Α. Εισαγωγικά
Η εξέλιξη των εργασιών της Εξεταστικής Επιτροπής, επιβεβαίωσε, αυτό που από την πρώτη στιγμή ήταν προφανές:
Η πρόταση εκ μέρους της ΝΔ για συγκρότηση Εξεταστικής Επιτροπής, εξυπηρετούσε αποκλειστικά και μόνο τη συνειδητή πολιτική απόφαση της ΝΔ, να αποφύγει πάση θυσία τη διερεύνηση των ποινικών ευθυνών των Υπουργών της για το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ.
Για το λόγο αυτό κατέφυγε αρχικά στις απαράδεκτες μεθοδεύσεις για να αποφύγει ουσιαστικά την ψηφοφορία στην πρόταση για τη συγκρότηση επιτροπής προκαταρκτικής εξέτασης ποινικών ευθυνών των Υπουργών Βορίδη και Αυγενάκη. Πρόκειται για μεθοδεύσεις που τελικά οδήγησαν και στην πλήρη ακυρότητα της διαδικασίας της ψηφοφορίας στην Ολομέλεια, γεγονός που, όπως από την πρώτη στιγμή επεσήμανε το ΚΚΕ, επιτρέπει την επαναφορά στη συζήτηση του αιτήματος για τη συγκρότηση επιτροπής προκαταρκτικής εξέτασης για τη διερεύνηση των ευθυνών των ανωτέρω Υπουργών. Η οποία είναι και η μόνη ενδεδειγμένη διαδικασία, με δεδομένο ότι υπάρχει ήδη σχηματισθείσα ποινική δικογραφία, που ερευνά την εμπλοκή συγκεκριμένων προσώπων στο σκάνδαλο, μεταξύ των οποίων και των Υπουργών και αφορά συγκεκριμένες χρονικές περιόδους.
Φυσικά έχουμε πλήρη επίγνωση για τα πολύ συγκεκριμένα όρια που έχουν και οι αντίστοιχες προανακριτικές επιτροπές, αφού και σε αυτή την περίπτωση η συγκρότηση, η λειτουργία, οι ψηφοφορίες κατά τη διάρκεια των εργασιών της, όπως και το τελικό πόρισμά αυτής, υπαγορεύεται από τους κοινοβουλευτικούς συσχετισμούς και φυσικά από την ίδια την κυβερνητική πλειοψηφία, που έχει την απόλυτη ευχέρεια να «αμνηστεύει» τους Υπουργούς της.
Για το λόγο αυτό το ΚΚΕ επιμένει στην αναγκαιότητα της πλήρους κατάργησης του άρθρου 86 του Συντάγματος και του νόμου περί ευθύνης Υπουργών, πρόταση που είχε ήδη καταθέσει και στην προηγούμενη συνταγματική αναθεώρηση και η οποία απορρίφθηκε τόσο από τη ΝΔ, όσο από το ΠΑΣΟΚ και τον ΣΥΡΙΖΑ, που σήμερα υποκριτικά καταγγέλλουν τα αποτελέσματά της.
Βεβαίως η όλη εξέλιξη των εργασιών της επιτροπής, επιβεβαίωσε «πανηγυρικά» την εκτίμηση που εξ’ αρχής είχαμε, ότι αποκλειστικός σκοπός της συγκρότησής της ήταν να λειτουργήσει αποπροσανατολιστικά και προς συσκότιση και όχι διερεύνηση των πραγματικών αιτιών και υπευθύνων.
Προς την κατεύθυνση αυτή βεβαίως συνέβαλε και η αναιτιολόγητη μεν, σκόπιμη δε, διεύρυνση του αντικειμένου της επιτροπής από συστάσεως του Οργανισμού και σε μεγάλη απόσταση από το διερευνώμενο στη δικογραφία χρονικό διάστημα (2019-2024). Πρόκειται για εμφανή προσπάθεια από μεριάς της κυβερνητικής πλειοψηφίας για βολική διάχυση ευθυνών, σε προγενέστερες, υπαρκτές βεβαίως, παθογένειες της λειτουργίας του ΟΠΕΚΕΠΕ.
Ένα σκάνδαλο που έχει ξεκάθαρα την υπογραφή της κυβέρνησης της ΝΔ, σ’ αυτή τη δυσώδη βιομηχανία συστηματικών παρανομιών και πελατειακών σχέσεων, με την οποία εξασφαλίζονταν πολιτικά και οικονομικά οφέλη (που δεν δικαιούνταν) υπέρ των κομματικών στελεχών της και άλλων, σε βάρος της πλειοψηφίας των βιοπαλαιστών αγροτών που στενάζει κάτω από την Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) της ΕΕ, την πολιτική της κυβέρνησης και των προηγούμενων κυβερνήσεων. Όπως έχει ξεκάθαρα και τη σφραγίδα της ΕΕ και της ΚΑΠ, που αποτέλεσε όχι μόνο το γόνιμο έδαφος αλλά ήταν και το ίδιο το λίπασμα για την οργιώδη βλάστηση αυτών των παρασιτικών φαινομένων.
Αποκαλυπτικό ακόμα των προθέσεων της κυβέρνησης να συσκοτίσει και όχι να «ρίξει φως», όπως διατείνεται σε όλες τις πτυχές του σκανδάλου, ήταν η γνωστή απαράδεκτη πρακτική του αποκλεισμού κρίσιμων μαρτύρων. Δεν μπορεί να δικαιολογηθεί ο αποκλεισμός για παράδειγμα του Πρωθυπουργού κ. Μητσοτάκη, όταν η γνώση του για τα τεκταινόμενα στον ΟΠΕΚΕΠΕ είναι προφανής, όχι μόνο από τις απανωτές αλλαγές των διοικήσεών του και των Υπουργών, αλλά και από τις τουλάχιστον άξιες διερεύνησης στενές προσωπικές και πολιτικές σχέσεις που διατηρεί με την πλειοψηφία των εμπλεκομένων στην υπόθεση, από έναν τουλάχιστον Υπουργό, τον κ. Λιβανό (όπως ο ίδιος είπε στην Εξεταστική) καθώς και με έναν από τους καταγγέλλοντες του σκανδάλου, που μέχρι σήμερα υπηρετεί ως προσωπικός του σύμβουλος στο Μέγαρο Μαξίμου, κ. Βάρρα. Εξάλλου το γεγονός της γνώσης του Πρωθυπουργού από το 2019 το ομολόγησε σε συνέντευξή του ο Υπουργός Επικρατείας κ. Σκέρτσος, ομολογία που εν συνεχεία επιχείρησε ανεπιτυχώς να ανασκευάσει, καταφεύγοντας και στην κατάθεσή του στην επιτροπή σε αναληθείς και αντιφατικές απαντήσεις.
Ομοίως μεθόδευση συγκάλυψης αποτελεί ο αποκλεισμός άλλων κρίσιμων μαρτύρων, όπως οι γενικοί γραμματείς κ. Μπαγινέτας, κ. Παπαγιαννίδης, η εταιρεία ορκωτών λογιστών που παραιτήθηκε από τον έλεγχο του ΟΠΕΚΕΠΕ που της είχε ανατεθεί από την ΑΑΔΕ καταγγέλλοντας “υψηλό κίνδυνο απάτης”. Καθώς και η επίμονη άρνηση για κατ' αντιπαράσταση εξέταση μαρτύρων, οι καταθέσεις των οποίων ήταν στη μεγάλη πλειοψηφία τους αλληλοαναιρούμενες, με ορισμένους απ’ αυτούς να φτάνουν στο σημείο να αμφισβητούν ακόμα και όσα με λεπτομέρειες καταγράφονταν στις ιδιαίτερα αποκαλυπτικές τηλεφωνικές τους συνδιαλέξεις, όπως αποτυπώνονταν στα περιλαμβανόμενα στη δικογραφία εκθέσεις των επισυνδέσεων. Χωρίς βεβαίως κανένας εξ αυτών να επικαλείται και πλαστότητα των σχετικών εγγράφων.
Επίσης δεν δόθηκαν σημαντικά έγγραφα, τα οποία επανειλημμένα ζητήθηκαν από το ΚΚΕ, όπως π.χ. το σύνολο των απομαγνητοφωνημένων κειμένων των επισυνδέσεων.
Όλα τα παραπάνω αποτελούν κάτι παραπάνω από αδιαμφισβήτητη ομολογία ότι ο στόχος της κυβέρνησης δεν ήταν η ανάδειξη της αλήθειας, αλλά η πάση θυσία προστασία του κομματικού μηχανισμού, της διάχυσης των ευθυνών με το πρόσχημα ότι δεν πρόκειται για σκάνδαλο αλλά για διαχρονικές παθογένειες. Εξάλλου η μεταφορά του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ έχει και ως στόχο την διοικητική συγκάλυψη της διαδρομής του σκανδάλου.
Επίσης, καθ’ όλη τη διάρκεια εξέλιξης των εργασιών της επιτροπής ήταν εμφανής η προσπάθεια από μεριάς της ΝΔ να αξιοποιήσει επικοινωνιακά επιλεκτικές καταθέσεις μαρτύρων, να στήνει βολικά «δίπολα» μαρτύρων για να παίζεται το παιχνίδι του συμψηφισμού των ευθυνών στη δημιουργία και εκμετάλλευση του βούρκου του ΟΠΕΚΕΠΕ. Και κυρίως όλο αυτό το επικοινωνιακό παιχνίδι να λειτουργεί αποπροσανατολιστικά προκειμένου να μένουν στο απυρόβλητο οι πραγματικοί υπεύθυνοι και οι αιτίες του σκανδάλου. Σ’ αυτή την προσπάθεια, βρήκε βολικούς συμμάχους τα υπόλοιπα κόμματα που συμμετείχαν σ’ αυτό το θέατρο των εντυπώσεων, ενώ επιχείρησαν να απομονώσουν το σκάνδαλο σε δευτερεύουσες πτυχές, αποκρύπτοντας συνειδητά ότι αυτό αναπτύχθηκε στο έδαφος της ΚΑΠ που και τα ίδια λιβανίζουν.
Τέλος η προσπάθεια της ΝΔ να χρησιμοποιήσει την εξέλιξη της δικαστικής έρευνας ως άλλοθι για την υπονόμευση και το κλείσιμο των εργασιών της εξεταστικής επιτροπής, χωρίς την εξέταση των παραπάνω κρίσιμων μαρτύρων, αποτελεί κλασικό ελιγμό του αστικού πολιτικού συστήματος για να βγάλει από το κάδρο τις βαθιές ευθύνες των Υπουργών τους, για τις οποίες διατηρείται διαχρονικά «το δικαίωμα της σιωπής».
