνουμε του κόσμου το ψωμί

πιο δυνατά κι απ' τα σπαθιά τα χέρια τα δικά μας

και μ' όλο τ' αλυσόδεμα σκάφτουν και η γη πλουτεί

Στου κόσμου τους αδικητές το βίος σου εργάτη

Νόμοι στο τρώνε αδικητές χωρίς ντροπή.

Αγκαλιαστείτε αδέρφια, ορθοί!

Με μια καρδιά μια γνώμη

Δικαιοσύνη βρόντηξε και λάμψε Προκοπή!

 

Κωστής Παλαμάς

 

Ζ. ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟΣ ΕΠΙΚΑΙΡΟΣ ΚΑΙ ΑΝΑΓΚΑΙΟΣ

 

«Από τότε που αποφασίσαμε

να στηριχτούμε επιτέλους στις δικές μας δυνάμεις

και να οικοδομήσουμε μια όμορφη ζωή

Ο αγώνας και ο μόχθος δεν μας χάλασαν το κέφι...»

Μπ. Μπρεχτ

 

Β. Ι. Λένιν, Από τον Απρίλη στον Οκτώβρη. Κείμενα για την Οκτωβριανή Επανάσταση, εκδ. Σύγχρονη Εποχή

 

Το βιβλίο αυτό αποτελεί συλλογή με άρθρα, ομιλίες και έργα του Λένιν κατά την περίοδο προετοιμασίας της επανάστασης και τις πρώτες μέρες μετά τη νίκη της. Περιλαμβάνει λόγους που εκφωνήθηκαν στις επετείους της επαναστατικής νίκης. Έτσι στη συλλογή αυτή μπορούμε να έρθουμε σε επαφή με την ιστορία, της χρονικής περιόδου όπου τέθηκε στην ημερήσια διάταξη η σοσιαλιστική επανάσταση στη Ρωσία ως άμεσος πολιτικός στόχος και οδήγησε στο πρώτο σοσιαλιστικό κράτος στον κόσμο.

Είναι ένα σημαντικό έργο στα θέματα στρατηγικής και τακτικής στην πάλη για την κυριαρχία των δυνάμεων και μέσα στο μέτωπο των επαναστατημένων στην πάλη για το απαραίτητο ξεκαθάρισμα των λογαριασμών του επαναστατικού κόμματος με τον οπορτουνισμό.

 

Β. Ι. Λένιν, Τι είναι η σοβιετική εξουσία, εκδ. Προγκρές

Ας μιλήσει ο ίδιος ο Λένιν με απόσπασμα από μαγνητοφωνημένη ομιλία του που περιλαμβάνεται σε αυτή την έκδοση:

«Τι είναι η σοβιετική εξουσία; Πού βρίσκεται η ουσία της καινούργιας αυτής εξουσίας;...

Η ουσία της που τραβάει όλο και περισσότερο τους εργάτες κάθε χώρας, βρίσκεται στο ότι έτσι είτε αλλιώς το κράτος πριν το διοικούσαν οι πλούσιοι είτε οι καπιταλιστές, ενώ τώρα για πρώτη φορά διοικούν το κράτος, και μάλιστα σε μαζική κλίμακα οι τάξεις ακριβώς εκείνες που τις καταπίεζε ο καπιταλισμός...

Ξέρουμε ότι έχουμε ακόμα πολλές ελλείψεις στην οργάνωση της σοβιετικής εξουσίας. Η σοβιετική εξουσία δεν είναι καμιά μαγική ράβδος. Δεν εξαλείφει αμέσως τις ελλείψεις του παρελθόντος... Δίνει τη δυνατότητα να ορθωθούν εκείνοι που καταπιέζονταν και που παίρνουν μόνοι τους όλο και περισσότερο στα χέρια τους όλη τη διακυβέρνηση του κράτους, όλη τη διεύθυνση της οικονομίας, όλη τη διεύθυνση της παραγωγής.

Η σοβιετική εξουσία είναι ο δρόμος προς το σοσιαλισμό που τον βρήκαν οι μάζες των εργαζομένων και γι' αυτό είναι σωστός και γι' αυτό είναι ακατανίκητος.»

Στην έκδοση αυτή περιέχονται ανάμεσα σε άλλα «Τα καθήκοντα των ενώσεων της νεολαίας», απόσπασμα από το «Σχέδιο προγράμματος του ΚΚΡ(μπ)», απόσπασμα από τις «Θέσεις για το 2ο Συνέδριο της Κομμουνιστικής Διεθνούς - Η ουσία της δικτατορίας του προλεταριάτου και της σοβιετικής εξουσίας».

 

Ι. Β. Στάλιν, Οικονομικά προβλήματα του σοσιαλισμού στην ΕΣΣΔ, εκδ. Σύγχρονη Εποχή

Tο έργο του I. B. Στάλιν, Oικονομικά προβλήματα του σοσιαλισμού στην EΣΣΔ, περιλαμβάνει τις συνολικές παρατηρήσεις που διατύπωσε ο συγγραφέας κατά τη διαδικασία συγγραφής Eγχειριδίου της Πολιτικής Oικονομίας στην EΣΣΔ, στις αρχές της δεκαετίας του 1950.

Στο σύνολό του το έργο διατυπώνει τις απόψεις του συγγραφέα για σημαντικά θέματα της πολιτικής οικονομίας του σοσιαλισμού, συμπυκνώνει τις θεωρητικές προσεγγίσεις και το διάλογο που αναπτύχθηκε γύρω απ' αυτά, με κεντρικό ζήτημα ποιοι νόμοι και πώς δρουν στο επαναστατικό μεταβατικό πέρασμα από τον καπιταλισμό στον κομμουνισμό, δηλαδή κατά τη διάρκεια της σοσιαλιστικής οικοδόμησης.

 

Ι. Β. Στάλιν, Άπαντα, τόμ. 14ος, εκδ. Σύγχρονη Εποχή

Η έκδοση αυτή είναι παγκόσμια πρώτη τουλάχιστο για την ελληνική γλώσσα.

Η έκδοση των Απάντων του Στάλιν είχε σταματήσει ως αποτέλεσμα της σκληρής εσωκομματικής διαπάλης στο ΚΚΣΕ και στο διεθνές κομμουνιστικό κίνημα με ορόσημο το 20ό Συνέδριο του ΚΚΣΕ. Έκτοτε υπήρξε πολύ έντονος υποκειμενισμός στην ιστορία του κομμουνιστικού κινήματος. Πηγές της ιστορίας του όπως τα Άπαντα Στάλιν που περιλαμβάνουν και κομματικά ντοκουμέντα αντιμετωπίστηκαν ως μιάσματα.

Αυτός ο νέος τόμος της σειράς έχει την αξία του ως αυτοτελές βιβλίο.

Περιέχει τα έργα που έχουν γραφεί από τον Ιούλη του 1934 έως τον Απρίλη του 1941. Μια περίοδο σημαντική για τη Σοβιετική Ένωση δεδομένου ότι ήταν η περίοδος της πάλης στο εσωτερικό με μια σειρά προσπάθειες ανατροπής της σοβιετικής εξουσίας, η περίοδος των σημαντικών επιτυχιών της σοσιαλιστικής οικοδόμησης, η περίοδος που πυκνώνουν απειλητικά τα σύννεφα του πολέμου γύρω από την ΕΣΣΔ. Πολλά έχουν γραφεί και ειπωθεί γι' αυτή την περίοδο. Η πολιτική των μπολσεβίκων και προσωπικά του Στάλιν αυτή την περίοδο έχει μπει στο στόχαστρο σφοδρής αντικομμουνιστικής επίθεσης από διάφορους αστούς και οπορτουνιστές.

