Οι εργαζόμενοι από το δημόσιο σύστημα και άλλες δομές υγείας έχουν επανειλημμένα καταγγείλει την απαράδεκτη κατάσταση στις δομές Ψυχικής Υγείας, ως αποτέλεσμα της αντιλαϊκής πολιτικής που ακολούθησαν όλες διαχρονικά οι κυβερνήσεις, με τελευταία πράξη τον νόμο 5129/2024 για την Ψυχική Υγεία. Η συγκρότηση του ΕΔΥΨΥ έχει οδηγήσει όχι σε αναβάθμιση των παρεχόμενων υπηρεσιών αλλά αντιθέτως σε συγχωνεύσεις, καταργήσεις και “ξήλωμα” εργασιακών δικαιωμάτων. Ενώ ξεκάθαρη είναι και η κατεύθυνση ιδιωτικοποίησης του ευαίσθητου αυτού χώρου, αφού μπαίνουν κάτω από την ίδια ομπρέλα των ΥΠΕ δημόσιες δομές, ΜΚΟ και ΑΜΚΕ.
Η περίθαλψη των ψυχικά πασχόντων υποβαθμίζεται και δίνεται βορά για να θησαυρίζουν οι ιδιωτικές κλινικές και οι κάθε είδους ΜΚΟ και ΑΜΚΕ, με εργαλείο την κατεύθυνση της ΕΕ περί «αποασυλοποίησης». Τα παραπάνω θα έχουν αρνητικές συνέπειες στην υγεία των πασχόντων λαμβάνοντας υπόψη και τις τραγικές ελλείψεις των κρατικών υποδομών. Είναι ενδεικτικό ότι την ίδια στιγμή που στον δημόσιο τομέα λειτουργούν λίγες παραπάνω από 900, στον ιδιωτικό τομέα φθάνουν τις 4000. Αυτά συμβαίνουν σε μια περίοδο που στη χώρα καταγράφεται αύξηση των ψυχικών διαταραχών με το ποσοστό να έχει υπερδιπλασιαστεί την τελευταία πενταετία.
Σήμερα, στην παροχή υπηρεσιών ψυχικής υγείας δραστηριοποιούνται 85 ΜΚΟ και ΑΜΚΕ με 382 μονάδες και με περίπου 4000 εργαζόμενους, σύμφωνα με στοιχεία της Ομοσπονδίας Φορέων Ψυχοκοινωνικής Αποκατάστασης και Ψυχικής Υγείας ΑΡΓΩ, οι εργαζόμενοι στις ΜΚΟ που παρέχουν υπηρεσίες ψυχικής υγείας βρίσκονται σήμερα σε καθεστώς Ενιαίου Μισθολογίου, σύμφωνα με τον νόμο 3429/2005 και τις μετέπειτα σχετικές διατάξεις. Παράλληλα, υπάρχει προσωπικό με πολλές και διαφορετικές σχέσεις εργασίας, οι οποίες δεν ανταποκρίνονται στις μόνιμες ανάγκες των υπηρεσιών ψυχικής υγείας, ενώ ταυτόχρονα εντείνεται η ανασφάλεια και η εργασιακή ομηρία.
Η υπαγωγή των ΜΚΟ και των ΑΜΚΕ στον ΕΔΥΨΥ και τα Περιφερειακά Δίκτυα Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας (ΠΕΔΥΨΥ) αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο μετακινήσεων προσωπικού, εντατικοποίηση της εργασίας, δυσκολίες στο να παίρνουν οι εργαζόμενοι ρεπό και άδειες. Στις νέες συνθήκες, όπως δείχνει η εμπειρία τόσο στον δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα, η ανάθεση εργασίας εκτός ειδικότητας και η πίεση για απλήρωτες υπερωρίες θα είναι «μέσα στο πρόγραμμα».