Για όλους τους παραπάνω λόγους, το ΚΚΕ, μη τρέφοντας βεβαίως αυταπάτες για τα περιθώρια αυτών των κοινοβουλευτικών διαδικασιών δεδομένων και των πολιτικών συσχετισμών, ζήτησε τη συνέχιση των εργασιών της εξεταστικής επιτροπής προκειμένου να γίνει ως όφειλε η εξέταση των παραπάνω μαρτύρων και η κατ’ αντιπαράσταση εξέταση ορισμένων εξ αυτών.
Σε κάθε περίπτωση, οι μέχρι σήμερα εξελίξεις, επιβεβαιώνουν τα βασικά στοιχεία στα οποία στηρίχθηκε η πρόταση του ΚΚΕ για τη συγκρότηση επιτροπής προκαταρκτικής εξέτασης των ποινικών ευθυνών των Υπουργών της ΝΔ, σε πλήρη γνώση και με την ανοχή των οποίων, αν όχι υπό την καθοδήγησή τους, έδρασε αυτό το καλά οργανωμένο εγκληματικό κύκλωμα παράνομης απόσπασης αγροτικών επιδοτήσεων. Ο πρωταγωνιστικός ρόλος μιας σειράς τοπικών πολιτικών στελεχών, διευθυντών πολιτικών γραφείων βουλευτών και γνωστών "αγροτοπατέρων" κολαούζων των Υπουργών, που πέρα από τα πάσης φύσεως ίδια οφέλη, αποσκοπούσαν τελικά "επί χρήμασι" να νομιμοποιήσουν στους αγρότες την αντιλαϊκή πολιτική της ΚΑΠ και των κυβερνήσεων, αποτελεί αδιάψευστη απόδειξη της παραπάνω γνώσης και τουλάχιστον ανοχής.
Επί τη βάση αυτών των στοιχείων και των όσων επιπλέον προέκυψαν από την αποδεικτική διαδικασία, τεκμηριώνονται τα παρακάτω συμπεράσματά μας.
Β. Αιτίες ανάπτυξης του σκανδάλου
1. Το σαθρό έδαφος της ΚΑΠ και η "νομιμοποιημένη" ληστεία
Η εξέλιξη της υπόθεσης του ΟΠΕΚΕΠΕ και τα όσα είδαν το φως της δημοσιότητας κατά τη διάρκεια των εργασιών της Εξεταστικής Επιτροπής της Βουλής, δεν αποτελούν μια «παραφωνία» ή ένα τυχαίο «ατυχές γεγονός» στη λειτουργία του αστικού κράτους. Όλη αυτή η δυσωδία δεν αναβλύζει σε κενό αέρος.
Αντιθέτως, αποτελούν τον πλέον αδιάψευστο μάρτυρα της σήψης που γεννά η πολιτική της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία συνδιαμορφώθηκε και υλοποιήθηκε απ’ όλες τις μέχρι σήμερα κυβερνήσεις.
Επάνω στο έδαφος της ΚΑΠ της ΕΕ, σε συμφωνία με την Κομισιόν και με στόχο να "πέσει στα μαλακά" το ξεκλήρισμα των πιο ευάλωτων βιοπαλαιστών αγροτών προωθήθηκε, αναπτύχθηκε ένα διαβλητό ιδιωτικοποιημένο σύστημα χορηγήσεων - πληρωμών των αγροτικών επιδοτήσεων, που επί των τελευταίων κυβερνήσεων της ΝΔ, γιγαντώθηκε ως κακοφορμισμένο απόστημα το οποίο αξιοποιήθηκε από επιτήδειους και πολιτικούς της φίλους.
Για το ΚΚΕ, το πραγματικό, το μέγα σκάνδαλο, δεν εξαντλείται στις ποινικές προεκτάσεις της διαχείρισης- οι οποίες βεβαίως είναι υπαρκτές και αποδεδειγμένες-, αλλά εντοπίζεται στον ίδιο τον χαρακτήρα του μονοπωλιακού ανταγωνισμού που χρησιμοποιεί τις επιδοτήσεις ως εργαλείο για να αρπάζουν οι όμιλοι την παραγωγή των αγροτοπαραγωγών σε εξευτελιστικές τιμές, οδηγώντας το λαό στην πείνα και τη φτωχομεσαία αγροτιά στον αφανισμό.
Είναι το σύστημα εκείνο που έχει επιβάλει τις επιδοτήσεις ως ένα μηχανισμό έμμεσης χρηματοδότησης των εμποροβιομηχάνων και των μονοπωλίων. Αντίθετα οδηγούν στην καταλήστευση του βιοπαλαιστή αγρότη, μέσω των χαμηλών τιμών που αυτά επιβάλλουν στα γεωργικά - κτηνοτροφικά προϊόντα, μέσω της πώλησης πανάκριβων λιπασμάτων, φυτοφαρμάκων κλπ, μέσω των ληστρικών επιτοκίων δανεισμού κλπ.
Η ίδια άλλωστε η κυβέρνηση της ΝΔ, στις πρόσφατες εξαγγελίες της για τα μέτρα στήριξης των αγροτών, προέβη σε μια κυνική ομολογία: παραδέχθηκε ότι από τη στιγμή που καταβάλλονται οι επιδοτήσεις, το αστικό κράτος «αδυνατεί» να παρέχει αναπλήρωση εισοδήματος για τις χαμηλές τιμές που επιβάλλουν οι όμιλοι. Πρόκειται για την απόλυτη επιβεβαίωση ότι οι επιδοτήσεις λειτουργούν ως άλλοθι για να παραμένει ο αγρότης έρμαιο του κόστους παραγωγής και των εκβιασμών της αγοράς.
Πόσο μάλλον που τα ποσά αυτά δεν αποτελούν κάποιου είδους "προίκα" ή δωρεά της ΕΕ, όπως διατείνονται όσοι νυχθημερόν λιβανίζουν την ΚΑΠ. Δεν πρόκειται για χρήματα που παραχωρούνται με γενναιοδωρία από τις Βρυξέλλες, αλλά για κονδύλια που αντλούνται από τα κρατικά έσοδα, στα οποία οι λαοί όπως ο ελληνικός συνεισφέρουν σε πολύ υψηλά ποσοστά, που φθάνουν έως το 95%. Αποτελούν, ουσιαστικά, επιστροφή των ίδιων των πόρων των κρατών-μελών, τα οποία οφείλουν να αποδίδονται στην ώρα τους στους δικαιούχους.
Την τελευταία χρονιά είδαμε καλλιέργειες, όπως το βαμβάκι, το ρύζι, τα σιτηρά, οι πατάτες κ.α., να οδηγούνται σε πλήρη οικονομική καταστροφή. Ακόμα και με την καταβολή των επιδοτήσεων, οι αγρότες δεν μπόρεσαν να καλύψουν ούτε τα βασικά έξοδα παραγωγής, λόγω της εκτίναξης των τιμών στα εφόδια, την ενέργεια και τα καύσιμα.
Το ΚΚΕ επιμένει—και πλέον το αντιλαμβάνονται πάρα πολλοί αγρότες στα μπλόκα του αγώνα— ότι οι επιδοτήσεις είναι απλώς το «τυρί» στη φάκα. Δίνονται για να ελέγχεται η παραγωγή και να εξασφαλίζουν τα μονοπώλια πάμφθηνες πρώτες ύλες, την ώρα που ο αγρότης δεν μπορεί να καλύψει το τεράστιο κόστος παραγωγής που τα ίδια του επιβάλλουν.
Αυτή είναι η «κανονικότητα» της καπιταλιστικής αγοράς που υπερασπίζονται όλα τα αστικά κόμματα. Μιλάμε για ένα σύστημα οικονομίας και πολιτικής που εντείνει την καταλήστευση του παραγωγού, δημιουργώντας το κατάλληλο υπόστρωμα για να αναπτυχθούν οι λοβιτούρες και οι λαμογιές.
Όταν η ίδια η «νόμιμη» πολιτική είναι μια ληστεία, η «παράνομη» απάτη είναι απλώς η φυσική της συνέχεια.
Η κυβέρνηση της ΝΔ, αλλά και τα υπόλοιπα κόμματα του ευρωμονόδρομου, επιχειρούν να εμφανίσουν τη στάση του ΚΚΕ ως «αντιφατική». Μας εγκαλούν ότι από τη μία πλευρά διεκδικούμε να δίνονται οι επιδοτήσεις στην ώρα τους, να μην περικόπτονται και να πατάσσονται οι όποιες καταχρήσεις, ενώ από την άλλη δηλώνουμε αμετακίνητα αντίθετοι με την Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) της ΕΕ.
Αντιφατική δεν είναι η πολιτική του ΚΚΕ, αλλά η ίδια η πραγματικότητα του καπιταλισμού. Που για να υπηρετηθεί η κερδοφορία των εμποροβιομήχανων, στις συνθήκες της διεθνοποιημένης αγοράς, οδηγεί σε συγκέντρωση της αγροτικής παραγωγής σε λιγότερα χέρια, μεγαλύτερο έλεγχό της από τα μονοπώλια και σε ξεκλήρισμα ενός σημαντικού αριθμού βιοπαλαιστών αγροτών και κτηνοτρόφων.
Δηλαδή τα ποσά των επιδοτήσεων, τα δισ. ευρώ που διαφημίζουν οι υπουργοί της κυβέρνησης, αλλά και τα υπόλοιπα αστικά κόμματα, δεν είναι παρά τα "τριάκοντα αργύρια" για αυτή την τεράστια κλοπή.
Βασικός στόχος ήταν ο καθορισμός της τιμής των αγροτικών προϊόντων να γίνεται αποκλειστικά από την αγορά, δηλαδή από τα μονοπώλια, και όχι μέσω κρατικής ή ευρωενωσιακής παρέμβασης.
Είναι χαρακτηριστικό, ότι η πλειοψηφία των μαρτύρων που κατέθεσαν στην εξεταστική επιτροπή, ακόμα και οι πιο θερμοί υπέρμαχοι της ΚΑΠ της ΕΕ, μεταξύ των οποίων και πρώην Υπουργοί, όπως ο κ. Λιβανός, αναγκάστηκαν να παραδεχτούν την κριτική που έκανε το ΚΚΕ, στο καθεστώς των αποσυνδεδεμένων από την πραγματική παραγωγή και το ζωικό κεφάλαιο επιδοτήσεων. Στο οποίο έσπρωξε σταδιακά η ίδια η ΚΑΠ από το έτος 2003 και μέχρι την πλήρη επικράτησή τους το 2013, δίνοντας προτεραιότητα και ευνοώντας τους μεγαλοϊδιοκτήτες γης, ανεξάρτητα αν παράγουν ή όχι, έναντι της πλειοψηφίας των βιοπαλαιστών αγροτών και κτηνοτρόφων, που παλεύουν με νύχια και με δόντια να κρατηθούν στην παραγωγή.