Τα κείμενα που παρουσιάζονται στο 14ο τόμο των Απάντων του Ι.Β. Στάλιν, αλλά και στους επόμενους που θα ακολουθήσουν συμβάλλουν στην αποκατάσταση της ιστορικής αλήθειας για τη συγκεκριμένη περίοδο σχετικά με την οικοδόμηση του σοσιαλισμού στην ΕΣΣΔ, στο ρόλο και τη δράση του Ι. Β. Στάλιν ως Γενικού Γραμματέα της ΚΕ του Πανενωσιακού Κομμουνιστικού Κόμματος των μπολσεβίκων στην ΕΣΣΔ.

 

Λ. Μάρτενς, Μια άλλη ματιά στον Στάλιν, εκδ. Σύγχρονη Εποχή

Το βιβλίο αυτό έχει πολλά στοιχεία για τη ζωή, τη δράση και την προσφορά του Ι. Β. Στάλιν μέσα από την οποία μπορούμε να δούμε και τις φάσεις εξέλιξης της ταξικής πάλης στην ΕΣΣΔ γύρω από τα ζητήματα της σοσιαλιστικής οικοδόμησης. Όπως διατυπώνεται και στον πρόλογο του εκδοτικού παρά το γεγονός ότι χρειάζεται κριτική ματιά σε σχέση με απόψεις και θέσεις του συγγραφέα, παρόλα αυτά τα σημαντικά ιστορικά στοιχεία που περιέχει αποτελούν όπλο ενάντια στο ξαναγράψιμο της ιστορίας, όπλο ενάντια στη συκοφάντηση του κομμουνιστικού κινήματος και των ηγετών του.

 

ΚΕ του ΚΚΕ, Εκτιμήσεις και Προβληματισμοί για τους Παράγοντες που καθόρισαν την Ανατροπή του Σοσιαλιστικού Συστήματος στην Ευρώπη. Η Αναγκαιότητα και Επικαιρότητα του Σοσιαλισμού. (Υλικά της Πανελλαδικής Συνδιάσκεψης, 15-16.7.1995), έκδ. της ΚΕ του ΚΚΕ

Αυτή η έκδοση περιέχει τα υλικά της Πανελλαδικής Συνδιάσκεψης του ΚΚΕ που πραγματοποιήθηκε στις 15-16 Ιούλη 1995. Όπως αναφέρεται στον πρόλογο τα δύο κείμενα που περιέχονται στην έκδοση ψηφίστηκαν από την Πανελλαδική Συνδιάσκεψη, ως κείμενα βάση για να συνεχιστεί η διερεύνηση και συζήτηση για τα αίτια της ανατροπής του σοσιαλιστικού συστήματος στην Ευρώπη. Δέκα χρόνια και πλέον μετά την Πανελλαδική Συνδιάσκεψη θεμελιακές θέσεις του ΚΚΕ επαληθεύτηκαν και από άλλους ερευνητές αλλά και την ίδια τη ζωή.

 

Αλ. Παπαρήγα, Σοσιαλισμός, απόλυτα αναγκαίος και επίκαιρος, εκδ. Σύγχρονη Εποχή

Η μικρή αυτή μπροσούρα περιέχει την ομιλία της ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ σε εκδήλωση της Σπουδάζουσας Ιωαννίνων της ΚΝΕ. Η ομιλήτρια τονίζει την αναγκαιότητα του σοσιαλισμού παρά την προσωρινή του ήττα, διαμέσου επίκαιρων και θεωρητικών ζητημάτων, αποτιμώντας την προσφορά του σοσιαλισμού αλλά και διακρίνοντας τη διαφορά από τον καπιταλισμό.

 

Ιδεολογική Επιτροπή του ΚΣ της ΚΝΕ, Σοσιαλισμός, επίκαιρος για τις σύγχρονες ανάγκες και τα δικαιώματα της νεολαίας, έκδ. του ΚΣ της ΚΝΕ

Μέσα από τα πολλά παραδείγματα των δικαιωμάτων των εργαζομένων, της νεολαίας και της ανωτερότητας του σοσιαλιστικού συστήματος γίνεται φανερό πως και σήμερα η τεχνολογία και το επίπεδο ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων μπορούν να καλύψουν αυτές και ακόμα περισσότερες ανάγκες. Αλλά απαραίτητη προϋπόθεση είναι να υπάρξει άλλο κοινωνικοοικονομικό σύστημα, το κομμουνιστικό με πρώτη ατελή βαθμίδα το σοσιαλισμό. Είναι ιδιαίτερα χρήσιμο στους νέους και τις νέες, σε αυτούς που δε γνώρισαν τα επιτεύγματα του σοσιαλισμού που τόσο πολύ συκοφαντήθηκαν, αμαυρώθηκαν, εξαλείφθηκαν από την ιστορική μνήμη. Γιατί στο σοσιαλισμό φόρτωσαν τις καταστροφές της αντεπανάστασης.

Είναι χρήσιμο να γνωρίζει και να ερευνήσει κάποιος πώς ο σοσιαλισμός αντιμετώπιζε τα κοινωνικά προβλήματα. Το βιβλίο αποτελεί αφετηρία να ψάξουν ακόμα περισσότερο για να μάθουν οι νέοι που μεγάλωσαν μετά τις ανατροπές, καθώς μέσα στις σελίδες του θα μάθουν πως ο σοσιαλισμός έλυνε ακόμα και απλά προβλήματα όπως, π.χ., της γενικευμένης οικιστικής θέρμανσης μέσω κεντρικού συστήματος θέρμανσης και παροχής ζεστού νερού δωρεάν χρήσης ή με συμβολικό και σταθερό αντίτιμο.

Άλλες κοινωνικές κατακτήσεις ήταν η εξάλειψη της ανεργίας, οι διακοπές, οι άδειες και οι ημέρες ανάπαυσης για όλους, η καθολική δημόσια και δωρεάν μόρφωση. Ο ελεύθερος χρόνος με πρόνοια για δημιουργικές ψυχαγωγικές, καλλιτεχνικές, φυσιολατρικές και άλλες πολιτιστικές δραστηριότητες. Οι σοσιαλιστικές χώρες ήταν οι πρώτες που νομοθέτησαν για την προστασία του περιβάλλοντος, ακριβώς γιατί τα δάση, τα ποτάμια, τα βουνά ήταν λαϊκή - κοινωνική ιδιοκτησία.

 

Ιδεολογική Επιτροπή της ΚΕ του ΚΚΕ, Ο αντικομμουνισμός χθες και σήμερα, εκδ. Σύγχρονη Εποχή

Αυτή η έκδοση της Ιδεολογικής Επιτροπής της ΚΕ απευθύνεται πρώτα απ' όλα στους νέους και τις νέες. Εξετάζεται ο αντικομμουνισμός ως ιδεολογία και πολιτική της άρχουσας τάξης την περίοδο του ιμπεριαλισμού. Γίνεται προσπάθεια να απαντηθούν μια σειρά αντικομμουνιστικές απόψεις και ιστορικές διαστρεβλώσεις.