Ταυτόχρονα, σύμφωνα με τον ν.5129/2024, προβλέπεται η χρηματοδότηση των ΜΚΟ που παρέχουν υπηρεσίες ψυχικής υγείας να γίνεται μέσω του ΕΟΠΥΥ. Πιο συγκεκριμένα στο άρθρο 21 αναγράφεται ότι " Οι ασφαλιστικοί οργανισμοί ή ο Εθνικός Οργανισμός Παροχής Υπηρεσιών Υγείας (Ε.Ο.Π.Υ.Υ.) συμβάλλονται με τις Μ.Ψ.Υ. της παρ. 1 για την παροχή υπηρεσιών ψυχικής υγείας στους ασφαλισμένους τους. Οι υπηρεσίες αυτές αποτελούν υπηρεσίες υγείας, η δαπάνη των οποίων καλύπτεται από τους ασφαλιστικούς οργανισμούς και τον Ε.Ο.Π.Υ.Υ.. ". Προκύπτει ευνόητα το ερώτημα τι θα γίνει με τους ανασφάλιστους ωφελούμενους των δομών αυτών, οι οποίοι αποτελούν μεγάλο κομμάτι του συνόλου των ωφελούμενων. Ακόμη, σύμφωνα με την εμπειρία των εργαζομένων του κλάδου, κάθε φορά που αλλάζει το καθεστώς χρηματοδότησης σημειώνονται μεγάλες καθυστερήσεις στην καταβολή των μισθών του προσωπικού.
Η κατάσταση που θα διαμορφωθεί για τους εργαζόμενους θα έχει επιπτώσεις στους ωφελούμενους που θα φροντίζονται από λιγότερο και εξαντλημένο προσωπικό. Σήμερα, το αναγκαίο είναι ο λαός να απολαμβάνει υπηρεσίες υγείας-πρόνοιας με βάση το σύγχρονο επίπεδο της επιστήμης και τεχνολογίας σε ένα αποκλειστικά δημόσιο και δωρεάν σύστημα υγείας. Όχι να πετιέται σε αποθήκες ψυχών. Οι άνθρωποι με ψυχικές παθήσεις να συμμετέχουν σε προγράμματα ολόπλευρης αντιμετώπισης της ψυχικής ασθένειας με στόχο την επανένταξή τους.
Οι δημόσιες δομές ψυχικής υγείας απαξιώνονται με αποτέλεσμα είτε να συμβαίνει το φαινόμενο της “περιστρεφόμενης πόρτας” στις ψυχιατρικές κλινικές, είτε άνθρωποι από τα χαμηλότερα κοινωνικοοικονομικά στρώματα να μένουν για χρόνια στις ψυχιατρικές κλινικές είτε στον δρόμο ενώ δεν υπάρχει καμία φροντίδα για το οικογενειακό τους περιβάλλον.
ΕΡΩΤΑΤΑΙ ο κ. Υπουργός τι μέτρα θα πάρει η κυβέρνηση, ώστε :
- Να διατηρηθούν όλες οι οργανικές θέσεις των εργαζομένων σε ΜΚΟ και ΑΜΚΕ χωρίς μετακινήσεις προσωπικού από δομή σε δομή, χωρίς υποχρέωση σε καθήκοντα εκτός ειδικότητας.
- Να διασφαλιστεί η ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών με βελτίωση της αναλογίας θεραπευτών- ψυχικά πασχόντων με προσλήψεις μόνιμου προσωπικού.
- Να διασφαλιστεί η χρηματοδότηση από τον κρατικό προϋπολογισμό των υπηρεσιών προς τους ανασφάλιστους ψυχικά πάσχοντες χωρίς καμία διακοπή της θεραπείας τους.
- Να μην υπάρξει καμία καθυστέρηση στην πληρωμή των εργαζομένων λόγω της αλλαγής του καθεστώτος χρηματοδότησης.
- Να αναπτυχθούν όλες οι απαραίτητες δημόσιες μονάδες ψυχικής υγείας σε πρωτοβάθμιο επίπεδο χωρίς την εμπλοκή ιδιωτών.
- Να επανέλθει ο 13ος και ο 14ος μισθός. Να διασφαλιστεί 7ωρο-5ημερο-35ωρο για όλους τους εργαζόμενους του κλάδου.
- Να αναπτυχθεί το δημόσιο σύστημα πρωτοβάθμιας περίθαλψης με ενίσχυση των Κέντρων Ψυχικής Υγείας.
Οι Βουλευτές
Δελής Γιάννης
Δάγκα Βιβή
Διγενή Σεμίνα
Κανέλλη Λιάνα
Λαμπρούλης Γιώργος
Στολτίδης Λεωνίδας