Βεβαίως αυτή τους η «συνειδητοποίηση» και παραδοχή ήρθε με μεγάλη καθυστέρηση και κατόπιν εορτής, αφού πρώτα αγνοήθηκαν επί σειρά ετών οι προειδοποιήσεις του αγροτικού κινήματος που έθεταν ψηλά στις διεκδικήσεις τους το αίτημα της σύνδεσης της επιδότησης με την πραγματική παραγωγή και ζωικό κεφάλαιο.
Και αφού βεβαίως όλα αυτά τα χρόνια εφαρμόστηκαν κατά γράμμα οι καταστροφικές για τους βιοπαλαιστές αγρότες κατευθύνσεις της ΚΑΠ, που, διαμόρφωσαν τα εργαλεία και τους δρόμους διαφθοράς (πχ βοσκοτόπια χωρίς ζώα, “εθνικό απόθεμα”, “τεχνική λύση”) που επέτρεψαν να οργιάσει αυτή η δυσώδης βιομηχανία παράνομης απόσπασης επιδοτήσεων, σε βάρος των πραγματικών βιοπαλαιστών αγροτών.
Αυτή ακριβώς η αποσύνδεση της επιδότησης από την παραγωγή σε συνδυασμό με τις αντιπαραθέσεις μεταξύ των κρατών – μελών της ΕΕ για την κατανομή των επιδοτήσεων με κριτήριο την ενίσχυση των βιομηχανιών και των μονοπωλίων του κλάδου, οδήγησε στις κομβικές αποφάσεις της ΕΕ όπως αυτή για τον αποκλεισμό από την έννοια του επιλέξιμου βοσκότοπου εκτάσεις με ξυλώδη φυτά ή θάμνους, τους λεγόμενους «μεσογειακού τύπου βοσκότοπους», μη λαμβάνοντας ουσιαστικά υπόψη το ιδιαίτερο γεωγραφικό ανάγλυφο και τις ιδιαίτερες συνθήκες που επικρατούν στη χώρα.
Έτσι χρησιμοποιώντας ως «δαμόκλειο σπάθη» την απειλή για απώλεια των επιδοτήσεων στην κτηνοτροφία, αφού ολόκληρες Περιφέρειες αφήνονταν, «τεχνητά» και όχι πραγματικά, χωρίς επιλέξιμες βοσκοτοπικές εκτάσεις, υιοθετήθηκε με τις ευλογίες πάντα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής η περιβόητη «τεχνική λύση», δηλαδή η εικονική κατανομή σε κτηνοτρόφους επιλέξιμων βοσκοτόπων μέσω γεωχωρικής τεχνολογίας, ανάλογα με το ζωικό κεφάλαιο που κατείχαν. Η οποία βεβαίως ξεκίνησε το 2014 ως μια προσωρινή λύση από την τότε συγκυβέρνηση ΝΔ - ΠΑΣΟΚ (Υ.Α 221/22172/2014 -ΦΕΚ Β’ 3464/23-12-2014 του ΥΠΑΑΤ Γ. Καρασμάνη) με πρόβλεψη μόνο για εκείνη τη χρονιά, όπως παραδέχτηκε και στην κατάθεσή του ο τότε Υπουργός. Μάλιστα στα επίμονα ερωτήματα αν δικαιολογείται η συνέχισή της μέχρι και σήμερα, όταν ουσιαστικά έχουν εκλείψει όλοι οι λόγοι που κατέστησαν υποτίθεται αναγκαία τη θεσμοθέτησή της, αναγκάστηκε να παραδεχτεί ότι το μετέπειτα «ξεχείλωμά» της, αποτέλεσε τη βάση για την καταχρηστική αξιοποίησή της από το κύκλωμα των επιτηδείων.
Με βάση αυτό το «ξεχείλωμα» της «τεχνικής λύσης» που ακολούθησε τα επόμενα χρόνια, όπως είναι ήδη γνωστό και έχει αναλυθεί εκτενώς στην αρχική πρότασή μας, κατέστη νόμιμο με διαδοχικές αποφάσεις των κυβερνήσεων ΣΥΡΙΖΑ και ΝΔ, παραγωγός από την Κρήτη να «βόσκει» τα πρόβατά του στα Άγραφα.
Η έρευνα από τη δικογραφία εστιάζεται στην περίοδο 2019 -2022, οπότε και υπήρξε αλματώδης αύξηση του αριθμού όσων εμφανίζονται ως νέοι ή νεοεισερχόμενοι αγρότες, ζητώντας να πάρουν δικαιώματα επιδότησης σε επιλέξιμες εκτάσεις από το λεγόμενο "Εθνικό Απόθεμα". Πρόκειται δηλαδή για ένα "απόθεμα" που τα κράτη – μέλη δημιουργούν με μια υποχρεωτική ποσοστιαία μείωση στο ανώτατο όριο του βασικού συστήματος πληρωμής επιδοτήσεων, προκειμένου να επιδοτούνται νεοεισερχόμενοι αγρότες που ξεκινούν γεωργική δραστηριότητα. Ως γεωργική δραστηριότητα ορίστηκε, με την υπ’ αριθμ. 104/7056/22-1-2015 ΥΑ, μεταξύ άλλων, η διατήρηση γης κατάλληλη για καλλιέργεια, χωρίς καλλιέργεια. Ως κριτήριο επιλεξιμότητας για βοσκοτόπια σε "καλή καλλιεργητική κατάσταση", με βάση την ΥΑ 1584/66059/2015 θεωρείται το κόψιμο και απομάκρυνση χόρτων σε ύψος κάτω των 70 εκατοστών.
Αυτές οι προβλέψεις έδωσαν τη δυνατότητα σε νέους ή δήθεν νεοεισερχόμενους αγρότες να ζητήσουν κατανομή δικαιωμάτων πληρωμής ενισχύσεων από το εθνικό απόθεμα, χωρίς να διαθέτουν καθόλου ζώα. Πρόβλεψη που συνεχίστηκε και μετά την επανένταξη στους επιλέξιμους βοσκότοπους, εκτάσεων με ξυλώδη ή θαμνώδη βλάστηση, ακόμα κι αν ήταν προφανές ότι γι’ αυτού του είδους τις εκτάσεις δεν υπάρχει άλλος τρόπος να κρατηθούν σε "καλή καλλιεργητική κατάσταση", παρά μόνο με βόσκηση. Δηλαδή, ήταν εξαρχής αδύνατο να επιτευχθεί από αγρότες που παρουσιάζονταν να ζητούν δικαιώματα στο εθνικό απόθεμα χωρίς καθόλου ζώα!
Αυτός ο τρόπος κατανομής του εθνικού αποθέματος τα έτη 2017, 2018 και 2019, σε συνδυασμό με τις διάτρητες και εύκολες στο να προσπεραστούν διαδικασίες ελέγχου του ΟΠΕΚΕΠΕ, αποτέλεσε το βασικότερο κίνητρο γι’ αυτή την οργιώδη ανάπτυξη αυτών των φαινομένων.
Έτσι, κατά τα έτη 2019-2022, παρουσιάστηκε μια "βιομηχανία" εικονικών μισθωτηρίων ή παραχωρητηρίων δήθεν ιδιωτικών βοσκοτόπων (οι περισσότεροι αφορούσαν εκτάσεις που τα προηγούμενα χρόνια ως δημόσια βοσκοτόπια μετείχαν στην κατανομή μέσω της "τεχνικής λύσης"), προκειμένου να ενεργοποιηθούν δικαιώματα στο εθνικό απόθεμα, ακόμα και σε περιοχές πολλά χιλιόμετρα μακριά από τη διαμονή των αιτούντων.
Όταν στη συνέχεια, το 2022, έγινε αντιληπτή η παραπάνω πρακτική, νομοθετήθηκε ως προϋπόθεση για να διατηρήσει και να ενεργοποιήσει κάποιος δικαιώματα η ύπαρξη ζώων. Αυτό επέφερε την κατακόρυφη, από τη μια χρονιά στην άλλη, αύξηση του συνολικού αριθμού ζώων που δηλώνονταν, με τα γνωστά κωμικοτραγικά αποτελέσματα.
Ουσιαστικά, με βάση τους κανονισμούς της ΚΑΠ και τις εφαρμοστικές εγκυκλίους των κυβερνήσεων δημιουργήθηκε η εξής δυνατότητα: Από ένα κοπάδι με συγκεκριμένο αριθμό ζώων, να αντλούνται διπλάσιες ή και τριπλάσιες επιδοτήσεις, (με τη μεταβίβαση π.χ. από γονιό στα παιδιά, διατηρώντας δικαιώματα ενίσχυσης οι μεν μέσω βασικής ενίσχυσης οι δε από το εθνικό απόθεμα) και στη συνέχεια αυτές οι πολλαπλάσιες επιδοτήσεις οδήγησαν στον πλασματικό πολλαπλασιασμό των ζώων που δηλώνονταν.
Είναι προφανές ότι όλη αυτή η διαδικασία διευκολύνθηκε από το γεγονός ότι, με την ανοχή των αντίστοιχων οργάνων της ΕΕ, ουδέποτε καταρτίστηκαν Σχέδια Βόσκησης για ολόκληρη την επικράτεια, ενώ η διαδικασία ενημέρωσης του γεωχωρικού υποβάθρου του ΟΠΕΚΕΠΕ (LSIS), ήταν τμηματική και χωρίς δημοσιότητα.
Με δεδομένο μάλιστα, ότι αυτή η διαδικασία ανατέθηκε σε μεγάλες μονοπωλιακές επιχειρήσεις, που αποκτούσαν έτσι προνομιακή πρόσβαση σε πολύτιμα δεδομένα και πληροφορίες, καθιστούσε το σύστημα ακόμα πιο διαβλητό. Εξάλλου, η μεγάλη έκταση του φαινομένου, προϋποθέτει συντονισμό, προκειμένου να "μοιραστεί" η πληροφορία για τις διαθέσιμες επιλέξιμες εκτάσεις που εντάσσονταν στο πληροφοριακό σύστημα και τη δήλωσή τους, χωρίς επικαλύψεις, για την "επιτυχή" εφαρμογή της "τεχνικής λύσης".