Ειδική αναφορά γίνεται στην ιστορία και τις εκφράσεις του αντικομμουνισμού στην Ελλάδα, στο ρόλο του οπορτουνισμού στην αντικομμουνιστική εκστρατεία, στις τελευταίες εξελίξεις που σηματοδοτεί το Αντικομμουνιστικό Μνημόνιο του Συμβουλίου της Ευρώπης και η γενικότερη ένταση της αντικομμουνιστικής εκστρατείας.

 

Το σύνταγμα και το πολιτικό σύστημα της Δημοκρατίας της Κούβας, εκδ. Σύγχρονη Εποχή

Η Κούβα δεν έπαψε ποτέ μετά τη νίκη της επανάστασης το 1959 να βρίσκεται στο στόχαστρο του αμερικανικού ιμπεριαλισμού. Επεμβάσεις, δολιοφθορές, βιολογικός πόλεμος, εμπάργκο, δημιουργία αντιφρονούντων, τα πάντα έχουν χρησιμοποιηθεί για την ανατροπή του σοσιαλισμού στην Κούβα. Ο αμερικανικός και ο ευρωπαϊκός ιμπεριαλισμός συμπορεύονται σε μια εκστρατεία πολιτικής απομόνωσης της Κούβας με πρόσχημα την παραβίαση των «ανθρωπίνων δικαιωμάτων».

Η έκδοση αυτή ενημερώνει με ντοκουμέντα για τον ταξικό χαρακτήρα της δημοκρατίας στην Κούβα. Το ίδιο το Σύνταγμα αλλά και ο εκλογικός νόμος που δημοσιεύονται σ' αυτή την έκδοση δίνουν τη δυνατότητα στον αναγνώστη να διαμορφώσει άποψη για τη λειτουργία της Λαϊκής Εξουσίας και της κατοχύρωσής της από το Σύνταγμα της χώρας.

 

Ν. Οστρόφσκι, Πώς δενότανε τ' ατσάλι, εκδ. Σύγχρονη Εποχή

«Tο πιο ακριβό στον άνθρωπο είναι η ζωή. Aυτή του δίνεται μια φορά και πρέπει να τη ζήσει κανείς έτσι που να μη τον βασανίζει ο πόνος για τα χρόνια που τα 'ζησε άσκοπα, για να μην τον καίει η ντροπή για το πρόστυχο και το τιποτένιο παρελθόν και να μπορέσει πεθαίνοντας να πει: Όλη μου τη ζωή, όλες μου τις δυνάμεις τις έδωσα στο πιο ωραίο ιδανικό του κόσμου -στον αγώνα για την απελευθέρωση της ανθρωπότητας.»

Έτσι όπως ο ίδιος γράφει, έζησε τη ζωή του ο Nικολάι Oστρόφσκι. Έγινε σύμβολο ηρωισμού και ακλόνητης πίστης στα ιδανικά της λευτεριάς και της δικαιοσύνης, αγαπήθηκε απ' όλο τον κόσμο και πέρασε στην αθανασία.

O ήρωάς του, ο Πάβελ Kορτσάγκιν, προσωποποιεί τα καλύτερα χαρακτηριστικά γνωρίσματα της γενιάς που πραγματοποίησε τη Mεγάλη Oκτωβριανή Σοσιαλιστική Eπανάσταση στη Pωσία. H μοίρα του ήταν και μοίρα του συγγραφέα, που καρφωμένος στο κρεβάτι συνέχισε μέχρι την τελευταία του πνοή να υπηρετεί το κόμμα και το λαό.

Tο βιβλίο του Nικολάι Oστρόφσκι Πώς δενότανε τ' ατσάλι είναι το χρονικό μιας εποχής, σελίδες απ' την ιστορία ενός λαού, αφιέρωμα στους απλούς ανθρώπους, εργάτες και αγρότες, που άλλαξαν την όψη του κόσμου κι άνοιξαν το δρόμο για το φωτεινό μέλλον ολόκληρης της ανθρωπότητας.

 

Τζ. Ριντ, Δέκα μέρες που συγκλόνισαν τον κόσμο, εκδ. Σύγχρονη Εποχή

Tο βιβλίο Δέκα μέρες που συγκλόνισαν τον κόσμο είναι ένα ιστορικό ντοκουμέντο, το ζωντανό χρονικό της πιο μεγάλης, της πιο κοσμογονικής κοινωνικής επανάστασης όλων των εποχών: της Oκτωβριανής Σοσιαλιστικής Eπανάστασης του ρώσικου προλεταριάτου έτσι όπως το έζησε ο κομμουνιστής Αμερικανός δημοσιογράφος Τζον Ριντ. Το βιβλίο δεν πρέπει να αντιμετωπιστεί σαν η ιστορία της Οκτωβριανής Επανάστασης, άλλωστε γράφτηκε σε σύντομο χρονικό διάστημα μετά τη διεξαγωγή της, γεγονός που δικαιολογεί τις τυχόν ανακρίβειες ή υποκειμενικές κρίσεις του συγγραφέα. Παρόλα αυτά έχει αξία από τη σκοπιά της παρακολούθησης ημέρα την ημέρα αυτών των ιστορικών στιγμών για το ρώσικο και το παγκόσμιο προλεταριάτο.

 

ΕΓΚΩΜΙΟ ΣΤΟΝ ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΜΟ

 

Είναι λογικός, καθένας τον καταλαβαίνει. Είν' εύκολος.

Μια και δεν είσαι εκμεταλλευτής, μπορείς να τον συλλάβεις.

Είναι καλός για σένα, μάθαινε γι' αυτόν.

Οι ηλίθιοι ηλίθιο τον αποκαλούνε, και οι βρομεροί τον λένε βρομερό.

Αυτός είναι ενάντια στη βρομιά και την ηλιθιότητα.

Οι εκμεταλλευτές έγκλημα τον ονοματίζουν.

Αλλά εμείς ξέρουμε:

Είναι το τέλος κάθε εγκλήματος.

Δεν είναι η παραφροσύνη, μα

Το τέλος της παραφροσύνης.

Δεν είναι το χάος

Μα η τάξη.

Είναι το απλό

Που είναι δύσκολο να γίνει.

 

Μπέρτολτ Μπρεχτ, 1931

Από το θεατρικό έργο Η Μάνα

 

ΜΑ ΤΟ ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΟ ΤΟ ΠΑΛΙΟ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΝΑ ΝΙΚΗΣΕΙ

 

Μα το καινούργιο το παλιό χρειάζεται να νικήσει

Αλλιώτικα τα κύματα του Ρήνου πάντοτε είναι

Και με την πάλη εμείς μια Γερμανία θα έχουμε αποκτήσει

Που και καινούργια και κάτι το αλλιώτικο θα είναι.

 

Μπέρτολτ Μπρεχτ, 1952

 

ΣΤ. ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΚΚΕ ΣΤΟΝ ΑΓΩΝΑ ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΤΟΝ ΙΜΠΕΡΙΑΛΙΣΜΟ, ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ

 

«Το ατσάλι δένεται στη δυνατή φωτιά και στο μεγάλο ψύχος

έτσι ατσαλώθηκε και η δική μας γενιά και έμαθε να μην παραδίδεται.»