Κάπως έτσι δημιουργείται η δυνατότητα "παραγωγός" από μια περιοχή να δηλώνει, εμφανίζοντας πλαστά ενοικιαστήρια – παραχωρητήρια, δημόσια βοσκοτόπια σε άλλη, εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά.
Κι αυτό, παρά το γεγονός ότι από το 2017 η "τεχνική λύση" θα μπορούσε να έχει καταργηθεί, καθώς εξέλιπαν οι αιτίες που την επέβαλαν (η ΕΕ ανασκεύασε τον ορισμό του βοσκότοπου και συμπεριέλαβε ξανά σε αυτόν τις ξυλώδεις εκτάσεις με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2017/2393 της 13ης Δεκεμβρίου 2017).
Έκτοτε το σύνολο των βοσκήσιμων εκτάσεων θα μπορούσε να ενταχθεί αμέσως στο γεωγραφικό υπόβαθρο του ΟΠΕΚΕΠΕ, πολύ περισσότερο μετά και τη νομική δικαίωση της χώρας το 2020 από το ΔΕΕ στις σχετικές προσφυγές κατά του προστίμου που είχε επιβληθεί, οπότε και εξέλιπε και η τελευταία δικαιολογία για τη συνέχιση εφαρμογής της "τεχνικής λύσης".
Είναι ενδεικτικό ότι στην προσπάθεια υπεράσπισης της υιοθέτησης και επέκτασης αυτών των προβληματικών και ακραία αντιπαραγωγικών κατευθύνσεων, ο πρώην Υπουργός της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ κ. Αραχωβίτης, τοποθετήθηκε υπέρ της νομιμότητας της έγκρισης που έδωσε ο ΥΠΑΑΤ Βορίδης το 2019, σ’ αυτήν την εξόφθαλμα καταχρηστική κατανομή Εθνικού Αποθέματος. Δίνοντας βεβαίως βολικό άλλοθι στην κυβερνητική πλειοψηφία να «πανηγυρίζει» για τη δήθεν περίτρανη παραδοχή και απόδειξη της αθωότητας των Υπουργών της.
Βεβαίως έναν ισχυρισμό που απέχει πολύ από την πραγματικότητα και τα ευρήματα που περιγράφονται με λεπτομέρειες στη δικογραφία, όπως προέκυψαν και από τις καταθέσεις των μαρτύρων στην επιτροπή.
Είναι δεδομένο ότι η κυβέρνηση της ΝΔ γνώριζε πολύ καλά τους δρόμους της διαφθοράς (πχ βοσκοτόπια, “εθνικό απόθεμα”, “τεχνική λύση”) και της ψηφοθηρίας που είχαν ανοίξει οι πολιτικές επιλογές, τόσο οι δικές της όσο και των προηγούμενων κυβερνήσεων, σε ό,τι αφορά τη χορήγηση των επιδοτήσεων μέσω του ΟΠΕΚΕΠΕ.
Παρά τις προσπάθειες της πλειοψηφίας των μαρτύρων να αποφύγουν ή να συσκοτίσουν το δικό τους μερίδιο ευθυνών στην ανάπτυξη ή στην ανοχή της δράσης του εγκληματικού κυκλώματος, η ύπαρξη και λειτουργία του δεν μπόρεσε από κανέναν να αμφισβητηθεί ουσιαστικά.
2. Η ιδιωτικοποίηση και το πάρτι των «παρασίτων»
Από τις εργασίες της επιτροπής επιβεβαιώθηκε με τον πιο αποκαλυπτικό τρόπο ο ρόλος που έπαιξε το ιδιωτικοποιημένο ουσιαστικά σύστημα καταβολής ενισχύσεων του ΟΠΕΚΕΠΕ.
Αποτέλεσε κοινή παραδοχή της πλειοψηφίας των μαρτύρων ότι η πρόσδεση του Οργανισμού στον «Τεχνικό Σύμβουλο», είχε πάρει μορφή πλήρους εξάρτησης. Με αποτέλεσμα ο Οργανισμός να μετατρέπεται πολλές φορές σε έρμαιο των εκβιασμών των μεγάλων μονοπωλιακών εταιρειών που κρατούσαν ουσιαστικά «τα κλειδιά» του, αφού μονοπωλούσαν τα πολύτιμα πληροφοριακά συστήματα του ΟΠΕΚΕΠΕ.
Γύρω από την εκμετάλλευση των πληροφοριακών συστημάτων του ΟΠΕΚΕΠΕ αναπτύχθηκε τεράστιος ανταγωνισμός, μεταξύ των δύο μεγάλων μονοπωλιακών επιχειρήσεων NEUROPUΒLIC - GAIA ΕΠΙΧΕΙΡΕΙΝ και COGNITERA, στον περίγυρο των οποίων αναπτύχθηκαν και οι ανάλογες ομαδοποιήσεις πολιτικών, οικονομικών κλπ. συμφερόντων.
Ο μεγάλος ανταγωνισμός και η διαμάχη που αναπτύχθηκε μεταξύ αυτών των δύο εταιρειών, τελικά κατέληξε σε μεταξύ τους προσωρινό συμβιβασμό, συγκροτώντας κοινοπραξία, που ανέλαβε ως μοναδική ανάδοχος το διαγωνισμό για τα Πληροφοριακά Συστήματα των ετών 2023-2027. Μάλιστα, κατά τη διάρκεια της κατάθεσης των νόμιμων εκπροσώπων των εταιρειών, ανακοινώθηκε νέα δικαστική διένεξη μεταξύ των δύο «συνεργατών, για την οποία το έτερο μέρος δήλωνε πλήρη άγνοια.
Με ακόμα πιο μελανά χρώματα περιγράφηκε ο ρόλος των διαφόρων Κέντρων Υποβολής Δηλώσεων (ΚΥΔ), στα οποία παραδόθηκε με διαδοχικές αποφάσεις των κυβερνήσεων η διαδικασία υποβολής αιτήσεων ΟΣΔΕ, χαρατσώνοντας τους αγρότες για μια υπηρεσία που θα έπρεπε να παρέχεται δωρεάν από το ίδιο το κράτος.
Ο ρόλος των παραπάνω γραφείων αποδείχθηκε καθοριστικός για την «επιτυχία» της δράσης του εγκληματικού κυκλώματος, έχοντας εικόνα για τις επιλέξιμες εκτάσεις της περιφέρειάς τους, που μπορούσαν βεβαίως να την ανταλλάξουν απευθείας με αντίστοιχα γραφεία άλλων περιφερειών (εξάλλου πολλά από αυτά τα κέντρα στην ουσία βρίσκονταν υπό την ίδια "επιχειρηματική ομπρέλα").
Με την ευθύνη όλων των κυβερνήσεων, ο οργανισμός παραδόθηκε στα χέρια των ιδιωτικών εταιρειών που λυμαίνονταν με το αζημίωτο πολύτιμα πληροφοριακά συστήματα και δεδομένα. Πάνω στις πλάτες των αγροτών και του λαού στήθηκε ένας μηχανισμός παρασίτων και μεσαζόντων που τρέφονται από το κρατικό χρήμα και τον μόχθο των παραγωγών.
Η διαπλοκή δεν περιορίζεται μόνο στους υπουργούς που εμπλέκονται στη δικογραφία, αλλά επεκτείνεται. Παρά τις φαινομενικές προσπάθειες «εξυγίανσης», η ουσία ήταν πάντα η αλλαγή του «διαχειριστή» της σπατάλης. Η πλήρης διάλυση των ελεγκτικών μηχανισμών, η υποστελέχωση των υπηρεσιών και η σκόπιμη υποβάθμιση των φυσικών ελέγχων δημιούργησαν το απαραίτητο «κενό» για να δράσουν τα κυκλώματα.
Μάλιστα, η κατεύθυνση της ΕΕ και της ΚΑΠ για το λεγόμενο «monitoring» (δορυφορικοί έλεγχοι), αντί να λύσει το πρόβλημα, το επέτεινε. Χιλιάδες αγρότες, ιδιαίτερα στην Κεντρική και Ανατολική Μακεδονία, βρέθηκαν απλήρωτοι και εκτεθειμένοι, επειδή το σύστημα απέτυχε να αναγνωρίσει τις καλλιέργειές τους, ενώ την ίδια στιγμή οι «αετονύχηδες» συνέχιζαν να εισπράττουν ενισχύσεις.
Η πρόσφατη τροποποίηση του Κανονισμού της ΚΑΠ [Κανονισμός (ΕΕ) 2024/1468], η οποία ψηφίστηκε από το Ευρωκοινοβούλιο από όλα τα κόμματα πλην του ΚΚΕ, φέρνει νέες αρνητικές εξελίξεις στο θέμα αυτό, καθώς αντικαθιστά περαιτέρω τους φυσικούς ελέγχους με το δορυφορικό σύστημα παρακολούθησης.
Συμπερασματικά, στο έδαφος πάνω στο οποίο αναπτύχθηκε το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, προέκυψε από τη σύμφυση, τη διαπλοκή που αναπτύχθηκε ανάμεσα στο αστικό κράτος και τις υπηρεσίες του (Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης, ΟΠΕΚΕΠΕ) με τους αγροτικούς συνεταιρισμούς, τις ιδιωτικές εταιρείες «τεχνικούς συμβούλους», την Τράπεζα Πειραιώς και τα ΚΥΔ, υπό τις ευλογίες της Ε.Ε.
Είναι χαρακτηριστική η τοποθέτηση στην Εξεταστική Επιτροπή του νόμιμου εκπροσώπου της Cogniterra, ότι «θα μπορούσε από μόνος του ο ΟΠΕΚΕΠΕ να αναπτύξει τα πληροφοριακά συστήματα, χωρίς την αξιοποίηση εξωτερικών τεχνικών συμβούλων, αλλά εάν το έκανε αυτό, τότε εμείς (σ.σ. οι ιδιωτικές εταιρείες) τι θα κάναμε;»
3. Το διάτρητο σύστημα ελέγχων
Ακόμα, καθοριστικό ρόλο στη διευκόλυνση δράσης του κυκλώματος έπαιξε και το γεγονός ότι οι επιτόπιοι έλεγχοι που εκτελεί ο ΟΠΕΚΕΠΕ είναι ελάχιστοι, λόγω έλλειψης προσωπικού, αλλά και εξαιτίας του διάτρητου πλαισίου της ΚΑΠ, που προβλέπει "δειγματοληπτικούς" ελέγχους. Όπως επίσης και το γεγονός ότι ως αποδεικτικό της κατοχής μιας έκτασης μπορούσε να προσκομίζεται η δήλωση Ε9, η οποία δεν διασταυρωνόταν ως προς την αξιοπιστία της.
Γι' αυτόν το λόγο, τόσο ο Σύλλογος Εργαζομένων του ΟΠΕΚΕΠΕ όσο και εργαζόμενοι που ασκούσαν ελεγκτικό έργο είχαν καταγγείλει επανειλημμένα την υποστελέχωση του οργανισμού, όπως και τη χορήγηση επιδότησης με βάση τη δήλωση Ε9.
Οι εργαζόμενοι στον ΟΠΕΚΕΠΕ που έκαναν παρατηρήσεις στο σύστημα και έβαζαν εμπόδια στην ανάπτυξη της απάτης με διάφορους τρόπους υπέστησαν διώξεις και καταχρηστικές συμπεριφορές, μπαίνοντας στο περιθώριο από ένα σύστημα που επένδυε στην απάτη. Αυτό δεν αφορούσε μόνο διευθυντικά στελέχη, αλλά και απλούς υπαλλήλους, χωρίς διευθυντική ιδιότητα, οι οποίοι έβλεπαν τα κακώς κείμενα και κατήγγειλαν τις δυσλειτουργίες. Γύρω από αυτούς τους ανθρώπους στήθηκε από την κρατική εξουσία μια ιδιότυπη «ομερτά» με σκοπό τον παραγκωνισμό τους, φτάνοντας στο σημείο να χαρακτηρίζονται ως “κακά σπυριά”, ή ακόμα και ως «γραφικοί» ή «τρελοί», προκειμένου να απονομιμοποιηθεί ο λόγος τους.
Όλα αυτά τα φαινόμενα εντάθηκαν δραματικά κατά την περίοδο της διακυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας, και εξελίσσονται ακόμη και σήμερα. Όποιος υπερασπιζόταν το “νόμιμο” κατέληγε να θεωρείται ο αποδιοπομπαίος τράγος.
Τα μέτρα που προωθεί η κυβέρνηση, όπως οι νέες μορφές αξιολόγησης των δημοσίων υπαλλήλων, αποτελούν αντικείμενο έντονου προβληματισμού, καθώς είναι ορατό ότι θα εντείνουν αυτή την πίεση. Οι φωνές που αντιδρούν θα βρίσκονται πλέον υπό το καθεστώς μιας θεσμοθετημένης πειθαρχίας που αποσκοπεί στη σιωπή.
Η καπιταλιστική εξουσία, αναπτυσσόμενη πάνω στο βάθρο της αποξένωσης των εργαζομένων από τα μέσα παραγωγής και τον πλήρη αποκλεισμό τους από τη λήψη αποφάσεων, γίνεται ακόμα πιο αμείλικτη στην προσπάθειά της να διαχειριστεί τις προκλήσεις της πολεμικής προετοιμασίας και των γεωπολιτικών ανταγωνισμών. Αυτή η δυναμική θα επιδεινώνει την κατάσταση, ενώ η ανάδυση νέων σκανδάλων είναι νομοτελειακή.
Στην πραγματικότητα, στον ΟΠΕΚΕΠΕ η παρανομία μετατράπηκε σε μια νέα «κανονικότητα», η οποία ριζώνει διαρκώς στο έδαφος της εκμεταλλευτικής φύσης μιας νομιμότητας που είναι κομμένη και ραμμένη στα μέτρα της κυρίαρχης κοινωνικής τάξης.
Πάνω σε αυτό το έδαφος φύτρωσε το έκτρωμα για το οποίο διάφοροι σήμερα κάνουν ότι πέφτουν απ' τα σύννεφα.
Είναι χαρακτηριστική εξάλλου η μεγάλη αντιπαράθεση που αναπτύχθηκε γύρω από την τροποποίηση της εγκυκλίου (85112/27-7-2015) που αφορά τη διαδικασία διεξαγωγής των ελέγχων, με τις τροποποιήσεις να διαδέχονται η μία την άλλη, ακολουθώντας την ανάλογη διαδοχή των Προέδρων του ΟΠΕΚΕΠΕ, υπό την επίβλεψη των εκάστοτε υπουργών Αγροτικής Ανάπτυξης.
Γ. Ποινικές ευθύνες των Υπουργών Βορίδη και Αυγενάκη
Πριν αναφερθούμε συγκεκριμένα στις ποινικές ευθύνες, οφείλουμε να θέσουμε εισαγωγικά τρία ζητήματα:
Πρώτον, δεν αναγνωρίζουμε στην ΕΕ καθώς και τα όργανά της, όπως είναι η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, το ρόλο του τιμητή και κατήγορου, όταν η ίδια με την πολιτική και τη νομοθεσία της, ιδίως με την εφαρμογή της ΚΑΠ, τους σχετικούς Κανονισμούς, Οδηγίες κ.ά. έχει οδηγήσει και σε κάθε περίπτωση συμβάλει, στα φαινόμενα διαφθοράς, μεταξύ των οποίων και το συγκεκριμένο σκάνδαλο.
Άλλωστε και στην ίδια την Πρότασή της, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία αποφεύγει επιμελώς να επισημάνει τις προβληματικές κατευθυντήριες γραμμές της ΚΑΠ που αποτελούν τη ρίζα του προβλήματος και της διαφθοράς και περιορίζεται στον εντοπισμό κενών και καταχρηστικών συμπεριφορών στην εφαρμογή της.
Δεύτερον, δεν συμφωνούμε με τον προσδιορισμό ως ζημιωθέντων από το συγκεκριμένο σκάνδαλο των οικονομικών συμφερόντων της ΕΕ, που υπηρετεί τα μονοπωλιακά συμφέροντα, ο οποίος αποτυπώνεται και σε σχετικές ποινικές διατάξεις.
Εκείνοι που πραγματικά ζημιώνονται από τέτοια σκάνδαλα δεν είναι οι μονοπωλιακοί όμιλοι, αλλά οι φορολογούμενοι λαοί των κρατών μελών της, συμπεριλαμβανομένων και της Ελλάδας, που σχηματίζουν την “περιουσία” της ΕΕ, καθώς φυσικά και οι πραγματικά δικαιούχοι βιοπαλαιστές αγρότες. Γιατί δεν μπορεί να κρυφτεί ότι τα κριτήρια “επιλεξιμότητας” που οδήγησαν στην περιβόητη "τεχνική λύση" που υιοθετήθηκε το 2014, με υπογραφή του τότε Υπουργού Γ. Καρασμάνη (επί κυβέρνησης ΝΔ – ΠΑΣΟΚ – ΔΗΜΑΡ) και επικαιροποιήθηκε διαδοχικά από τις επόμενες κυβερνήσεις, σε συνεννόηση με την ΕΕ, τα καθορίζει η κερδοφορία των μονοπωλιακών ομίλων.
Αυτή η "επιλεξιμότητα" της ΕΕ, άνοιξε την πόρτα για τις μπίζνες και τις ρεμούλες σε βάρος χιλιάδων βιοπαλαιστών αγροτών. Για την κερδοφορία των λίγων και ισχυρών ζημιώνονται οι πολλοί σε αυτό το σάπιο εκμεταλλευτικό σύστημα, είτε νόμιμα είτε παράνομα. Σε αυτή τη βάση λαμβάνουμε φυσικά υπόψη και αξιολογούμε τα στοιχεία της συγκεκριμένης δικογραφίας για τη θεμελίωση και απόδοση πολιτικών και ιδίως ποινικών ευθυνών σε συγκεκριμένα πρόσωπα.
Τρίτον, παρά το γεγονός ότι από την δικογραφία της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας προκύπτει ότι η διερευνώμενη περίοδος είναι από το 2019 έως και το 2024, δεν επιβεβαιώνεται να έχει διενεργηθεί έλεγχος για την περίοδο του 2022, παρά το γεγονός ότι και για το 2022 υπήρχαν καταγγελίες αλλά και είχαν επιβληθεί πρόστιμα από την ΕΕ. Η, κατά τα φαινόμενα, επιλεκτική μεταχείριση της περιόδου, γεννά σοβαρά ερωτήματα για την ίδια την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία.
Οι αντιφατικές και αλληλοαναιρούμενες καταθέσεις κρίσιμων μαρτύρων στην εξεταστική επιτροπή, δεν μπόρεσαν να ανατρέψουν την πληθώρα των στοιχείων που περιλαμβάνονται στη δικογραφία, στα οποία στηρίχθηκε η πρότασή μας για συγκρότηση επιτροπής προκαταρκτικού ελέγχου για τη διερεύνηση ποινικών ευθυνών των δύο Υπουργών. Η προσπάθεια μάλιστα μιας σειράς ελεγχόμενων διευθυντικών στελεχών και μελών της διοίκησης του ΟΠΕΚΕΠΕ, να διαψεύσουν ή να παραποιήσουν τις ομολογημένες στο πλαίσιο των καταγεγραμμένων συνομιλιών τους ρουσφετολογικές και παράνομες δοσοληψίες με τα διάφορα στελέχη της κυβέρνησης, ξεπερνάει τα όρια του εμπαιγμού, αν όχι της γελοιότητας.
Κοινή συνισταμένη όλων των μαρτυρικών καταθέσεων είναι η αγωνιώδης προσπάθεια ωραιοποίησης και απενοχοποίησης της περιόδου που τους αφορούσε, εγείροντας με αυτό τον τρόπο αμφιβολίες ως προς την αξιοπιστία των καταθέσεών τους. Σε κάθε περίπτωση, έγινε φανερό ότι όλοι τους αποτελούσαν μέρος του προβλήματος και όχι της λύσης του, όπως επιδίωξαν να εμφανιστούν.
Η αναγκαιότητα συνέχισης της λειτουργίας της Εξεταστικής Επιτροπής αλλά και πολύ περισσότερο της συγκρότησης προανακριτικής επιτροπής, προκύπτει από την ανάγκη διερεύνησης της πιθανής ύπαρξης ποινικών ευθυνών και για άλλους υπουργούς Αγροτικής Ανάπτυξης, άλλους υπουργούς που εμπλέκονται (πχ οι παρά τω Πρωθυπουργώ), αλλά και για τον ίδιο τον πρωθυπουργό, τον Κ. Μητσοτάκη, υπό τον έλεγχο του οποίου βρίσκεται η υλοποίηση του κυβερνητικού σχεδιασμού.