Νικολάι Οστρόφσκι

 

Τμήμα Ιστορίας της ΚΕ του ΚΚΕ, Δοκίμιο ιστορίας του ΚΚΕ 1918-1949, τόμ. Α΄

Το να γραφεί η ιστορία του ΚΚΕ δεν είναι εύκολο εγχείρημα όταν για τους μαρξιστές - λενινιστές η ιστορία δεν αποτελεί καταγραφή γεγονότων αλλά αποτίμηση ιστορικών συμπερασμάτων κρίσιμων για την πάλη του κομμουνιστικού κινήματος για το τώρα και το μέλλον. Γι' αυτόν το λόγο αυτό το συλλογικό έργο του Τμήματος Ιστορίας της ΚΕ όπου γίνεται προσπάθεια καταγραφής της ιστορίας του ΚΚΕ από την ίδρυσή του μέχρι το τέλος του Εμφύλιου ονομάστηκε «δοκίμιο». Όχι μόνο γιατί δεν καλύπτει όλη την ιστορική πορεία του ΚΚΕ, αλλά γιατί αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο βαθύτερης μελέτης μιας σειράς γεγονότων, ιδιαίτερα της δεκαετίας του 1940 κατά την οποία το ΚΚΕ εκ των πραγμάτων βρέθηκε σε συνθήκες αναμέτρησης με τον ταξικό αντίπαλο για το «ποιος-ποιον», για την εξουσία.

Η μελέτη του αποτελεί σημαντικό όρο για την ταξική προσέγγιση τη ιστορίας αυτής της περιόδου και για τον εξοπλισμό ενάντια στη μεθοδευμένη διαστρέβλωση που γίνεται από την άρχουσα τάξη.

 

Συλλογικό, Η τρίχρονη εποποιία του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας (1946-1949), εκδ. Σύγχρονη Εποχή - Ριζοσπάστης

O Δημοκρατικός Στρατός Eλλάδας κατασυκοφαντήθηκε από τις κάθε είδους δυνάμεις της χώρας μας. Aπαιτήθηκαν πολύχρονοι αγώνες του λαϊκού και κομμουνιστικού κινήματος για να αντιμετωπιστούν η αποσιώπηση, η παραπληροφόρηση, το ψεύδος και να αποκατασταθεί στις συνειδήσεις ο ρόλος του ηρωικού ΔΣE. Για να κατανοηθεί ότι ο τρίχρονος αγώνας του λαού μας δεν ήταν απλά ένας δίκαιος αγώνας, αλλά η κορύφωση της ταξικής πάλη στην Ελλάδα τον 20ό αιώνα, ήταν αγώνας αντιιμπεριαλιστικός και ταυτόχρονα διεθνιστικός.

H έκδοση αυτή αποτελεί μια πρώτη συλλογική προσπάθεια καταγραφής - ιστορικής διερεύνησης - ερμηνείας των γεγονότων εκείνης της περιόδου. Για το σκοπό αυτό μελετήθηκε και αξιοποιήθηκε ένα μεγάλο μέρος αρχειακού υλικού, καθώς και άλλες πηγές (έγγραφες μαρτυρίες, δοκίμια, δημοσιεύσεις κλπ.). Aρκετά από τα ντοκουμέντα που περιέχονται στην έκδοση βλέπουν για πρώτη φορά το φως της δημοσιότητας.

Είναι αφιερωμένη στα 80χρονα του KKE δεν αποσκοπεί να θεωρηθεί ως η συνολική και τελική καταγραφή της τρίχρονης εποποιίας του ΔΣE. Φιλοδοξεί όμως να συμβάλει στην αποκατάσταση της ιστορικής αλήθειας. Να αποκαλύψει τα αληθινά αίτια του Εμφύλιου πολέμου, που ήταν η θέληση της αστικής τάξης σε συμμαχία με τον αγγλοαμερικανικό ιμπεριαλισμό να τσακίσει κάθε πνεύμα αντίστασης, κάθε προσπάθεια δικαίωσης του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα για λογαριασμό των λαϊκών δυνάμεων. Το βιβλίο φιλοδοξεί να φωτίσει τις υψηλές αξίες και τα ιδανικά που φλόγισαν τις καρδιές των αγωνιστών του ΔΣE και τους σκοπούς του ηρωικού αγώνα τους, που παραμένουν ανεκπλήρωτοι και επίκαιροι σήμερα παρά ποτέ. Nα αποτίσει ελάχιστο φόρο τιμής σε όσους έδωσαν τη ζωή τους στον ηρωικό αυτό αγώνα.

 

Ν. Κυρίτση, Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδας. Βασικοί σταθμοί του αγώνα, εκδ. Σύγχρονη Εποχή

Το βιβλίο αυτό αποτελεί μια σημαντική μελέτη του Κέντρου Μαρξιστικών Ερευνών. Περιέχει σημαντικά στοιχεία για την τρομοκρατία που ακολούθησε τη Συνθήκη της Βάρκιζας, για τις δυνάμεις που ανάπτυξε ο αγγλικός ιμπεριαλισμός για να χτυπήσει το ΕΑΜικό λαϊκό κίνημα.

Περιγράφονται όλοι οι βασικοί σταθμοί μέχρι την έναρξη του αγώνα του ΔΣΕ. Αυτή η μελέτη περιέχει πολλά στοιχεία για τη λαϊκή εξουσία στις ελεύθερες περιοχές, για το στρατηγικό ελιγμό του ΔΣΕ (Αύγουστος 1948), για τη νικηφόρα επιχείρηση στο μέτωπο Βίτσι, Μάλι-Μάδι (Φθινόπωρο 1948) και την τελευταία μάχη στο Βίτσι και την τελευταία επιχείρηση στο Γράμμο (Αύγουστος 1949). Επίσης περιέχονται στοιχεία για την κατάρτιση των 3.335 απόφοιτων στρατιωτικών σχολών του ΔΣΕ.

 

Στ. Παπαγεωργάκης, Η Ικαρία στη θύελλα, εκδ. Σύγχρονη Εποχή

Η Κυβέρνηση, μετά την ήττα του ΔΣΕ, είχε καταργήσει το στρατιωτικό νόμο σε όλη την Ελλάδα, εξακολουθούσε να τον έχει σε ισχύ μόνο στην Ικαρία και την Κρήτη.

Μάζεψε απ' όλη την περιοχή του Αιγαίου χωροφύλακες, τους συγκρότησε σε αποσπάσματα και τους έστειλε στην Ικαρία σχεδιάζοντας μια εκκαθαριστική επιχείρηση εξόντωσης εννιά παράνομων αγωνιστών.

Το βιβλίο αυτό εξιστορεί τους ηρωικούς άθλους των παράνομων Ικαριωτών και των συντρόφων τους εξόριστων που είχαν δραπετεύσει και είχαν ενταχθεί στις γραμμές του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας, στα τμήματα της Ικαρίας.