Ειδικότερα, όσον αφορά τις ποινικές ευθύνες πρώην Υπουργών, προκύπτουν τα εξής:
Σύμφωνα με το άρθρο 13 του (ιδρυτικού) Ν. 2637/1998 (Φ.Ε.Κ. Α΄ 200), το οποίο αντικαταστάθηκε με το άρθρο 4 παρ. 1 του ν. 2732/1999 (Φ.Ε.Κ. Α΄ 154), συστάθηκε ο Οργανισμός Πληρωμών και Ελέγχου Κοινοτικών Ενισχύσεων Προσανατολισμού και Εγγυήσεων (Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε.), ως νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου, που "… λειτουργεί χάριν του δημοσίου συμφέροντος κατά τους κανόνες της ιδιωτικής οικονομίας και τελεί υπό την εποπτεία και τον έλεγχο του Υπουργού Γεωργίας". Σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 14 του ίδιου νόμου, ο σκοπός του Οργανισμού αυτού ως Ν.Π.Ι.Δ. είναι: "…α) Η διαχείριση των πιστώσεων του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Εγγυήσεων (Ε.Γ.Τ.Ε.), του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Αγροτικής Ανάπτυξης (Ε.Γ.Τ.Α.Α.) και του Ευρωπαϊκού Αλιευτικού Ταμείου (Ε.Α.Τ.) δυνάμει των Κανονισμών ΕΚ 1290/2005 και 1698/2005 του Συμβουλίου, όπως αυτοί ισχύουν, σύμφωνα με τις εκάστοτε διατάξεις της εθνικής και κοινοτικής νομοθεσίας. β) Η πρόληψη και πάταξη κάθε ατασθαλίας σε βάρος αυτών των πιστώσεων, όπως και η ανάκτηση τυχόν χρηματικών ποσών, τα οποία έχουν καταβληθεί παρανόμως ή αχρεωστήτως".
Μεταξύ των αρμοδιοτήτων του Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε., όπως αυτές απαριθμούνται στην παρ. 2 του άρθρου 14, περιλαμβάνονται ο έλεγχος των δικαιολογητικών πληρωμής και η αναγνώριση και εκκαθάριση των δαπανών που βαρύνουν τον Ειδικό Λογαριασμό Εγγυήσεων Γεωργικών Προϊόντων (Ε.Λ.Ε.Γ.Ε.Π.) του άρθρου 26 του ν. 992/1979, η έγκριση της πληρωμής τους και η έκδοση εντολών πληρωμής σε βάρος του Ε.Λ.Ε.Γ.Ε.Π. (περ. α), η διενέργεια κάθε είδους ελέγχου σχετικά με τη νομιμότητα των πληρωμών και την κίνηση των διαδικασιών για την ανάκτηση των καταβληθέντων παρανόμως ή αχρεωστήτως, καθώς και για την επιβολή κάθε νόμιμης κύρωσης (περ. β)… (βλ. ενδεικτικά 9772/2024 ΔΠΡΑΘ)
Άρα και αναφορικά με τα κεφάλαια των ενισχύσεων που πιστώνονται στα κοινοτικά ταμεία για την χρηματοδότηση των γεωργικών δαπανών, το νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου ΟΠΕΚΕΠΕ ήταν διαχειριστής "περιουσίας άλλου" υπό την έννοια του νόμου περιουσίας. Περαιτέρω, ο Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε. τελεί υπό την διοικητική εποπτεία και έλεγχο του εκάστοτε Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (άρθρ. 13 παρ. 1 εδ. β’ του Ν. 2637/1998) και εκπροσωπείται νομικά από τον Πρόεδρό του (άρθρ. 21 παρ. 1 Ν. 2637/1998).
Περαιτέρω, από τις διατάξεις του άρθρου 390 ΠΚ, προκύπτει, ότι για τη στοιχειοθέτηση του εγκλήματος της απιστίας, απαιτείται αντικειμενικώς: α) πρόσωπο που έχει την επιμέλεια ή διαχείριση της περιουσίας άλλου, η τελευταία ιδιότητα μπορεί να πηγάζει από δικαιοπραξία (λ.χ. σύμβαση εντολής, πληρεξουσιότητας, εργασίας) ή εκ του νόμου (όπως στην περίπτωση διαχειριστή νομικού προσώπου) και πρέπει να υπάρχει στο δράστη κατά το χρόνο τέλεσης της πράξης, ενώ η επιμέλεια ή διαχείριση μπορεί να αφορά σε όλη την περιουσία ή σε μέρος της ή και σε μία μόνο πράξη, β) πράξη ή παράλειψη προκαλούσα ζημία στην περιουσία άλλου.
Η δε πράξη πρέπει να εμφανίζεται ως εξωτερική και δικαιοπρακτική και, κατά κανόνα, τέτοιο χαρακτήρα έχουν οι δικαιοπραξίες (λ.χ. πώληση, δωρεά, μίσθωση κτλ), οι οιονεί δικαιοπραξίες (λ.χ. όχληση, καταγγελία κτλ), οι διαδικαστικές πράξεις (λ.χ. ομολογία αγωγής, παραίτηση από δικόγραφο κτλ), οι δικαιοπρακτικές παραλείψεις (λ.χ. σιωπηρή ανανέωση σύμβασης διαρκείας κτλ), χωρίς να αρκεί η ενέργεια υλικών πράξεων, αλλά πρέπει να υπάρχει δυνατότητα πρωτοβουλίας και λήψης αποφάσεων με κίνδυνο και ευθύνη του διαχειριστή και η πράξη ή η παράλειψη να επιφέρει ζημία στην ξένη περιουσία. Ως περιουσία νοείται η κινητή ή ακίνητη, την οποία ο δράστης διαχειρίζεται ή έχει την επιμέλειά της, γι` αυτό και, όταν πρόκειται περί περιουσίας νομικού προσώπου, η περιουσία είναι ξένη για τον διαχειριστή, η δε ζημία μπορεί να είναι θετική ή αποθετική. Συνιστά ζημία και η διακινδύνευση, η οποία πρέπει να προκαλείται με την κατάχρηση της παραπάνω εξουσίας του δράστη. Γενικά, η δράση του διαχειριστή πρέπει να αξιολογείται υπό το πρίσμα μιας θεώρησης όλων των παραμέτρων που θα έπρεπε να λάβει υπόψη του ένας συνετός διαχειριστής για να μη ζημιώσει την ξένη περιουσία που διαχειριζόταν.
Εξ άλλου, είναι δεδομένο ότι η εξεταζόμενη πράξη απιστίας στρέφεται κατά του Ελληνικού Δημοσίου, καθώς η διαχειριζόμενη περιουσία μεταφέρεται και εγγράφεται σε εθνικούς ειδικούς λογαριασμούς (ΕΛΕΓΕΠ), αποκτώντας εθνικό χαρακτήρα και τελούμενη υπό την εποπτεία του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων. Η περιουσία αυτή τελεί υπό διαχείριση από τον ΟΠΕΚΕΠΕ, νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου, το οποίο λειτουργεί μεν κατά τους κανόνες της ιδιωτικής οικονομίας, αλλά χάριν του δημοσίου συμφέροντος, και ως εκ τούτου συνδέεται νομικά με την περιουσία του Δημοσίου. Επιπροσθέτως, το Ελληνικό Δημόσιο υπέχει οικονομική ευθύνη για την αχρεώστητη ή παρανόμως καταβληθείσα ενίσχυση, καθώς φέρει υποχρέωση επιστροφής σε περιπτώσεις παρατυπιών, γεγονός που συνεπάγεται ότι η ζημία από παράνομη διαχείριση προκαλείται άμεσα στο Ελληνικό Δημόσιο. Η ζημία είναι βέβαιη, κατά την έννοια που αποδίδεται στον όρο από τη νομολογία του Αρείου Πάγου, καθόσον προκύπτει σαφής μείωση της αξίας της διαχειριζόμενης περιουσίας και σε κάθε περίπτωση πρόκληση πραγματικού κινδύνου για αυτήν, που συνιστά εν τοις πράγμασι επέλευση βλάβης.
Επομένως: ο εκάστοτε Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων βαρύνεται με ιδιαίτερη νομική υποχρέωση για την εποπτεία και τον έλεγχο της σύννομης διαχείρισης των οικονομικών πόρων που κατά νόμο διαχειρίζεται ο Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε. σύμφωνα με τις αρμοδιότητές του. Δηλαδή ευθύνεται μεταξύ άλλων και για τη μη αποτροπή διαπραχθεισών (τουλάχιστον) από το νόμιμο εκπρόσωπο του νομικού προσώπου αξιόποινων πράξεων –από κοινού με τρίτα πρόσωπα ή κατά μόνας - εφόσον αυτές τελούσαν σε γνώση του.
Κατά συνέπεια, ο εκάστοτε Πρόεδρος του Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε. υπέχει ευθύνη για οποιαδήποτε εν γνώσει του παρά το νόμο διαχείριση των οικονομικών πόρων που διαχειρίζεται ο Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε. Και ο εκάστοτε Υπουργός ΑΑΤ υπέχει ευθύνη για οποιαδήποτε εν γνώσει του παρά το νόμο διαχείριση των οικονομικών πόρων που διαχειρίζεται ο Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε., καθώς και για την παράλειψη παρέμβασης προς αποτροπή αξιοποίνων πράξεων τρίτων προσώπων κατά την άσκηση αρμοδιοτήτων του Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε., εάν αυτές τελούσαν σε γνώση του.
Για την υπό διερεύνηση περίοδο 2019 – 2024 που αφορά την διαβιβασθείσα δικογραφία, Υπουργοί Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων διετέλεσαν, μεταξύ άλλων, οι Μαυρουδής (Μάκης) Βορίδης για την περίοδο από 9-7-2019 έως 5-1-2021 και ο Ελευθέριος Αυγενάκης για την περίοδο από 27-6-2023 έως 14-6-2024.
Ειδικότερα:
1) Για τον πρώην Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Μαυρουδή (Μάκη) Βορίδη:
Προκύπτουν σοβαρές ενδείξεις ότι συμμετείχε με αξιόποινο τρόπο στο αδίκημα της απιστίας και συγκεκριμένα με ενέργεια, η οποία συνίστατο σε συνυπογραφή του υπ’ αρ. πρωτ. 70688/18.08.2019 εμπιστευτικού εγγράφου που του απέστειλε ο τότε Πρόεδρος του ΟΠΕΚΕΠΕ Αθ. Καπρέλης, σχετικά με "κατανομή επιλέξιμων βοσκοτόπων" που του διαβιβάστηκε.