Η δραπέτευση των παράνομων από την Ικαρία, που φύλαγαν από στεριά και θάλασσα τόσες δυνάμεις, μοιάζει με μύθο. Είναι, όμως, μια πραγματικότητα. Οι παράνομοι χρησιμοποίησαν όχι τα φανταστικά φτερά του Δαίδαλου, αλλά τα υπαρκτά στη ζωή πλεούμενα.

 

Ο. Μακρή, Ο ΕΛΑΣ της Αθήνας, εκδ. Σύγχρονη Εποχή

Καταγράφει τη δράση του ΕΛΑΣ στην Αθήνα από τις πρώτες αψιμαχίες, μέχρι την απελευθέρωση και στη συνέχεια τις μάχες με τους Άγγλους εισβολείς το Δεκέμβρη του 1944. Μέσα από τις σελίδες του βιβλίου πέρα από τα ιστορικά στοιχεία θα έρθουμε σε επαφή με μία άλλη Αθήνα αυτή του ένοπλου αγώνα στις εργατογειτονιές, για να κρατηθούν λεύτερες από τους ναζί κατακτητές και τους συνθηκολογημένους μηχανισμούς του ελληνικού αστικού κράτους που συνέχισαν τη λειτουργία τους σε συνεργασία με τους κατακτητές.

Δρόμοι και ταπεινά σπίτια σε Καλλιθέα, Ζωγράφου, Καισαριανή, Ν. Ιωνία και σ' όλη την Αθήνα έγιναν φρούρια και ορμητήρια του αγώνα. Στα στενά δρομάκια της Πλάκας ο λαός με κάθε μέσο προσπαθούσε να αντιμετωπίσει τα αγγλικά τανκς. Όλη αυτή η άγνωστη ιστορία της Αθήνας, που δε διδάσκεται στο αστικό σχολείο μπορούμε να τη γνωρίσουμε και να τη διαδώσουμε.

 

Ν. Τερζόγλου, Η στρατιωτική εκπαίδευση στελεχών στο Δημοκρατικό Στρατό Ελλάδας, εκδ. Σύγχρονη Εποχή

Είναι μια προσπάθεια συμβολής στη μελέτη της ιστορίας του λαϊκού στρατού, του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας. Ο χαρακτήρας και ο σκοπός του ΔΣΕ συκοφαντήθηκαν από ταξικούς αντίπαλους και από αποστάτες του λαϊκού κινήματος.

Το βιβλίο αυτό είναι χρήσιμο και από μια άποψη πρωτότυπο. Τεκμηριώνει με επιχειρήματα και υλικά από την περίοδο 1946-1949 ότι ο ΔΣΕ ήταν λαϊκός στρατός, οργανωμένος με διοικήσεις, από την ομάδα μέχρι το Γενικό Αρχηγείο. Δρούσε με επεξεργασμένα σχέδια επιχειρήσεων, με διαταγές σε όλη την πυραμίδα της ιεραρχίας. Εννοείται ότι χωρίς στρατιωτικά στελέχη δεν μπορούσαν να γίνουν αυτές οι επιχειρήσεις. Ο λαογέννητος στρατός έπρεπε να έχει διοικητές και στελέχη όλων των βαθμίδων, που να ανταποκρίνονται στο χαρακτήρα του ως στρατού. Έτσι, μέσα στο καμίνι του σκληρού αγώνα, δημιουργήθηκαν οι σχολές εκπαίδευσης αξιωματικών και κατάρτισης διαφόρων ειδικοτήτων, κυρίως του πεζικού.

Στο βιβλίο περιγράφεται όλη η πορεία και ιστορία της Σχολής Αξιωματικών Γενικού Αρχηγείου και των άλλων σχολών εκπαίδευσης. Τα στρατιωτικά στελέχη που εκπαιδεύτηκαν στις σχολές του ΔΣΕ με την ηρωική προσφορά τους ξεσκέπασαν τη συκοφαντία ότι δήθεν ο αγώνας του ΔΣΕ ήταν οργανωμένος και καθοδηγούμενος από ξένες δυνάμεις (Βούλγαρους - Ρώσους κλπ.).

Η γνώση της ιστορικής αλήθειας ενεργά θα βοηθήσει τις νέες γενιές της Ελλάδας στην πάλη τους ενάντια στο σύγχρονο ιμπεριαλισμό, για τη λαϊκή εξουσία και λαϊκή ευημερία.

 

Τρ. Γεροζήση, Επίλεκτο απόσπασμα 1ης Μεραρχίας ΔΣΕ, Φλωράκη - Μπελογιάννη - Παπαγεωργίου (Αύγουστος - Σεπτέμβρης 1949), εκδ. Σύγχρονη Εποχή

Η «κάθοδος» του Επίλεκτου αποσπάσματος της 1ης Μεραρχίας του ΔΣΕ τον Αύγουστο - Σεπτέμβρη του 1949, στο χώρο των Αγράφων, ιδιαίτερα στο χώρο μεταξύ Καρδίτσας - Καρπενησίου πραγματοποιήθηκε ακριβώς τη στιγμή που οι κύριες δυνάμεις του ΔΣΕ, κυκλωμένες και κάτω από την εχθρική υπεροπλία υποχώρησαν προς τις λαϊκές δημοκρατίες. Και όμως σ' αυτές τις δύσκολές συνθήκες το απόσπασμα δίνοντας καθημερινά μάχες κατάφερε να φέρει σε πέρας την αποστολή του.

Απέναντι στο σύγχρονο στρατό που είχε να αντιμετωπίσει το Απόσπασμα, το μόνο στο οποίο υπερτερούσε ήταν η βαθιά πίστη στο δίκιο του Αγώνα, από όπου πήγαζε αυτό το αδάμαστο, το υπέροχο ηθικό, που χαρακτήριζε τους μαχητές του.

Πραγματοποιήθηκε αυτό που στρατιωτικά φαινόταν ακατόρθωτο. Στους προλόγους αυτής της έκδοσης οι σύγχρονοι στρατιωτικοί ειδικοί τονίζουν την κατάλληλη ηθική προπαρασκευή του αποσπάσματος από τους ηγέτες του που ούτε για μια στιγμή δεν απόκρυψαν τους κινδύνους που είχαν να αντιμετωπίσουν.

 

Δ. Σέρβου, Παράνομες χειρόγραφες εφημερίδες απ' τις φυλακές και τις εξορίες, εκδ. Σύγχρονη Εποχή

H έκδοση αυτή αποτελεί τιμή για τον κρατούμενο-εξόριστο που μέσα σε αντίξοες συνθήκες κατάφερνε να κρατά ελεύθερη τη σκέψη του, να «εκδίδει» εφημερίδα που να ενημερώνει, να διαφωτίζει, να ατσαλώνει το φρόνημα, να ψυχαγωγεί, να μορφώνει. Για πρώτη φορά γίνεται μια συστηματική προσπάθεια ανάδειξης της έκδοσης των παράνομων χειρόγραφων εφημερίδων που γράφονταν από πολιτικούς εξόριστους και φυλακισμένους και κυκλοφορούσαν μέσα στις φυλακές και τις εξορίες. Μέσα από τις σελίδες του λευκώματος ερχόμαστε σε επαφή με πολλές δεκάδες παράνομες χειρόγραφες εφημερίδες που γράφτηκαν και κυκλοφόρησαν σχεδόν σε όλα τα μέρη της χώρας όπου λειτούργησαν φυλακές, εξορίες και στρατόπεδα συγκέντρωσης. Εφημερίδες που είχαν στόχο ακόμα και σε αυτές τις δύσκολες συνθήκες να ενημερώσουν, να καθοδηγήσουν, να ατσαλώσουν ιδεολογικά τους δεσμώτες κομμουνιστές, αλλά ακόμα και να σατιρίσουν.

 

ΣΤΟ ΚΚΕ

 

Ω σύντροφοι, σύντροφοι,

το πιο τρανό τραγούδι που έμαθα

το πιο πλατύ τραγούδι που έπραξα

το πιο βαθύ τραγούδι που τραγούδησα

ήταν αυτό που τραγουδάω και τώρα

αυτό που τραγουδάμε όλοι μαζί:

ΠΡΟΛΕΤΑΡΙΟΙ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΕΝΩΘΕΙΤΕ!!

ΠΡΟΛΕΤΑΡΙΟΙ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΕΝΩΘΕΙΤΕ!!

Γιάννης Ρίτσος

Από τη συλλογή Τα συντροφικά τραγούδια

 

Ζ. ΝΕΟΛΑΙΑ ΚΑΙ ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑ

 

«Είμαστε το κόμμα του μέλλοντος και το μέλλον ανήκει στη νεολαία.

Είμαστε το κόμμα των καινοτόμων και η νεολαία ακολουθεί πάντα

με ενθουσιασμό τους καινοτόμους.»

Φρ. Ένγκελς

 

Κ. Μαρξ - Φρ. Ένγκελς, Για τη Νεολαία, εκδ. Οδηγητής

Η συλλογή αυτή περιέχει αποσπάσματα από έργα, επιστολές, άρθρα, άλλα κείμενα και ομιλίες των Μαρξ και Ένγκελς. Χωρίζεται σε τέσσερα μέρη:

Η κατάσταση της νεολαίας στην καπιταλιστική κοινωνία. Η πάλη για τα δικαιώματα της νέας γενιάς.

Ο ρόλος της νεολαίας στην κοινωνικοπολιτική ζωή και την ταξική πάλη.

Η εκπαίδευση και διαπαιδαγώγηση της νεολαίας.

Παράρτημα: Αναμνήσεις για τους Μαρξ και Ένγκελς.

 

Ντοκουμέντα του 9ου Συνεδρίου της ΚΝΕ

Η έκδοση περιλαμβάνει τα ντοκουμέντα του 9ου Συνεδρίου της ΚΝΕ που πραγματοποιήθηκε στις 12-14 του Μάη 2006. Στα ντοκουμέντα περιλαμβάνονται:

Η εισήγηση και το κλείσιμο του απερχόμενου ΚΣ, η Απόφαση του Συνεδρίου. Επίσης η έκδοση περιλαμβάνει την ομιλία της ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ Αλέκας Παπαρήγα στο 9ο Συνέδριο και τις Θέσεις του απερχόμενου ΚΣ που δημοσιεύτηκαν το Γενάρη του 2006.

 

Χ. Τζιντζιλώνη, ΟΚΝΕ, 1922-1943 - Λενινιστικό μαχητικό σχολείο των νέων, εκδ. Σύγχρονη Εποχή

Βιβλίο πλούσιο σε στοιχεία από τη δράση της ΟΚΝΕ από τα οποία βγαίνουν πολλά συμπεράσματα για την ανάγκη πρωτοπόρας δράσης σε όλους τους τομείς της ζωής της νεολαίας. Εξαιρετικά διδακτικό το βιβλίο για τους δρόμους που μπορούμε να βρίσκουμε για παρέμβαση στη νεολαία.

Ενδεικτικό των τεράστιων δυνατοτήτων που υπάρχουν είναι το παράδειγμα της πρωτοβουλίας της ΟΚΝΕ για έκδοση αθλητικής εφημερίδας στη δεκαετία του 1920 σε τιράζ 20.000 φύλλων. Αυτός ο άθλος πραγματοποιήθηκε με υπεύθυνο έκδοσης (αλλά και αθλητισμού) σύντροφο που δεν είχε άμεση σχέση με τον αθλητισμό, αλλά είχε το μεράκι που φέρνει η συνειδητή δράση και ευθύνη απέναντι στην οργάνωση. Μέσα από τις σελίδες του βιβλίου παρελαύνουν ηρωικές μορφές ΟΚΝιτών μετέπειτα στελεχών του ΚΚΕ, τονίζεται η αξία της διαπαιδαγωγητικής δουλειάς ακριβώς σ' αυτή την κατεύθυνση που δίνεται και στον τίτλο του βιβλίου.

 

Α. Παρτσαλίδου, Αναμνήσεις από τη ζωή της ΟΚΝΕ, εκδ. Σύγχρονη Εποχή

Αναμνήσεις... από τις καθημερινές στιγμές της ζωής της ΟΚΝΕ, αναμνήσεις που αποτυπώνουν τα γεγονότα της περιόδου 1926-1936 τον Πειθαρχικό Ουλαμό του Καλπακίου όπου στέλνονταν επί Βενιζέλου οι κομμουνιστές φαντάροι. Αναφέρεται στις διώξεις, στις φυλακίσεις, και εξορίες των κομμουνιστών. Αποτυπώνεται η μαζική δουλειά των νεολαίων κομμουνιστών που σε πολύ δύσκολους καιρούς κυνηγητού και εξορίας έκαναν θαύματα.

Διάχυτη είναι η ατμόσφαιρα των εκδρομών, των παράνομων συνεδριάσεων, των ιδεολογικών μαθημάτων, αλλά και άλλων περιστατικών της καθημερινότητας όπως οι συνθήκες πείνας, οι παρεξηγήσεις, οι διαπληκτισμοί.

 

Θ. Λιακόπουλου, Ο Αγώνας θέλει κέφι, εκδ. Σύγχρονη Εποχή

Φύσει αισιόδοξοι οι κομμουνιστές, με μια αισιοδοξία που πηγάζει από την πίστη σ' ένα καλύτερο κόσμο... «Η πιο όμορφη θάλασσα είναι αυτή που δεν την αρμενίσαμε ακόμα» έγραφε ο κομμουνιστής ποιητής Ν. Χικμέτ από τη φυλακή. Έτσι ο αγώνας θέλει κέφι, πολύ περισσότερο όταν αφορά νέους ανθρώπους.

Όπως αναφέρει και ο συγγραφέας το βιβλίο του θέλει να δείξει ότι οι αγωνιστές, οι κομμουνιστές και στις πιο άγριες, στις πιο δύσκολές και επικίνδυνες συνθήκες, μα και στις λιγότερο σκληρές, στις καθημερινές, στις νόμιμες μπορούν να αντιμετωπίζουν τις καταστάσεις με αφάνταστη νηφαλιότητα, με αστείρευτο κέφι, με το καλαμπούρι και το αστείο στα χείλη. Έτσι αποκτούν μεγαλύτερη αντοχή, μεγαλύτερη δύναμη για να ξεπεράσουν τις αναποδιές, τους κινδύνους, ακόμα και το θάνατο.

Το βιβλίο χωρίς να είναι ιστορικό μέσα από όλες αυτές τις μικρές χιουμοριστικές ιστοριούλες δίνει ένα κομμάτι της ιστορίας των νεολαίων κομμουνιστών της εποχής.