Παρ’ όλα αυτά, ο τότε ΥΠΑΑΤ Μ. Βορίδης, τελώντας σε γνώση του περιεχομένου του εν λόγω Κανονισμού και της παραβίασης του με βούληση να παραβιασθεί αποδεδειγμένα ο κανόνας που ορίζει ότι δεν μπορούν να ενεργοποιούνται δικαιώματα σε περιοχή διαφορετική εκείνης στην οποία χορηγήθηκαν, με υλική ενέργεια που συνίστατο στην συνυπογραφή του ως άνω εγγράφου που υιοθετούσε την "τεχνική λύση" συνήργησε άμεσα σε διαχειριστική πράξη της περιουσίας τρίτου κατά παράβαση των κανόνων επιμελούς διαχείρισης, σύμφωνα με τους οποίους δεν έπρεπε να εφαρμοστεί η "τεχνική λύση" (ήδη από το 2017 εξέλιπε έστω και η ελάχιστη επίφαση ανάγκης για εφαρμογή της), με αποτέλεσμα τη βέβαιη ζημία της περιουσίας των παθόντων. Η υπογραφή αυτή εκφράζει ακριβώς τη γνώση και βούληση του τότε ΥΠΑΑΤ Μ. Βορίδη να αναλάβει την ευθύνη της διαχειριστικής πράξης αυτής που αποδεδειγμένα αντίκειτο στους κανόνες της επιμελούς διαχείρισης των ενισχύσεων.
Εξάλλου, ακόμη και αν ήθελε υποτεθεί ότι η υπογραφή του ΥΠΑΑΤ δεν ήταν κατά νόμο προϋπόθεση για την ισχύ της συγκεκριμένης διοικητικής πράξης, ο ΥΠΑΑΤ τελώντας σε γνώση της ψήφισης του Κανονισμού 2017/2393 (ΟΜΝΙBUS) και με βούληση να παραβιασθεί αποδεδειγμένα ο κανόνας που ορίζει ότι δεν μπορούν να ενεργοποιούνται δικαιώματα ενίσχυσης σε περιοχή διαφορετική εκείνης στην οποία χορηγήθηκαν, παρέλειψε να παρέμβει ασκώντας τον κατά νόμο έλεγχο του εποπτεύοντος, μετά τη διαπίστωση παρά το νόμο έκδοσης διοικητικής πράξης και να ματαιώσει την εφαρμογή της "τεχνικής λύσης", ενώ είχε προς τούτο ιδιαίτερη νομική υποχρέωση.
Περαιτέρω, προκύπτουν ισχυρές ενδείξεις ότι ο Μ. Βορίδης τελούσε σε γνώση των εκτεταμένων παρανομιών που λάμβαναν χώρα και συνιστούν "παράβαση των κανόνων διαχείρισης" η οποία προκάλεσε βέβαιη ζημία στην περιουσία άλλου, υπό την έννοια του άρθρου 390 ΠΚ, αφού, με βάση όχι μόνο μαρτυρικές καταθέσεις, συνομιλίες κλπ. αλλά και συγκεκριμένες πράξεις (διορισμών κοκ), τελικά κατέτεινε στη ματαίωση της άρσης της παράνομης υφιστάμενης κατ’ εξακολούθηση παράβασης των κανόνων επιμελούς διαχείρισης περιουσίας άλλου και του βλαπτικού για την ξένη περιουσία αξιόποινου αποτελέσματος, μέσω της επιστροφής στο καθεστώς "χαλαρών" ελέγχων των δικαιολογητικών για την κατανομή ενισχύσεων (απλώς με το Ε9 που δεν αποτελεί τίτλο ιδιοκτησίας και χωρίς να απαιτείται υποβολή μισθωτηρίου ή παραχωρητηρίου) και της τροποποίησης της σχετικής εγκυκλίου.
2) Για τον πρώην Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Ελευθέριο Αυγενάκη
Προκύπτουν σοβαρές ενδείξεις ότι διέπραξε συμμετείχε με αξιόποινο τρόπο στο αδίκημα της απιστίας με ενέργεια.
Όλως ενδεικτικά, προκύπτουν ενδείξεις ότι άσκησε αφόρητες πιέσεις στον τότε Πρόεδρο του ΟΠΕΚΕΠΕ Ευάγγελο Σημανδράκο να αποδεσμεύσει περί τα 6.000 ΑΦΜ και να πραγματοποιηθούν πληρωμές και σε αυτά, καίτοι είχαν "μπλοκαριστεί" κατόπιν ελέγχων που είχαν πραγματοποιηθεί και δεν είχαν προσκομισθεί τα απαραίτητα δικαιολογητικά (βλ. σχετ. την από 26.02.2025 Έκθεση Ένορκης Εξέτασης Ε. Σημανδράκου "… Τον Οκτώβριο του 2023 η πίεση έγινε αφόρητη από τον κ. Αυγενάκη επειδή δεν πληρώθηκαν και πάλι οι 6.000 ΑΦΜ και τη μετέφερε και σε άλλους στην κυβέρνηση…").
Ταυτόχρονα, έθεσε στην διάθεση του Κ. Μπαμπασίδη, ως Α’ Αντιπροέδρου ΟΠΕΚΕΠΕ και αρμοδίου για τις Διευθύνσεις Άμεσων Ενισχύσεων και Τεχνικών Ελέγχων (Ορ. βλ. Σχετ. από 24.02.2025Έκθεση Ένορκης Εξέτασης Ε. Σημανδράκου) την εξουσία πληρωμής ΑΦΜ τα οποία είχε κριθεί ότι δεν πληρούσαν τις προϋποθέσεις ελέγχου, κατά παράβαση των κανόνων καλής διαχείρισης, γεγονός το οποίο τελούσε σε γνώση του, με βούληση να προκληθεί βέβαιη ζημία στην περιουσία άλλου, αποτέλεσμα που τελικά επήλθε με την πληρωμή των εν λόγω ΑΦΜ.
Περαιτέρω προκύπτουν ισχυρές ενδείξεις ότι συμμετείχε με αξιόποινο τρόπο στο αδίκημα της απιστίας με παράλειψη και κατά παράβαση ιδιαίτερης νομικής υποχρέωσης, αφού ενώ ήταν σε γνώση του ενδείξεις για δημιουργίας τεχνητών συνθηκών λήψης ενισχύσεων, παρέλειψε να παρέμβει ασκώντας τον κατά νόμο έλεγχο του εποπτεύοντος, ώστε να ματαιωθεί η αποδέσμευση των σχετικών ΑΦΜ, καίτοι είχε προς τούτο ιδιαίτερη νομική υποχρέωση, προκαλώντας βέβαιη ζημία περιουσίας άλλου.
Περαιτέρω προκύπτουν ισχυρές ενδείξεις ότι ο Ε. Αυγενάκης τελούσε σε γνώση των εκτεταμένων παρανομιών που λάμβαναν χώρα και συνιστούν "παράβαση των κανόνων διαχείρισης" η οποία προκάλεσε βέβαιη ζημία στην περιουσία άλλου, υπό την έννοια του άρθρου 390 ΠΚ και η βούλησή του να εξακολουθήσει η με βεβαιότητα ζημιογόνα διαχείριση περιουσίας άλλου, η οποία φέρεται να εξωτερικεύεται και με υλικές πράξεις και παραλείψεις, όπως προκύπτει από πληθώρα συνομιλιών, για παράδειγμα μεταξύ στελεχών του ΟΠΕΚΕΠΕ και διάφορων αγροτικών συνεταιρισμών, ΚΥΔ, τοπικών παραγόντων της ΝΔ, που περιλαμβάνονται στη δικογραφία και αναφέρθηκαν και κατά τις εργασίες της εξεταστικής επιτροπής.
Με βάση τα παραπάνω γίνεται σαφές ότι χρειάζεται άμεσα να συγκροτηθεί επιτροπή προκαταρκτικής εξέτασης για τη διερεύνηση των ευθυνών των ανωτέρω Υπουργών.
Δ. Συμπερασματικά
Ομολογία του μεγέθους της κλοπής και η ανάγκη για άμεση επιστροφή των κλεμμένων
Η παραδοχή της κυβέρνησης ότι «εξοικονόμησε» 160 εκατομμύρια ευρώ φέτος αποτελεί την πιο επίσημη ομολογία ότι ανάλογο ήταν το ύψος των κλοπιμαίων - σε ετήσια βάση. Αν αναλογιστεί κανείς την τελευταία εξαετία, μιλάμε για περίπου 1 δισεκατομμύριο ευρώ που αφαιρέθηκε από τους πραγματικούς βιοπαλαιστές αγρότες.
• Το ΚΚΕ απαιτεί: Αυτά τα χρήματα να επιστραφούν άμεσα στους αγρότες που παλεύουν να επιβιώσουν και να καλλιεργήσουν ξανά.
• Αυτή είναι η μόνη εγγύηση ότι τα χρήματα θα φτάσουν στον προορισμό τους.
• Η κυβέρνηση να σταματήσει τις προκλητικές μεγαλοστομίες, να καταβάλλει τώρα αυτά τα χρήματα και στη συνέχεια να τα συμψηφίσει από τους επιτήδειους που λήστεψαν το σύστημα.
Η απάτη που αλλάζει μορφή και το παραμύθι της «εξυγίανσης».
Το ΚΚΕ προειδοποιεί: οι λύσεις που προτείνει η κυβέρνηση, για την αντικατάσταση της «τεχνικής λύσης», δεν πρόκειται να φέρουν καμία κάθαρση. Η απάτη απλώς θα αλλάξει μορφή. Όπως έχει ήδη αποκαλυφθεί το νέο πεδίο δόξης λαμπρό για τις λοβιτούρες είναι η έκδοση εικονικών τιμολογίων ζωοτροφών. Μέσω τεχνητής ροής εξόδων, οι επιτήδειοι θα παραπλανούν τα ψηφιακά συστήματα της ΑΑΔΕ ώστε να εμφανίζονται ως «πραγματικοί κτηνοτρόφοι». Έτσι, θα υφαρπάζουν επιδοτήσεις και δικαιώματα βοσκοτόπων, στερώντας πολύτιμους πόρους από τους βιοπαλαιστές κτηνοτρόφους που πλήττονται από την έλλειψη ελέγχων.
Η κυβέρνηση κοροϊδεύει όταν μιλά για «τάξη», την ώρα που οι καταλογισμοί και τα πρόστιμα της ΕΕ προς την Ελλάδα πέφτουν βροχή. Είναι εξοργιστικό και απαράδεκτο αυτά τα πρόστιμα, που προέκυψαν από τη δική τους πολιτική (έλλειψη σχεδίων βόσκησης, κτηματολογίου κ.ά.), να φορτώνονται στις πλάτες του ελληνικού λαού και των αγροτών.
Σχετικά με τον ΑΤΑΚ, ο μεγαλειώδης αγώνας των αγροτών ήταν αυτός που ανάγκασε την κυβέρνηση να εξαγγείλει το “πάγωμα” προσωρινά της χρήσης του. Έχει άλλωστε αποδειχθεί ότι δεν αποτελεί λύση αλλά μέρος του προβλήματος. Όλα τα «χωράφια της απάτης» διέθεταν κανονικό ΑΤΑΚ και ήταν δηλωμένα στο Ε9, αποδεικνύοντας ότι η διασύνδεση των βάσεων δεδομένων και η μεταφορά του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ δεν σταματούν τη διαφθορά όταν αυτή είναι δομικό στοιχείο του συστήματος.
Η ΕΕ αποτελεί μέρος του προβλήματος και όχι της λύσης.
Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία λειτουργεί με τη γνωστή λογική της ΕΕ: να εμφανίζεται ως «προστάτης» των πόρων, ενώ η ίδια η πολιτική της ΕΕ είναι αυτή που γεννά τη διαφθορά. Δεν αποδεχόμαστε το επιχείρημα περί προστασίας των «κοινοτικών πόρων».
Οι πόροι αυτοί δεν είναι ιδιοκτησία των Βρυξελλών. Προέρχονται από την άγρια φορολογική αφαίμαξη των λαών της Ευρώπης, με τον ελληνικό λαό να πληρώνει το 95% των εσόδων του κρατικού προϋπολογισμού.
Δεν εξομοιώνουμε τις ευθύνες, όμως ο λαός οφείλει να γνωρίζει την αλήθεια: στο έδαφος της αστικής εξουσίας, του καπιταλισμού και της ΚΑΠ, η διαφθορά θα είναι το αναπόφευκτο αποτέλεσμα.
Ακόμα και όσοι διαχειρίστηκαν την εξουσία με «καλές προθέσεις», αποδέχτηκαν, σχεδίασαν και υπέγραψαν διατάξεις (πχ “τεχνική λύση” στο όνομα του “καλού” των αγροτών, “βοσκοτόπια χωρίς ζώα”) που έγιναν στη συνέχεια το «νομικό εργαλείο» στα χέρια των τρωκτικών της ΝΔ.
Δεν είναι τυχαίο ότι τέτοιου είδους σκάνδαλα παρουσιάζουν μια περιοδικότητα στο χρόνο και επαναλαμβάνονται από δεκαετία σε δεκαετία, ανεξάρτητα από το ποιος είναι στην κυβέρνηση. Αυτό συμβαίνει γιατί η διαφθορά και η διαπλοκή είναι σύμφυτη με το σύστημα της εκμετάλλευσης, με το απαραίτητο λίπασμα να αποτελούν οι εκάστοτε πολιτικές της ΕΕ και των κυβερνήσεων.
Η μετάβαση προς την πολεμική οικονομία οξύνει περαιτέρω τις αντιθέσεις στο εσωτερικό της ΕΕ, με την εφαρμοζόμενη πολιτική να προσπαθεί μάταια να τις συγκεράσει, παρουσιάζοντας μια εντεινόμενη αντιφατικότητα: Από τη μία πλευρά, υπό τον φόβο ελλείψεων, τίθεται ως στόχος η ανάπτυξη κρίσιμων αποθεμάτων σε βασικά τρόφιμα από την εσωτερική παραγωγή, ενώ από την άλλη επιταχύνεται η ολοκλήρωση διμερών συμφωνιών με τρίτες χώρες —τύπου Μερκοσούρ— που επιδεινώνουν δραματικά τους όρους αναπαραγωγής των βιοπαλαιστών αγροτών στην Ελλάδα και στις υπόλοιπες χώρες της Ε.Ε.
Οι επιλογές αυτές ξεσηκώνουν ήδη θυελλώδεις αντιδράσεις, καθώς είναι βέβαιο ότι με τη νέα αναθεώρηση της ΚΑΠ από το 2027, οι ατομικοί αγροτοπαραγωγοί που εξαρτούν την επιβίωσή τους αποκλειστικά από την καλλιέργεια της γης τους, θα βρεθούν σε ακόμα δυσμενέστερη θέση. Ουσιαστικά, όλες αυτές οι κινήσεις διαμορφώνουν τις προϋποθέσεις για την περαιτέρω αύξηση της κερδοφορίας των μονοπωλίων και αποτελούν το όχημα για την επιτάχυνση της συγκέντρωσης και του ελέγχου της παραγωγής σε μεγάλους ομίλους.
Από αυτή την άποψη και οι σχετικές “αποκαλύψεις” της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας είναι πολύ βολικές, ώστε να αξιοποιούνται για να γίνονται ευρύτερα αποδεκτές αυτές οι αλλαγές που προωθούνται στις παραπάνω κατευθύνσεις σε βάρος των βιοπαλαιστών αγροτών.
Τα βασικά συμπεράσματα για τον λαό
• Απαιτείται μεγάλη επιφυλακτικότητα απέναντι σε κάθε επίδοξο διαχειριστή της αστικής εξουσίας. Το σύστημα δεν διορθώνεται με «καλύτερους» μάνατζερ, γιατί η σαπίλα είναι στο DNA του. Αυτό που απαιτείται είναι η ανατροπή του με τη λαϊκή δράση.
• Η κυβέρνηση δεν μπορεί να αποποιείται τις ευθύνες της επειδή «έσκασε στα χέρια της η καυτή πατάτα», που δεν θα κρυώσει με επικοινωνιακά τεχνάσματα. Η προσπάθειά της να παρουσιαστεί ως εγγυητής της τάξης είναι προκλητική, καθώς δεν μπορεί να μπει τάξη σε ένα οικοδόμημα που βασίζεται στην εκμετάλλευση. Κοροϊδεύει όταν υπόσχεται κάθαρση.
Η μόνη δύναμη που μπορεί να επιβάλει το δίκαιο είναι ο οργανωμένος αγώνας των αγροτών σε συμμαχία με την εργατική τάξη.
• Να επιστραφούν τώρα όλα τα κλεμμένα στους αγρότες.
• Να καταργηθεί η μεσολάβηση των ιδιωτικών εταιρειών και των παρασίτων με στελέχωση όλων των κρατικών υπηρεσιών
Το ΚΚΕ στηρίζει τα αιτήματα του κινήματος για ανάσες επιβίωσης, ενώ ταυτόχρονα προβάλλει και παλεύει για το πρόγραμμά του, το οποίο αποτελεί τη μόνη ρεαλιστική διέξοδο από τη σημερινή σαπίλα του καπιταλισμού. Γιατί μόνο ο Σοσιαλισμός μπορεί να εγγυηθεί:
• Κοινωνική Ιδιοκτησία στη Γη και τα Μέσα Παραγωγής: Για να πάψει η γη, της οποίας η χρήση θα παραχωρείται στους αγροτοπαραγωγούς, να είναι αντικείμενο εμπορίου και οι αγρότες να είναι έρμαια των τραπεζών.
• Κεντρικό Επιστημονικό Σχεδιασμό: Για να παράγουμε με βάση τις διατροφικές ανάγκες του λαού μας και όχι με βάση τις επιταγές των χρηματιστηρίων εμπορευμάτων.
• Πλήρη Κρατική Προστασία: Με κρατικές υποδομές (αρδευτικά, φράγματα) και κατώτατες εγγυημένες τιμές που θα καλύπτουν το κόστος παραγωγής και θα εξασφαλίζουν αξιοπρεπές εισόδημα.
Στο πλαίσιο αυτό, οι εθελοντικοί παραγωγικοί συνεταιρισμοί των ατομικών αγροτοπαραγωγών, ενταγμένοι οργανικά στον Κεντρικό Επιστημονικό Σχεδιασμό, αποτελούν το όχημα για τη ριζική βελτίωση της ζωής του αγρότη. Με την πλήρη υποστήριξη του εργατικού κράτους, εξασφαλίζουν:
• Σίγουρη απορρόφηση της παραγωγής: Η ένταξη στον κρατικό σχεδιασμό εκμηδενίζει την αβεβαιότητα της αγοράς, εγγυώμενη τη διάθεση όλων των προϊόντων για την κάλυψη των λαϊκών αναγκών.
• Εγγυημένες Τιμές και Εισόδημα: Με τιμές καθορισμένες από το κράτος που καλύπτουν το κόστος παραγωγής, σπάει οριστικά η αλυσίδα της ληστείας από τα μονοπώλια, τους εμπόρους και τους μεσάζοντες.
• Καθολική Επιστημονική και Τεχνολογική Υποστήριξη: Το εργατικό κράτος παρέχει όλη την απαραίτητη τεχνογνωσία, σύγχρονο εξοπλισμό και επιστημονική καθοδήγηση, μετατρέποντας την τεχνολογία από προνόμιο των λίγων σε εργαλείο του βιοπαλαιστή αγρότη.
Έτσι, διασφαλίζεται ότι ο μόχθος του αγρότη δεν γίνεται αντικείμενο εκμετάλλευσης, αλλά επιστρέφει στον ίδιο και στο κοινωνικό σύνολο, εξασφαλίζοντας την ευημερία της υπαίθρου.
Οι βιοπαλαιστές αγρότες συμμετέχουν ενεργά στη διακυβέρνηση της χώρας μέσα από τους θεσμούς της εργατικής εξουσίας. Δεν είναι παθητικοί δέκτες αποφάσεων, αλλά συνδιαμορφωτές του σχεδιασμού της παραγωγής.
Ταυτόχρονα, ο βιοπαλαιστής της υπαίθρου θα απολαμβάνει μια αξιοπρεπή ζωή με σύγχρονη Υγεία, Παιδεία και Πολιτισμό. Ο σοσιαλισμός διαμορφώνει μια αναβαθμισμένη ποιότητα ζωής, εξασφαλίζοντας όλες τις απαραίτητες υποδομές ώστε ο αγρότης να μένει στον τόπο του, να δημιουργεί και να ευημερεί, χωρίς να αναγκάζεται να ξενιτεύεται για να συνωστίζεται στα μεγάλα αστικά κέντρα.
20.02.2026
Ν. Καραθανασόπουλος
Δ. Μανωλάκου