Τρ. Γεροζήση, Ανταρτόπουλο στο ΔΣΕ (Το χαμένο ημερολόγιο), εκδ. Σύγχρονη Εποχή

O συγγραφέας, νεαρός EΠONίτης, κατατάχτηκε στο ΔΣE στις αρχές του 1949. Στη διάρκεια της θητείας του στο ΔΣE κρατούσε Hμερολόγιο το οποίο κατέστρεψε όταν πιάστηκε τον Oκτώβρη του ίδιου χρόνου.

Το γράψιμο του Hμερολόγιού του τον βοήθησε να διατηρήσει πιο ζωντανές τις αναμνήσεις από τη ζωή του στο ΔΣE και να καταγράψει τα γεγονότα, πρόσωπα και καταστάσεις που έζησε, να περιγράψει την προσωπική του διαδρομή, ό,τι έζησε ως μαχητής της 123ης Tαξιαρχίας του ΔΣE.

Δίνει την «εσωτερική» ζωή των ανταρτών, μαχητριών και μαχητών του ΔΣE, όπως την είδε και την έζησε, με τα μάτια του νέου των δεκαπέντε-δεκάξι χρόνων, την καθημερινή ζωή, τα καθημερινά προβλήματα, που στα μάτια του πολλές φορές ήταν σκληρότερα από αυτά καθ' αυτά τα πολεμικά γεγονότα.

Προσπαθεί να παραδώσει στην Iστορία την πηγή της δύναμης των μαχητριών και μαχητών του ΔΣE, για την αντιμετώπιση των κακουχιών, των στερήσεων, των ελπίδων, των θυσιών της γενιάς του, των ιδανικών που φώτιζαν την ψυχή αυτών των ανθρώπων. Τα υψηλά φρονήματα και ιδανικά είναι η πηγή της μεγάλης θέλησης, της πειθαρχίας στην εκτέλεση των διαταγών, του καθημερινού αγώνα για την εσωτερική τελειοποίηση, για τη διαμόρφωση χαρακτήρων μέσα από την κριτική και αυτοκριτική, της θυσίας με όποιον τρόπο όταν αυτή ήταν αναγκαία.

 

Η ΔΕΚΑΕΞΑΧΡΟΝΗ ΑΣΠΡΟΡΟΥΧΟΥ ΕΜΑ ΡΙΣ

ΜΠΡΟΣ ΣΤΟΝ ΑΝΑΚΡΙΤΗ

 

Σαν η δεκαεξάχρονη ασπρορουχού Έμα Ρις

Στήθηκε μπρος στον ανακριτή στο Τσέρνοβιτς,

Διατάχτηκε να εξηγήσει, γιατί

Μοίραζε προκηρύξεις που

Καλούσανε για επανάσταση, πράγμα που επισύρει καταδίκη σε χλψβ βλψχ

ειρκτή.

Αντί για απάντηση σηκώθηκε όρθια και τραγούδησε

Τη Διεθνή.

Κι όταν ο ανακριτής κούνησε το κεφάλι του

Του φώναξε με όλη της τη δύναμη: Σήκω πάνω!

Αυτό είναι Η Διεθνής.

Μπέρτολτ Μπρεχτ, 1935

 

Η. ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΣΗ, ΤΗ ΔΙΑΠΑΙΔΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΞΙΕΣ ΤΗΣ ΝΕΟΛΑΙΑΣ

 

«Η μόρφωση δεν είναι ζήτημα γνώσης είναι ζήτημα ζωής.»

Δ. Γληνός

 

Β. Ι. Λένιν, Για την αγωγή και την παιδεία, 1ος και 2ος τόμ., εκδ. Σύγχρονη Εποχή

Στη δίτομη αυτή συλλογή περιέχονται άρθρα, μελέτες, ομιλίες και γράμματα του Λένιν, που γράφτηκαν από το 1894 έως το 1922. Είναι ταξινομημένα κατά χρονολογική σειρά και αφορούν πολλές πτυχές της διαπαιδαγώγησης, της εκπαίδευσης στον καπιταλισμό και στο σοσιαλισμό, της διαμόρφωσης της προσωπικότητας μέσα στο επαναστατικό κίνημα.

 

Μ. Μαΐλης - Τ. Μαμάτσης - Ε. Μπέλλου, Κομμουνιστικές αξίες και σοσιαλισμός, εκδ. Σύγχρονη Εποχή

Γραμμένο το 1994 σε μια περίοδο χρονικά πολύ κοντά στην πλήρη επικράτηση της αντεπανάστασης στις σοσιαλιστικές χώρες της Ευρώπης και στην ανασυγκρότηση του ΚΚΕ και της ΚΝΕ από τη βαθιά κρίση και διάσπαση του 1991. Αυτή την περίοδο οι αξίες των κομμουνιστών όπως η συλλογικότητα, η συντροφικότητα, οι αξίες του αγώνα, της ταξικής πάλης, η πραγματική έννοια της ελευθερίας, οι επαναστατικές αρχές οργάνωσης και λειτουργίας του κόμματος νέου τύπου απότομα και σε μεγάλη έκταση αμφισβητήθηκαν, λοιδορήθηκαν και δέχτηκαν επίθεση από την αστική προπαγάνδα και τον οπορτουνισμό.

Η ιστορία του ΚΚΕ και του κομμουνιστικού κινήματος δέχτηκε τεράστια επίθεση. Στόχος όλης αυτής της επίθεσης ήταν και είναι η ιστορική προσφορά του σοσιαλισμού, αλλά και να αποκρυφτεί από τα μάτια των καταπιεσμένων η αναγκαιότητα και επικαιρότητα του σοσιαλισμού. Το βιβλίο με οδηγό τη μαρξιστική - λενινιστική κοσμοθεωρία επιθετικά απαντάει στο ψέμα της αντεπαναστατικής επίθεσης, θαρρετά στέκεται ενάντια στις παρεκκλίσεις από το μαρξισμό - λενινισμό, που οδήγησαν στις αντεπαναστατικές ανατροπές.

Συλλογή από τα Θέματα Παιδείας, Για ποιο σκοπό σπουδάζουμε, έκδ. της Πανσπουδαστικής ΚΣ

Εκδόθηκε από το περιοδικό Θέματα Παιδείας σε συνεργασία με την Πανσπουδαστική Κίνηση Συνεργασίας.

Είναι συλλογή σημαντικών κειμένων των: Μπ. Μπρεχτ, Γ. Ιμβριώτη, Δ. Γληνού, Α. Αϊνστάιν και Γ. Ζντάνοφ για τον κοινωνικό ρόλο της επιστήμης. Περιέχεται το άρθρο του Αϊνστάιν «Γιατί σοσιαλισμός» καθώς και γράμματα του Δ. Γληνού από τις εξορίες.

 

Χ. Σακελλαρίου, Η παιδεία στην Αντίσταση, εκδ. Σύγχρονη Εποχή

Στις περιοχές που ελευθέρωνε ο ΕΛΑΣ, αλλά και στις σκλαβωμένες κάτω από την καθοδήγηση του ΚΚΕ και του ΕΑΜ δημιουργήθηκαν λαϊκοί θεσμοί που ανέλαβαν την οργάνωση της ζωής και του αγώνα του λαού (ΕΤΑ, Εθνική Αλληλεγγύη, Οργάνωση Προστασίας Λαϊκών Αγωνιστών, Εθνικό Λαϊκό Απελευθερωτικό Ναυτικό, Λαϊκή Δικαιοσύνη, Λαϊκή Αυτοδιοίκηση). Ανάμεσα σ' αυτούς τους θεσμούς δημιουργήθηκε και παρήγαγε έργο και ο θεσμός της Λαϊκής Παιδείας.

Κάτω από δύσκολές συνθήκες η λαϊκή κυβέρνηση, η Προσωρινή Εθνική Επιτροπή Απελευθέρωσης, όχι μόνο οργάνωσε κανονικά σχολεία, αλλά και τεχνικές σχολές, παιδαγωγικά φροντιστήρια για την κατάρτιση των δασκάλων όπου δίδαξαν κορυφαίοι κομμουνιστές παιδαγωγοί όπως η Ρόζα Ιμβριώτη και ο Μιχάλης Παπαμαύρος, οργανώθηκαν παιδαγωγικά συνέδρια, εκδόθηκαν σχολικά βιβλία. Αυτή είναι η δύναμη της Λαϊκής Εξουσίας. Όλα λειτούργησαν με βάση την αρχή «Ένας λαός - μία παιδεία». Αξίζει να διαβαστεί από όλες τις απόψεις.

 

Ν. Νικολάου, Μαρξισμός και βιολογία - Ναρκωτικά, εκδ. Σύγχρονη Εποχή

Το κομμουνιστικό κίνημα και οι νεολαίοι κομμουνιστές πάντα πρωτοστατούσαν στον αγώνα ενάντια στη διάδοση των ναρκωτικών και της ναρκωκουλτούρας που αποτελούν έκφραση του σαπίσματος του καπιταλισμού. Το βιβλίο αυτό περιέχει σημαντικά επιστημονικά στοιχεία, ιατρικά και στατιστικά που καταρρίπτουν τη θεωρία του διαχωρισμού σε σκληρά και μαλακά.

 

Κ. Καμαρινού, Τα «πέτρινα» πανεπιστήμια, εκδ. Σύγχρονη Εποχή

Το βιβλίο ξεκινά με αναφορά στα βασικά χαρακτηριστικά της νεοελληνικής εκπαίδευσης δίνοντας έμφαση στο ζήτημα της λαϊκής επιμόρφωσης και στην παρέμβαση του λαϊκού κινήματος. Φτάνει στην καρδιά του θέματός του, την αυτομόρφωση και την αυτοδιδακτική μέθοδο μόρφωσης των πολιτικών κρατούμενων στις εξορίες και τις φυλακές. Φωτίζοντας μια σημαντική πλευρά των αγώνων του λαϊκού κινήματος καταφέρνει να αναδείξει τη σχέση των κομμουνιστών με τη μόρφωση και έτσι αποκτά σύγχρονο παιδαγωγικό χαρακτήρα.

 

Α. Λάμπρου, Στη γροθιά του Σούπερμαν, εκδ. Σύγχρονη Εποχή

Ασχολείται με τη μορφή του «υπεράνθρωπου». Ο υπεράνθρωπος στα Μέσα Μαζικής Επικοινωνίας έχει πλέον χίλια πρόσωπα: είναι ασφαλώς ο γνωστός Σούπερμαν με τη στολή στα χρώματα της αστερόεσσας. Είναι όμως επίσης ο μαυροντυμένος Μπάτμαν, ο ημίγυμνος Ράμπο, ο άψογος Τζέιμς Μποντ, ο Ταρζάν, ο Ηρακλής και εκατοντάδες άλλοι, που τους διαβάζουμε στα κόμιξ ή στην παραλογοτεχνία και τους βλέπουμε σε κινούμενα σχέδια, σε τηλεοπτικές σειρές ή στον κινηματογράφο.

Το παρόν βιβλίο, μελετά γενικά, την εξέλιξη του μύθου και ιδιαίτερα σε σχέση με τα Μέσα Μαζικής Επικοινωνίας, την αισθητική τους ή τον κοινωνικό τους ρόλο, τη σχέση τους με το παρελθόν της μυθοπλασίας κλπ.

 

Συλλογικό, Το σχολικό μάθημα εκτός έδρας, εκδ. Σύγχρονη Εποχή

Το βιβλίο αυτό εκδόθηκε με απόφαση του ΚΣ της ΚΝΕ το 1996 και αποτελεί συλλογή των εξής θεμάτων:

Το διάβασμα είναι μια σοβαρή αλλά και όμορφη υπόθεση - Για την έκθεση ιδεών - Εξωσχολικά βοηθήματα για το μάθημα της έκθεσης ιδεών - Για τη διδασκαλία των θρησκευτικών στο σχολείο - Η διδασκαλία της ιστορίας στα σχολεία - Για τη μελέτη της λογοτεχνίας - Για το μάθημα της φυσικής - Πώς να λύνουμε τα μαθηματικά προβλήματα.

Είναι ένα βοήθημα εξωσχολικής στήριξης του μαθητή για την κατανόηση της ταξικότητας του εκπαιδευτικού συστήματος, για μια κριτική προσέγγιση του σχολικού βιβλίου. Επιχειρεί να δώσει μια μέθοδο στην οργάνωση του διαβάσματος αλλά και της αυτομόρφωσης.

 

ΕΓΚΩΜΙΟ ΣΤΗ ΜΑΘΗΣΗ

 

Μάθαινε και τα απλούστερα! Γι' αυτούς

Που ο καιρός τους ήρθε

Ποτέ δεν είναι πολύ αργά!

Μάθαινε το αβγ, δε σου φτάνει, μα συ

Να το μαθαίνεις! Μη σου κακοφανεί!

Ξεκίνα! Πρέπει όλα να τα ξέρεις!

Εσύ να πάρεις πρέπει την εξουσία.

Μάθαινε άνθρωπε στο άσυλο!

Μάθαινε άνθρωπε στη φυλακή!

Μάθαινε γυναίκα στην κουζίνα! Μάθαινε εξηντάχρονε!

Εσύ να πάρεις πρέπει την εξουσία.

Ψάξε για σχολείο άστεγε!

Προμηθέψου γνώση, παγωμένε!

Πεινασμένε άρπαξε το βιβλίο: είν' ένα όπλο.

Εσύ να πάρεις πρέπει την εξουσία.

 

Μην ντρέπεσαι να ρωτήσεις, Σύντροφε!

Μην αφεθείς να πείθεσαι

Μάθε να βλέπεις συ ο ίδιος.

Ό,τι δεν ξέρεις ο ίδιος

Καθόλου δεν το ξέρεις.

Έλεγξε το λογαριασμό.

Εσύ θα τον πληρώσεις.

Ψάξε με τα δάχτυλα κάθε σημάδι

Ρώτα: πώς βρέθηκε αυτό εδώ;

Εσύ να πάρεις πρέπει την εξουσία.

 

Μπέρτολτ Μπρεχτ, 1931

Από το θεατρικό έργο Η Μάνα

 

 
 
 
JSN ImageShow by JoomlaShine.com
 
Copyright © 2011 kke.gr